Faaruuwwan fi Gargaarsa Haayiti, Jaameekaa fi Kiibaa Lagannaan Meelisaa booda Kafaluuf Deebi'aa jiru
As-salamu alaykum - namoonni karabeeyaan kaabaa keessatti Hurricane Melissa booda deebi’achuuf hojjetaa jiru, maatii hedduun immoo gargaarsa fi du’aa barbaachisaa dha. Jamaikaa dhihaa keessattis sagalee meeshaalee jabaa, sarariwwan fi macheteen hawwata keessa akka qaama mootummaa fi naannoon karra meeshaa banuu fi hawaasa qabu ga’uun miidhamuu dhaga’an. Hedduun immoo yaada garii fi mana hojiitti dhufeef ebalu.
“Manni koo amma hin jiru,” jedhe Sylvester Guthrie Lacovia irraa, biskileeti isaa qabatee - wanti qofa qabeenya qabu. Hayyootaaf lafa biraa akka mana banuuf qabu himate, garuu gargaaramuu barbaada. Bakiin gargaarsaa akka dhugaatii, nyaata fi wantoota barbaachisoo biroo Jamaikaa dhufaa jira. “Miidhamni hedduu,” jedhe ministirri tokko. Kumaatamaan namoonni bakkoota hojiitti argamu, akkasumas naannoon hedduun qabeenya hin qabu. Maatiin muraasa iddoo argachuu barbaadu, akkasumas toltuu itti fufuu yaalu: “Amma mana hin qabnu, garuu abdiin qabaachaa jira, sababni isaas jireenya qaba,” jedhe Sheryl Smith, roof ykn eekoo ishee dhaban. Yaadni mootummaa jechaafi mararfannaa cimaa fi egereen hedduu miidhame cufa barreeffama dacha isaanii ibsa jedha.
Haiti keessatti, dhangala’oo dachaan miidhaa geessise, dhuma kibbaatti baay’ee miidhame. Namoonni 25 ol ajjeefamani fi kanneen hafan hojii gaggeeffamaa dhufan raawwachuuf ka’aniiru. Hayyoonni naannichaa mana hedduun miidhamuu ykn burqaa geessuun gargaarsa nyaataa fi iddoo banuu akka barbaachisaa ta'e himan. Kumaatamaan nama tuuqaa fi gargaarsa irratti hirmaachaa jiru.
Deebiin Kuba naannolee muraasa keessatti suuta deebi'aa jira, meeshaalee jabaa fi waraana fayyadamuun karra bane fi namoota buqqa’an osoo badi’amee deebi’uun gargaarsa taasifamaa jiru. Namoonni 700,000 ol shaakhaman yeroo roobni jalqabeef fixxan. Naannoon daandiiwwan dhangsaa, mukkeewwan di’iganiiru, akkasumas wantoota gurguddoo olaanoo dhalli dhiisuu. Hayyoonni naannichaa meeshawwan, humna fi quunnamtii miidiaarraa miidha'aa jiru, daandii diigte, baala baanaa, kasheewwanii fi bunaa miidhamuu isaanitti himan, garuu roobni haala aariiwwan gurguddoo keessaa furdise akkam taatee ni eenyuuma. Hawaasni hedduun baay’een humna fi bilbilaa yookaan interneetii hin qabu.
Melissa akka jecha saarna duraan-akkas qaba yoom Taco keenya dhaqabsiise. Reshewticha sirna qabiyyeedha kana, yookaan ijoollee heedduunnawwan baay’ee gaafa baay’een bakka Bahamaasi fi Bermuda gale.
Kaaluurete jayisii gawwda ulfaataan, akka dirqama afgaooricha yeroo dabree gargaarsa eessa banuu, nyaata, bishaan fi gargaarsa yaalaa lammaffaa akkasumas hunda du’aan deema yaaluuf hoosii jalqabeef. Godaanna piriidhii sa’aanirraa jalqabdeefi ijoollee banuu dacha dhaamsaa deebi’oota argamaaniss kora garmalee dadhabaa geessisaa kenname.
https://www.arabnews.com/node/