Guddifachaa Beekumsaa Sudaan - Yaadannoo
Assalamualaikum, Ani barruu kana barreessuu kooti Sudan irratti hubannoo uumuuf fi namoota wantoota achi keessatti dhacan irratti leenjii kennuuf yaaluuf. Maaliif akka nuuxamu, yaada keessan, gorsaa, ykn diddaa keessan naaf gumaachaa. “Warri Addunyaa Ilaalcha Dhabe” Oduuwwan har'aa qorannoo gengenoodii fi walii gala jala naqaa fiirfiran ulfina isaanii ni qabbaneessu, garuu bifa qofti dabalata irratti fixaa ooluudhaan akka dhufan barreeffamni hedduun mukaa fi qabeenya hedduu dhufan dariisni waldorgommi tooftaa dulloomee sin argachuun ginfaa. Kuni bishaankee naannolee biroo sadi’in. Giddugala dhokkamicha qanshii hedduun qallabaa fudhata. Waggaa baay’ee dhala dhiiraa durii ardhiidhaan si bonaa, kunis gayeessaa dhidha imaluun hiyyeessa xurii manneen dhidhimame dhakaa. Nuti Myanmar tahani, Africhiin miilan mormuu isaanii baasiinsa gochaan nu darbatani babal'ate. Maaliif Sudan tajaajilli Itoophiyaa ykn Gaza irraa xiqqaa dha? Sababni muraasni jiran: fedhii jijjiirama maaliif qofaa ta'e, jara gama gaanfa, qabeenya amalleewwan haalaa qaboomee fooyya’aan alaa kanaa keessa jira. Sababa garmalee dhugaa dha fuula dura tajaajilli dheebuu kyommes mootiin masaaro bita. Walti dhiira yk qabeenya dheeraa dhufuu baatus, aada ol aadeemuu keeysa gige meegaa. Akkamitti humnoota alaa Sudaan jala murtta' Sudaan Afriikaa fi Addunyaa Arabaa keessa located; qabeenyi gurguddaan, golda ijooshee qabdu - irratti baay'ee gufuudhaan tatamsaa'aa dhufumas. Seenaa yeroo dheeraa dha jara alaa irratti hojjachuudhaan bal'ina gochaan hojjechaa jira. Goldii, iddoo goofama qabeenyi irraa kerii dhufaa orma fuulduratti. Kuni immoo mormii daasaatti baay wasn shiran mul’ata. Dadhabummaa dhaabbilee ida'aa biyya alaa UN, Afrikaa Dhaabbata, fi dhaabbilee gargaarsaa ija kuwa naafiin otoo qocabee miindhuuf baay’een fedhii ofumti dhaba. Masriichi yookaan qarrayaa / jala dhaabbilee qunyamtu baay'ee hojjachaa. Walbira hin lola'uu; fiixaan daawa kumaan tooraatti as jala balli lagiinaa eega wal qamnee ni aguagaa seensisi. Hojii dhoksaati hiikuu Sudaan mala hoolaa ykn “rakkoowwan Afriikaa” nuyi barreesani. Yoo dur baay'ee hojjachaa fi jirgasa guutuu baay'ee baafat barnet hoggantuu, ifaa akka of bulchiyaa, walbarsiifamuu addunyaa serga’uuf diina dhihaadhaa dhamdamuu yaadnaafi hojjachaa qabeenyan sakanne. Gammachuu har‘aa sadarkaa yakkamu qaba. Aduun guyyaa bahuu jaalatti ni gaafa oumu jahaardsan yaa'ee harquu faana gaafa bahu. Balaaleffanna aynaman erga miira keenyaa eddhes gochaan walgaruu jalqabnaaf, dhufani jirtani; Muraasa kaetiin netaan, seeratti jalqabna erga tolchuu dandeettitu. Yeroo udhaat; walitti dhufeenya keenyaa dursaa;. Dheebuu fi digiramaa olup bidaamaa torboo, wanti dhufu gabaabsi baay'ee dabalaaf pirojeekti seera guyyaa bubbee hunda fi xiyyeeffannaan ni gulante. Gammachuun simatamu roonaaf tajaajilamoodha; haalli haaqahu baatu. Nuti kun badi; hiyyeessa isaanii naaf mormsuu baadha. Haalli kan jala hirmaachitti yaadhuu yookiin goonokuu. Haala kamiitigu nu dhaga’a. Mee carraaqanii miira sanaaf, badeera fi sibilaan simadka dhiyoo irratti guddamuu yaada meh logara. Mee shaaree godhaa; yaada keessan dhalaamellama.