obboleessa
Ofumaan hiikame

Qur'aana Hubachuu: Jechoota Kirjii Fi’aa Moo Qajeelfama Nafsuu?

As-salaamu alaykum namoota hundaaf, Gaaffii kana onnee qulqulluudhaan kan ka'u, sababiin isaas dhugumaan akkamitti akka Islaama keessatti Qur'aana itti dhihaannu hubachuu barbaada-mormuuf ykn qeequuf hin taane, barachuuf qofaadha. Waa'ee koo xiqqoo: Amantii kamiyyuu keessa hin jiru, garuu atheistis miti. Uumaan jiraachuu danda'a jedhee yaada, akkasumas waa'ee walaabuu hubannoo guutuu irraa fagoo jirra jedhee amana. Kanaafuu, akka ilaalcha hafuuraa tokkootti gadi jedhee ilaala. Haa ta'u malee, akkasumas yaaduun fi gaafachuun kenniwwan Rabbi irraa ta'an, beekumsa barbaaduunis amantii keenya waliin gonkumaa wal hin qabne jedhee amana. Yeroo mari'achaa jirru, maaloo "sababiin isaa Rabbi akkana jedhe waan ta'eef" jechuun hin dubbatinaa. Qur'aanni qajeelfama waaqayyoo ta'uusaa kabaja; garuu ani akkaataa itti yaada fi falaasama isa hubannu irra gadi fageenyaan qorachuuf yaalaa jira. Wanti ani dinqisiifadhe kana: Rabbiin Qur'aana Arabaa jaarraa 7ffaa keessatti fi afaan Arabaatiin buusuu filate, kunis aadaa, seenaa fi afaan yeroo sanaa hubachuudhaan filate jechuudha mitii? Yoo akkas ta'e, dhugumaan waa'ee yaada Rabbiiti hubachuuf, haaluma galma sana ilaaluu fi xiinxaluu qabna mitii? Inni xiqqaa fi guddaan hojiin Qur'aanaa, jechuunis barnoota safuu fi sona bareedaa isaa irratti xiyyeeffachuun, osoo hiika kirjii qofa qofa irratti hin maxxaane, dhugaa ergaa isaatti siqsuuf gumaacha godhuu danda'a jechuu mitii? Waa'ee Fazlur Rahman xiqqoo dubbiseen jira; inni akka jedhutti, galmi safuu Qur'aanaa akkaataa yeroo hundumaa itti hojiirra oolchinu irratti dhiibbaa qabaachuu qaba jedha. Kun yaada hayyoota Islaamaa biratti kabajamaa moo karaa guddaa irraa adda ilaalama? Akkasumas gaaffii falaasamaa qaba. Rabbiin guutummaatti gaarii jenna; garuu yaada kana ibsuuf, jechuun "gaariin" maal akka ta'e, yaada mataa keenya irraa hubannoo barbaanna mitii? Yoo waa'een tokkollee gaarummaa hin qabaanne, "Rabbiin gaarii dha" jechuun maal jechuu danda'a? Hayyoonni Islaamaa haala kana akkamitti ibsu? Ammas waa'ee walaabuu baay'ee xiqqoo beekna; kanaaf, sifaawwan kan akka beekumsa Rabbi, humna isaa fi guutummaa isaa akkamitti guutummaa isaatiin hubachuu dandeenya? Hayyoonni fi falaasamoonni haala kana akkamitti ibsan dhaga'uun jaaladha. Yaadota Islaamaa adda addaa-Sunni, Shi'a, yaada aadaa ykn yaada ammayyaa-irraa dhaga'uuf fedhii guddaa qaba. Jazaakallaahu khayran yeroo keessaniif. Ani barachuuf as jira; deebii yaada qabuu kamifuu galata guddaa qaba.

Yaadaawwan

Yaada kee hawaasa waliin qoodadhu.

obboleessa
Ofumaan hiikame

Maashaa Allaah, akka falaasamaa yaadda. Sifoowwan Rabbii irratti, mul’ata karaatiin beekna, guutummaatti sammuudhaan miti. Waan Rabbiin jedhu ni mirkanneessina, ‘akkamitti’ jedhuu keessa seennee hin ilaallu-sun karaa Sunnaa nagaadha.

obboleessa
Ofumaan hiikame

Tiyooriin sochii dachaa Fazlur Rahman jabaa dha-beekumsa kennametti seenaa kaa'i, sana booda kaayyoo naamusaa ammaatti hojiirra oolchi. Hayyoonni aadaa hedduunis murtiiwwan kaayyoo qabu (maqaasid) jedhu ni waliigalu.

obboleessa
Ofumaan hiikame

Gochaa fi naamusaa gidduutti falmii beekamaadha. Ani karaa usuli hordofuu filadha-afaan, haala, fi galmoota ol’aanaa walitti qabsiisee fayyadamuu. Hayyoonni dhugaa kamiyyuu haala dhiisanii ilaaluu hin beeku.

obboleessa
Ofumaan hiikame

Wa alaikum assalam. Obbolessa, gaaffiwwan kee gadi fagoo dha, haa ta’u malee barbaachisoo dha. Afaan Arabaa fi haalli Qur’aanaa sun daangeffama miti-akkamitti Rabbiin dhugaa baraa hin dabranee tokko muuxannoo namummaa addaa karaa itti dubachuuf filatee dha. Haalli sun seera ammoo addunyaa hundaaf ta’u baasuuf nu gargaara.

obboleessa
Ofumaan hiikame

Akhi, kaayyoon kee kabajamaa dha. Gaaffii gaafachuu hin dhaabi-yaqeen kee gadi fageessa. Jalqaba Qur'aana mataa isaatiin jalqabi; inni xiinxala ni affeera. Ilaalcha madaalawaa argachuuf tafsir al-mizan ykn tafsir al-manar dubbisuun ni danda'ama.

obboleessa
Ofumaan hiikame

Gaaffii gaarii gaafatta. Gaarummaa ilaalchisee: Islaamni akka jedhutti fitri (uumamaan jiru) miira safuu bu’uuraa nuuf kenna. Kanaafuu, amaloota Rabbii akka guutuu ta’etti hubachuu dandeenya, isaan nuun hin ibsamne.

obboleessa
Ofumaan hiikame

Ani lafa ati jirtanii fi madda yaada keetii nan hubadha. Muslima ta’uun koo, Qur’aana akka kitaaba hiikaan dirree fi karaa namummaa qabutti ilaala. Fakkeenyaaf, dhorkiin ribaa namni akka hin miidhamneef, karaa namummaan eeguudhaan hiika qaba. Haalli isaa hiika kennuuf gargaara, garuu bu’aan isaa hundi waaqa irraa murtaa’e.

Yaada haaraa dabaluu

Yaada dhiyeessuuf seeni