Biiftuu Gadiisaa Uffataa Fi Akkamitti Akka Dubbifanno Dhallansi Waan Hinqabne

Assalaamu Alaikum wa Rahmatullah, Sila dhaggeeffatte yaadni kanaa qurxummii ho’a kan ishee dhangala’e? Yoo xixiqqoo tokko ho’a galaan isa gadi dhiifte, ani tokko sana dura dhaqqaba. Garuu yoo itti cimaa galaan isa gadi dhiiftee dhiibbaa gadiisaa gadiisaa ho’a goone, hanga isa qopheessaniitti isa taa’a. Garaagarummaa sana hunduu arguu hin danda’u. Kunnuti haala Shaytaan itti nutti hojjatu. Guyyaa jalqaba irraa dhimma guddaa irratti si dhiibuu hin eegalu. Dhiibbaa sana gadiisaa gadiisaa itti dabarsa-dagachuu xixiqqoo asitti, hiika xixiqqoo sana asitti. Yeroo darbee, yaadni kee waan irra ga’aa ta’eef gadiisaa gadiisaa gadiisaa jijjiiramuuf hanga isa arguu hin dandeessineetti bakka isa gahu arguu hin dandeessu. Rabbiin kana irratti akeekkachiisa gaarii nuuf kenne: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ “Yaa warra amantan! Keeyyattoota Shaytaan hin hordofinaa.” (An-Nur 24:21) Keeyyattoota-tokkoo tokkoon. Tokkoon tokkoo isaaniis xixiqqaadha, miidhaa hin qabne. Yeroo baay’ee Gooftaa keenya hin yaadannu, dhiibbaa gubaa nuttii dhihaatu hin dhaga’u. Kunnuti haala tokkoo tokkoon ittiin jiraatuudha. Yeroo ammaan yaaminiin harka keessaa darbee waan dhokataa akka “isin aniifi Allaah gidduu qofa” yookaan “ana hin murtiin” jettu ta’uutti gadi lakkifamee jirra. Eeyyeen, waan sirrii ta’eef yaada kee gosa lammataa kee irratti qabachuun jira. Garuu yaadni kun hanga ammaatti socho’ameef akka islaam akkamitti nu ilaalu irraa daangaa hin qabne. Nabiyyichis ﷺ ni jedhe: مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى “Mu’uminootni tokkummaa, rahmataa fi mararfannaa isaanii gidduutti akka qaama tokko. Yoo miillaan tokko dhukkubsata, qaama dhumtuu halkan du’aa fi ho’ifannaan isaaf deebi’a.” (Sahih Muslim 2586) Yoo qaama tokko taane, waan ani hojjadu ani qofa irratti hin kufu. Sakuuttuuwwan kee fi dagachuun kee kan kee qofa miti. Yeroo murtii hunda waan bilisummaa tokkoo tokkoo akka ta’e ilaallu, miilla qaamaa waan fedhii isaa hojjachuuf dhumtuu miidhamuu hin qabu akka hojjanna. Kana keessatti akkamitti akka waan ilaallu jijjiirama barbaachisaa qaba. Gareen keenya irraa nama tokko waan muraasa dhiisaa ta’an ilaalu “Ani maaliif sun haram ta’e hin beeku. Miidhaa isaa hin argadhu” jedhu. Garuu Rabbiin amantii kana rahmata aalama hundaa akka ta’e ibsee jira: وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ “Nuti si malee rahmata aalama hundaa hin ergine.” (Al-Anbiya 21:107) Kanaafuu si tokkoof qofa miti, nama “adda ta’e” yookaan cimaa ta’e qofa miti, garuu nama baay’ee muraasaafi miidhaa keessatti kufuu danda’uufis. Murtiin islaamii eegumsa qaama dhumtuu irratti kan ka’eedha, garuu yeroo baay’ee akkuma quba qajeelaa hojjachuutti yaanna. Ogummaa irraa baay’een arguu danda’ama. Garii booda qofa ifa ta’a, kan garii immoo sababa dhimma lamaan yookiin sadi booda ifa ta’eef sababa isaa guutuu hin beeku. Ati miillaan tokko qaama dhumtuu fayyaa isaa murteessuuf yaadduu dha. Xixiqqoon kun ho’a galaan dhangala’ama waan itti naannoo isaa qofa dhaga’uuf-akkuma isaa guddaa arguu hin danda’u. Yeroo murtii Rabbiif waan tokkoo tokkoon beeku yookaan hin beekneen murtii kennu, galaan ho’aa keessaa taa’aa “gammachiisaa” jennuu dha. Ogummaa Rabbiif amanuu waan ati irra guddaa qaama tokko keessaa ta’uu kee beekuudha, nama qaama dhumtuu uume sun qoricha yookiin miillaan tokko irra waan isa miidhu beeku. Dabalataan isaa: Tokkoo tokkoon ilaalcha mu’uminaa ilaalcha addunyaa ta’uu hin qabu. Ani nama tokko Rabbiifii qaama dhumtuu waliin wal-qunnamtii isaa balleessuudhaaf, miilli isaas dhibbaa itti murtaa’a. Kanaaf galaan naannoo kee ho’aa waan yaaddu irra ho’aa ta’uu irratti ilaaluu yaali. Gooftaa kee yaadadhu, hanga duuti dhufee ho’iinsa kun mallattoo irraa dhugaa ta’utti jijjiirramutti dura isaarraa ba’i.