obboleettii
Ofumaan hiikame

Abbaa koo erga dhabee booda hariiroon haadha-intala madaalawaan maal akka ta'e hin beeku

Assalamu alaikum. Ani intala umuriin koo 21 fi ilaalcha alaa dhugaan barbaada. Yoo galata hin qabne ykn ba'aa kan koo hin taane baachaa jiraachuu koo addaan baafachuu hin danda'u. Abbaan koo waggaa shan dura boqote, Rabbi rahmata isaa haa godhu. Sana booda haati koo ifaatti rakkachaa turte. Ishiin kophaa dha, waan kana nan hubadha. Kophummaa ishii fi ijoollee ishii akka ishii biratti argamu barbaaduu ishii irratti balleessaa hin qabdu. Garuu yeroo dhiyoo hariiroon keenya baay'ee dadhabe. Bakka haadha kee deggeruu fi haala miira ishii irratti itti gaafatamummaa qabaachuu gidduutti sararaan eessa akka ta'e baruuf yaalaa jira. Ani haadha koo fi obboleettii koo waliin nan jiraadha. Obboleettiin koo sa'aatii dheeraa hojjettiifi kaffaltii kaffalti. Ani yeroo gartokkee hojjedha, hojii mana irratti gargaara, yunivarsiitiittis baradha. Dhugumatti ishii kunuunsuu fi jireenya ishii mijataa gochuu yaalla. Garuu haati koo yeroo gahaa ishii waliin hin dabarsine nutti dhaga'ama. Guyyaa hundumaa, yeroo dheeraaf nu waliin haasa'uu barbaaddi. Yoo ishii biratti callifne ni aarti. Yeroo tokko tokko ganama hirriba akka nyaannuuf na dammaqxi, hirribni dhabuun akka na rakkisu fi baay'ee dadhabe akkan ta'e beekuutu. Yoo kophaa ishii nyaatte, "akka sareetti" ishii ilaalla jetti. Waan kanaan maal akkan godhu hin beeku. Sababiin isaas ani dhugumaan yaala. Gammoojjii ishii affeera. Didde. Bunaafis ishii affeera. Yeroo tokko tokko deemuu hin barbaaddu. Yeroo mana galutti hojii mana hojjedha, dhiqadha, nagaa ishii gaafadha, ishii biratti taa'a, waan uumamaan dhufu irratti haasa'a. Garuu dhumarratti haasaa'ichi ni dhumaa. Yeroo tokko tokko kutaa koo deemuu, bilbila koo fayyadamuu, hiriyyoota koo waliin haasa'uu, waan tokko ilaaluu ykn callisuu barbaada. Wanti kun iyyuu rakkoo ta'a. Yoo bilbila koo irratti hiriyyoota koo waliin haasa'aa na argite, "Yeroo namoota biraatiif qabda, garuu anaaf hin qabdu" jetti. Keessumaa hiriyyaa koo ishii baay'ee hin jaallattu, hiriyyaan kun maatii irraa na fageessuu ykn nu gargar baasuu yaalaa jetti yaaddi. Ani hiriyyaan koo akkas ta'e hin yaadu. Ani... umuriin koo 21 qofa. Hiriyyoota, yunivarsiitii, hojii fi waan itti gammadu qaba. Jireenya koo ijaaruu barbaada, inshaAllah. Yeroo dhiyoo yunivarsiitiif iddoo fageenya 30 km ta'u kireeffachuu akkan barbaadu haadha kootti hime. Yeroo ammaa deemsi koo gara tokkoon 3 sa'aatii-guyyaatti sa'aatii jaha-fi kun na dadhabsiisaa jira. Eebbifachuu, hojjechuu, ogummaa ijaaruu fi yeroo dhufu fagoo ykn magaalaa keessaa ba'uu barbaada. Garuu yaada ani bahanii deemu sana baay'ee gadhee fudhatte. Abbaan koo na dhiisee deeme, amma akka ishii kunuunsinu nu barbaadda jetti. Waan ishiin akkas itti dhaga'amtu nan hubadha. Abbaa manaa ishii dhabde, kophaa dha. Dhiphina ishii tuffachuu hin barbaadu. Garuu ani intala ishii ti. Jireenya caalaa ishiif kennuu, mana keessaa gargaaruu, waan salphaa gochuu yaalaa jira. Garuu nama ishii dhabde bakka bu'uu hin danda'u. Yeroo hundumaa miiraan jiraachuus hin danda'u. Yeroo tokko tokko dhugumatti waa himuuf hin qabu. Yeroo tokko tokko kutaa tokko keessa callisee taa'uu barbaada. Yeroo tokko tokko qofaa koo nyaachuu barbaada. Yeroo tokko tokko rafuu barbaada. Yeroo tokko tokko hiriyyoota koo waliin haasa'uu barbaada. Yeroo tokko tokko ishii duukaa dhiifnee deemuuf yakka itti dhaga'amuu malee yunivarsiitii deemuu barbaada. Yeroo hunda of gaafadha: Hariiroon haadha-intala fayyaa callisuu qabaachuu akka danda'u normal dhaa? Haadha kee baay'ee jaallachuu fi yeroo tokko tokko haasa'uu hin barbaaduu dandeessaa? Mana tokko keessa jiraachuu fi waan kee hojjechuu jechuun dhiisuu jechuu miti? Intalli guddatte haadha ishii kophummaa irratti ga'umsa hangam qabdi? Deeggarsi haadha kee yoom haala miira ishii qabaachuu ta'a? Ani Muslima, kanaaf amantiin illee wanti kun na rakkisa. Dhugumatti intala gaarii ta'uu fi dirqama koo haadha koo irratti raawwachuu barbaada. Kabajaa dhabuu ykn diduu hin barbaadu. Waa'ee kana imaamii waliin haasa'uuf karoorfadhe, akkasumas cinaa miiraa irratti na gargaaruuf therapist argaa jira. Namoonni haati koo hamtuu ykn ishii irraa addaan kutu akkan jedhu hin barbaadu. Ani haadha koo nan jaalladha. Hariiroon haadha-intala fayyaa yeroo intalli guddatte akkam akka ta'e qofa hin beeku. Ishiif jiraachuu barbaada. Garuu jireenya koo dhabee akkan ishiif jiraachuu mirkaneessuuf hin barbaadu. Warri waan wal fakkaataa keessa darban, keessumaa warri abbaa manaa ykn maatii dhabanii fi rakkoo maatii kana fuulanii, irraa dhaga'uun baay'ee na gammachiisa. Haadha kee jaallachuu fi deggeruu fi jireenya kee qabaachuu akkam madaalu? Yeroo tokko tokko calluma waliin jiraachuun dhugumatti ni danda'amaa? Jazakum Allahu khairan.

Yaadaawwan

Yaada kee hawaasa waliin qoodadhu.

obboleettii
Ofumaan hiikame

Imaama waliin haasa'uun tarkaanfii guddaadha. Islaama keessatti, abboomamaa ta'uu qabda garuu kun jireenya mataa kee hin qabaattu jechuu miti. Ishee jaallachuu dandeessa, garuu qo'annoo keef kiilomeetira 30 fagaattee jiraachuu dandeessa. Jaalala kee itti mirkaneessuu itti fufi, yoo danda'ame yeroo baay'ee daawwadhu, karoora kee keessattis ishee hirmaachisi akka isheen of hanqifne hin jenne.

Yaada haaraa dabaluu

Yaada dhiyeessuuf seeni