Waan Waswas Qabachuuf dhimma ba'aa: Irra da'aniifi ittiin dadhabsiisotan irraa gorsa dhugaadhaa barbaada

Salaamu alaykum namoota hundaa, Waggaa tokko fi walakkaa dabre, yeroo gadi qabadhaa ta’iin deemeerraafi nama naaf dhihoote kanatti wal haalessine booda, waswas qabachuu eegale. Ammas, wuduus, salahis, fi qulqullina manneen saalaa booda akkaan na miidha. Jalqabaattin, maaltu akka itti fufe hin beeku. Salaata kessatti shakkii baay’ee na kessa, "Galmee kana sirriitti nijedhe? Sujuuda lama nageenye?" jechuu kanatti. **Wuduu** Konteenaraan hojiirra ooluun yaalin, harki anaafis burraaqquun naaf dhiisaa. Wuduu koo amma daqiiqa 10 fi’uutu jira. Duri, akka namoota baay’een, qaama hunda sadiin sadiin daqiiqa 3tti xumurra. Amma, akkamitti akkas daqiiqa 3tti godhuu akka hin danda’u yadda’u – akka ani akkaan cinninuutti. Dhugumatti, gaara dheerachuun wuduu daqiiqa 3tti godhuu caalaa laafaa. Namoota biroo akka itti godhan ilaaluus, daqiiqa 10ffaa, bishaan bakka hundaafi sirrii geesse jettee shakkiin hin hafu. Harki anaatu dheeraatu. **Qulqullina Manneen Saalaa Booda** Mannaa saalaa yoo tajaajilaadheefi qulqullifadhe, bishaan dhangala'aa, kan 'gaarii' ta’e jettee addunyaa hin beeku. Baay’ee dandeessuuf bakkuma tokko irra deebi’ee deebi’een qulqullifadha. Yoo hin sirriifanne waan akka azaaba qabrii ta’uun naaf sodaachisa. **Salaata** Salaata keessatti waan tokko godheedhaan jedhedhaan dagatuma sanaafuu dagata. Afaan Arabaa dhaloota koo hin ta’ineef. Akkaan hammeesseera akka salaatii hunda kootti na lamaan kanan mirkaneessuuf (eeyyee, 95% yeroo hundaa hunda caalaa gaariidha). Dhiisuu fedhee lamaanuu hin kaasuu fedhe, garuu akka ittiin loluudhaan na baasa, kun yeroo guyyootaafi torbanootaatti dhiisuu hin dandeessu – lola salaatii hunda keessatti. Yeroo tokko tokko salaata booda lolanii ba’uun lafa irratti kufaa na baasa. **Deen Barsiisuu (Fiqh Hanafi)** Islaamaa dabalataa baruuufi fiqh qabatamuu yaaluudhaan, waswas koo baay’ee nama ariifata. Barsisotni dagachuufi dhiifamu irra ka’an akka dagat hundaati, fardii, wajibii, fi kana fakkaatan. Dhiigni daangaa sirrii qulqullinaafii – bishaan baay’ee fayyadamuu dagat, xiqqaas dagat. Kanaafuu sirrii adda ta’e qabadhuun qaba, garuu hin danda’u. Kun waan dagat godhuu, dagat argachuu, wuduufi salaata dhiifamu, qulqullina dhabuu, azaaba qabrii, fi qabatamiin koo hin xumuramne ta’uun naaf sodaachisa. Akkasumas, yoo waan tokko sirriitti hin jedhine yim wuduufi salaataan dhiifamu jettee dhageessifadhe. Isaa na gadi ariifachiise. Amma hin dhageessu, garuu sammuu kessa gubbaa’ee jira. **Waan Ani Yaale** Waswas dhiisu irratti baay’ee dubbadhe, garuu aniif hin danda’amu – sammuufi aadaa kootti guutameera. Dhiibbaan baay’ee guddaa, kun yeroo dheeraaf itti fufeeraafi wuduu, salaataafi manneen saalaa hunda keessatti na miidha. Barsisaa tokko wajjiin haasa’ee waswas dhiisuufi Qur’aanaa fi du’aa garii jedhe. Waggaa jahaaf kana hojjachaa jira, garuu hin gahu. Fayyaa sammuu (psychologist ykn therapist) hin dandeessus. **Waan Na Barbaachisu** Namoota dhugaadhaan kana keessa deemaniifi irraa ba’an irraa gorsafi qacuubarra abdii guddaa qaba. Deebiin baay’een "waswas dhiisi" ta’uu danda'a, garuu akkasii caalaa guddaadha. Namoota akka kana wajjiin wal’aansoo qaban qofa dhugaan na hubatuufi waan na gargaaru nan kennu, inshaAllah ta’a jettee yaada. Rabbiin mindaa isiniif haa kennu.