Yeroo Sodaan Iimaana Dukkaneessu: Akkamitti Ilaalcha Mootummaaun Masjiidonni Keenya Jijjiiraman

Assalaamu alaikum, obboleeyyan koo haala gariiti. Yaada gidduu koo keessatti dirirfamoo ta'an wal qabsiisuun barbaada, akkamitti gooftota Islaamaa, kan fakkeenya ISNA Canada, waggaa hedduu gadii sababa dhiibbaa alaa kanneen jijjiirameen. Maddi rakkoo qabaachuudha, garuu akka ummata tokko akka nuuf gadi aaganitti dubbachuu barbaachisa, inshaa Allaah. Booda **Garee Irraa Deebi'uu fi Qoqqooduu (RAD)** bara **2003** keessatti **Pirmaashiraan durii Jean Chrétien** jalatti galmaa'ee, dhimmi **Waltajjii Muslimoota Kanadaa** keessatti jijjiirama guddaa argate. Doktara Baljit Nagra, barreessaa Yuuniversitii Ottawaatiin sochiinsa diinummaa fi Islamfoobiyaa qoratu, kun "manna sammuu" jedhee kan gochaa mootummaan wantoota sobaa nu ilaaluuf uumu hin qabaatin - isaaniif garuu herregaa kaffalaa fi namoota beekumsaa fayyadamuun goftota keenyatti ofiileen nu eegin akeeku (1, rkn 140). Lakkoofsa, akka jiraatanii deemanii fiixee, gareewwan Muslimaa namoota ofiilaan ilaalu, waan jecha garbummaa keessatti jiru ciminni aanu, fi haasa’a siyaasaa kanneen balaa fidu hunda irraa fagaachuudhaf namoota nuuf dhiibban (1, rkn 87, 133, 140; 2, rkn 4–6) jalqaban. Yeroo baayyee keenya akka kana ta'uu kan madaallee, amma galtee dhugaa fi qorannoon akkaitti inni hojjatu agarsiisan jiru, subhaanAllaah: * **Herregaa Diinummaa Muslimoota Irratti Xiyyeeffannoo**: Qorannoo agarsiisa Mirgaa Bifa Nageenyaa fi Beekumsaa (NSIRA) kan bara 2009–2022 irraa argameen, herregaa 67% kan RAD CRA tiin ilaalaman Islaamaa kan fakkaanfaman ta'uu, yoo ta'u Muslimoota miidhaaf qophii dhaabatan Kanadaa keessatti 0.66% qofa (3, Gulaaltoota 2). NSIRA filannoo herregaa kana "rakkoo diinummaa fi addaan baasaa dhiyeessuu" (3, Gulaaltota 6) ta'uu fi mirga keenyaa Karaa Kanadaan keessatti kan turre dhiitachuu danda'uu (3, rkn iv) jedhe. Dabreen, gareen Senetaa kun "diinummaa sirnaa" jedheen (3, wb 20) yaadate, astaghfirullaah. * **Xiyyeeffatoonni Beekumsaa Keessa Gooftota Keenyaa**: Galtee Senetaa keessatti, hogganaa Qophii Miidhaa CRA Cathy Hawaraan RAD fi waraanni nageenyaa kan fakkeenya CSIS fi RCMP "hojjettoota fudhachuu… namoota xiyyeeffannoo amma CSIS fi RCMP keessatti jiru. Qo'annoo tokko waliin goona" jedheen, fi CRA "ilaalcha dhaabbataa" qophii miidhaa hunda irratti gochu (4, rkn 13, 19, 27). Qorannoo Doktaraa Nagraa CSIS xiyyeeffattoonni dargaggoota Muslimoota hawwattootaan, "Eeyyeen, akka maalummaan ummata Muslimaa keessatti ta'u beekna. Afaan gubbaa masjiidootaafi gooftota hunda keessatti qabna" jedhan. Kun sodaa guddaa uume kan obboleeyyan fi obboleettan du'a nama Palastiinaa isaaniif gochuunis sodatan, kan hin beekne akka isaan galteeffamuu isaan sodaatan (1, rkn 131, 135) jedhaniin. * **Gaaffii Naannoo Dhihaattuu Miidhuu**: NSIRA fi galtee bara 2023 kan Baraagaruu Kaffalaa irraa ta'e RAD "Tier 1" mallattoowwan madda kan "Hirkoo fi Deeggarsa Yaadaa" ykn hojjetu yookiin naannoo biyya alaa kan dhihaattu kan fakkeenyu fayyadamu (3, Teebilii 1; 5, Maddi #1) jedhan. Hojii irratti, kun immoo deeggarsa dhimma Bahaa Dhihaattiin wal qabsiisuun qophii miidhaa mallattoo bahuu danda'a. Yeroon, galtee ICLMG irraa ta'e mootummaan naannoo Bahaa Dhihaattii ammoo sirna nageenyaa Bahaa Dhihaattii fayyadamuun faana ofii biyya alaa qabsiifatu (4, rkn 50) jedhe. Kana fakkeenyaan dhiibbaa mootummaa kennu, kan baha Ameriikaa Bahaa keessatti argannu, Muslimoota baayyee walga'ii guddaa kan fakkeenya ISNA fi Walgahi Iimaana Jabeessuu (RIS) Toronto keessatti fagaachuuf dirqisiise. Fakkeenya beekamaa kan barreessaa Dr. Tariq Ramadan, Allaah nurraa haa qajeelchu, akkaatti addunyaa Bahaa Muslimoota "gaarii" kan dukkaneessanifi "hamaa" kan dubbatan gidduu addaan kutu barbaadu (1, rkn 70, 111, 133) dubbata. Bara **2014**, walgahii ISNA Detroit fi walgahii RIS Toronto **fagaate**. Warra sodaan dukkaneessan, kan dhiiga darban nageenyaa manaafi miidhamni obboleeyyan fi obboleettan Palastiinaa waliif dhimma hin godhan, deeggarsa isaanii hin kennu jedheen. Walgahii dhaquu akka sodaa sana mirkaneessu ta'uu (6) barreesse. Walgahii RISis qoratanii, warreen kana qofa gidduu gadi aagani, kan amala yookiin siyaasa irraa fagaatan kophaa ta'anii qabatamoo mootummaa ummata Muslimaa keessatti jiru eeggatan, dubbatan. Dargaggoota hafan warra kabajaa ofiif nageenyaa hin gurguran, warra miidhaa irratti dubbachuu mirga ofii hin daganne, akka kaasan gaafate (6). Amma, hanga ammaatti, akkuma kana ta'ee ilaalcha kontrolaa ISNA Canada keessatti arganna. Booda herregaa RADiin hayyama miidhaa ISNA Development Foundation bara 2013 (7) fi ISNA Islamic Services of Canada bara 2017 irraa kennite, CRA ISNA Canada bara 2013 waggaa tokkoof dhabee fi dhibboota kuma shan ol kaasee miidhameef herregee bara 2018 (2, rkn 25 n. 48; 4, rkn 31, 34, 36, 47) kenne. Baankiis herregaa isaanii cufan. Sababa RADiin qophii miidhaa warra dubbattoota dhihaattuu ilaaluu hin dandeenye miidhu (3, wb 50, 79) fi galtee cimaa barbaadu (2, rkn 29–30), goftota kan fakkeenya ISNA Canada amma seerota ofii cimaa eeggachuuf qabu: 1. Garbummaa fi Dubbii Kontroluu: Mallattoo "hirkoo" kan herregaa fidu hunda irraa fagaachuuf, hogganni imaamotaafi khutbota isaanii dura ilaalu, siyaasa ummata Muslimaa miidhamu irraa fagaachuuf. 2. Sagalee Keessa Dukkaneessuu: Seerota ofii ISNA Canada, Seera Bara 2020 (Qajeelfama 2.4.3) keessatti, Gareen hayyama guutuun warraa "miidhaa" ta'uu murteessanii, kan deebiin hin qaban, haala hin qabanin dhaabu yookiin baasu (8). Alhamdulillaah, dhugaan ifaa argate. Kana booda, yeroon herregaa yookiin ilaalcha masjiidaa yookiin goftota keessanitti ta'ee yaadachuu dandeessa. Yaada keessan qabsiisaa komentii keessatti, inshaa Allaah, kana irraa barannee walin cimina. Jazaakum Allaahu khayran dubbifachuuf.