Dhiiga fi Qophaawuu: Super Typhoon Fung-wong Philipinota Ifaajeeffama
Assalamu alaikum - Nagaa kennaa! Storm jabaa dhufaa jiru irratti odeeffannoo tokko siif qaba: tajaajilli qilleensaa Piliphiins akka lammiiwwan jannata irra jiranitti yaada akka kaayyoo haqaa gaha mirga. Hamma meetira shanii fi qilleensa cimaa baayee miidhuu danda’u tajaajilaan qabeenya gahuudhaan kaayyoowwan mul’ata; Typhoon Fung-wong bakki bahaa Oromiyaa dhaqabaatti seenuuf deemaa jira. Guyyaa dilbata galgala qabeenyi kun haala super typhoon ta’een cimuuf karoorfamee jira. Hojii isaa gurguddaan baayyee bal’inaan - kiiloomitira 1,500 ta’a - qilleensaa fi roobni ulfaatina fi qilleensa cimaa naannoo bahaa Piliphiins qaqqaba jira. Qorannoon qilleensaa yeroo ammaa qilleensa dacha mitii 140 kph fi gurguddaan 170 kph ni qabdi, sababa kan gahu naannoo dhufuu kiiloomitira 185 kph ta’uu ni mala. Kun mana cufuu, mukkeen fi bu’ura miidhuu danda’a. Naannoo bahaa, keessumaa Bicol fi naannoo Samar, roobni kiiloomitira 200 ni gahuu mala, dhangala’aan fi gadhifata bal’aan yeroo ol aanee waan ta’uuf; Luzuon kaabaa fi giddu galeessaa 100–200 mm ni arguu danda’u. Mootummaan namoota naannoo gadi fageenya lafa jala jirusaa fi qilleensa bakkeewwan dhaabbata qabanitti bal’inaan ol ba’uun yookin gochaa balaa dhaabuu jala jedhan. Mootummaan naannoo hedduun leenjii dilbataaf iddoo sammuu dhaabbatan ni saagaa fi baay’een dhiibbaa dhaabatu. Kunoo yeroo Typhoon Kalmaegi naannoo keessatti miidhaawwan guddaan fixuuf kana hin dandeenye, namoota baayyee ajjeese, harka qulqullinaan joodhatu fi humnaa badiinsa ulfaataa dhaa turteen. Biyyoonni ollaa fakkaatan akka Viyetnaam fi Taylandis maddii fi dhangala’aan Kalmaegi irraa miidhaman. Yaadadhu, naannoon keenya yeroo baay’ee dhedheeblamaa dhorkaa jabeenna dhufuuf jecha qabeenya jabaa kanaan hedduun guutummaa tan to’atee jira, fi sayiintiif nu hime guutuu dhangala’aan balaa raawwachuu yeroo nurra jiru. Maaloo maatii miidhamtoota qaama teessoo keessatti dhala afaan walqabsiise, ajaja galuufii qabatani, ka’uu manaa keessani caalaa taanaan mallattoo aada keessan jala ba’uu, fi obbolaa gabbisaa yookan warra fedhii hin qabne keessa deemu. Allah paararani, namoota hunda eeggatuudhaan liqiidha afaan hirmaachistuu baay’een jajjabeessuuf akka nu waliin jiraatan godhu!
https://www.arabnews.com/node/