Radar-n dhimmoota qabeenya tukka keessa dhoobame fi Saruq Al Hadid ilaalchisee mul'isu - Seenaa keenya haaraatti, Alhamdulillah.
As-salamu alaykum. Qorattoota UAE keessatti argaman jedhanii, teeknooloojii raadaaraa fayyadamuun seenaa biyyattii Saruq Al Hadid jedhamuu karaa kaawaasii qoratameera. Gareen Yunivarsitii Khalifa maqaannoo Abu Dhabi keessatti argamu, bu'aa qorannoo kanneen agarsiisu, bakka sana naannoo daangaa Abu Dhabi fi jiddugala Rub' Al Khali (Qabeenya Dhuunfatu) keessatti wantoonni jalli afaan jalaa hinbeekamne akka jiru kan mul'isu tilmaamu.
Qorannoolee keessaa, raadaaraa lafa ganuu fi qixa madda qarqara waliin walitti hidhachuudhaan bu'aa dura qorataman waliin, sirna sirreessa gurraacha bal'aa kan walmadaalu fakkeenya qaawwa, gurraachaa yookaan ija maashaa ta'uu mala - ta'us qoratoota sirrii irratti qindeessuu qofa ta'a. Doutor Diana Francis, hogganaa laboraa Engeos Yunivarsitii Khalifa keessatti, qorannoon kun adeemsa yeroofi bal'ina hojii bakka kanaa guddisuuf tajaajila.
Saruq Al Hadid - "Karaa Irree" jechuun saamichaa - iddoo qorannoo ijoo UAE keessaa tokko dha. Yeroo Umm An Nar (duraa dhibbaa 2600) tasgabbii Irree (dura dhibbaa 1000) keessa usada, zuwwaalfooniifi badiwwan gubbaa ofi keessa guutuu, akkasumas kan seenaa isaanii Tarree Islaamummaa keessatti baraniiru.
Raadaaraa lafa ganuu microvaawaa raawwatanii fi wantoota lafa jala jiran irraa deebi'aa qorata. Magneetoomeeteraa haala gurguddaa gubbaafi waantota like madda badiwwaniin kan ilaalu. Kunis tajaajila non-invazif (salaata lafa keessa hin seenne) ta’udhaaf jettanii, Dr. Francis gaafatti taasisuu dha.
Naannoo gareen kun qorate SAR53 jedhamaa (340m x 150m), wantoota jalli afaan jalaa haala gurguddaa shanan argatan, qaarqara garagaraa hedduu fuulduratti, fi akka madda haqaa dogongora biroo 20cm hanga 3m xinnaa kan argaman. Saayinsii xinnaa metallici sagalee qabaachuu danda'a, akkasumas irreefi bulleessuu murteessuu arrabsu danda'a, yookaan addeemuu fi gadda saayinsii gurguddaa waliin walitti hidhata qabu kan beekkamu. Wanta non-metallic kan sadiini, akkasumas waajjirri waliin jiraachuu mala. Bu’aan magneticis mallasaa gurbirsi ni fooyya’a kan agarsiiseedha.
Qorattoonni addaan ciminni mudate yaachuu sadarkaa iddoo tokko tokko, Umm An Nar, Wadi Suq, yeroo Irree, akkasumas yeroo booda lafa keessa dhufaa, ibsa seenaa dhaabbata bu'uuraa idduu salphaa agarsiisa. Doutor Francis dhugaa eegee, kutaa manaa dheeroo dhiyoo funaannachaa, lafa kana keessatti wantoota waliin adeemsiftoota fi gurguddaan bahiinsa wahii barbaadna.
Waraqaaleen haaraa akkasumas garee kanaa buufata Saruq Al Hadid keessa jiru, wantoota gurguddaa fi waanti xiqqoo ganda hoolaan kaawwan hiraan qorataniin, hijjii tajaajilli maal kaayyoo ta'uusaa akka beeksifatu agarsiisa. Rabbi gorbee taajjaajilli nuti gammachuu saniin ka dhiyoo heeraaf kumaan jiraachu.
https://www.thenationalnews.co