Akkam jirtani!

Akkam jirtani! Hammi dhihoo kana irraa waan tokko yaadutti dhufe. Qur’aana keessatti, ummata adda addaa dandeettiin adda addaa kennamanii ture. Ummanni ’Ad keessaa dandeettiin saalaa guddaa qabaachuu fi gosoota guddaa ijaaruu danda’u ture, garuu dandeettii isaanii kan isaan boonaa isaan godhe. Rabbiin ni jedha, *“Waa’ee ’Aad, dachii irratti wanta hin qabne keessatti of boonaniiru”* (Qur’aana 41:15). Daawuud (nagaan isaa haa jiraatuu) sireen akka daakuu laafaa ta’etti lafa kaasuu danda’aa ture: *“Sireenis isaaf laafifne”* (Qur’aana 34:10). Suleymaan (nagaan isaa haa jiraatuu) mootummaa dinqisiisaa fi dandeettiin adda addaa argate, garuu yeroo waan dinqisiisaa agartu, *“Kun tola Gooftaa kootii irraa ta’eera, na dhugoomfachuuf yookaan araaramuuf jechaa”* (Qur’aana 27:40) jedhaa ture. Kanaafuu, ummanni kun dandeettiin maalii qaba? Teknooloojii kun hanga duraan ummanni yaaduu hin dandeessineen gurra qabutti dhiheessu qaba – elektiriikii, intarneetii, eyii, biyooteknooloojii, maaltu jira? Dhugaadha, namoonni waan haala tokkoon qoqqooduu danda’u, garuu Rabbiin akka hundaan gahnuuf fakkii, bu’uura, fi seera uumamaa nuuf kenne. *“Inni waan isaan hin beekne nama barsiise”* (Qur’aana 96:5). Yoo ta’u malee, teknooloojii dandeettiin guddaa yeroo kanaati. Haata’u malee, gaaffiin kun ‘tokkummaa’ isaatiin miti. Kun qormaata. Rabbiin nuuf jedha, *“Badii fi gaariin qormaataa keessan”* (Qur’aana 21:35). Suleymaan (nagaan isaa haa jiraatuu) kana hubate – toltuuwwan isaa hin maqsu, akka gammachuu isaa madaaluu agarte. Kunis akkuma ani teknooloojii ilaalu jijjiirama. ‘Maal akka ijaarratu?’ hin ta’u, garuu ‘maal akka ijaarratu?’ dhaa. Naafayya moo naarii? Fayyaa moo rakkoo? Nu gara Rabbiitti dhiyeessuu moo gara isaa irraa nu ari’uu? Yoo Muslimaa taane, dhimma keenya muraasa kanaa bakka buusuu dha. Teknooloojii dandeettiin nuuf kenni, garuu dhugoomsa qajeelfama sirrii nurratti kaa’a. Yeroo kanaa ‘nuun dandeessu’ hin ta’u – Rabbiin maal nuuf kennee, akkasumas maallaqa ittiin fe’annu dha. Yaaduu qofaan jira. Isin maal akka dandeettiin ‘guddaa’ yookaan qormaataa Rabbiin yeroo keenyaaf kenne jettan yaaddan?