Waan Naa Takkalu: Dadhabinaa Shaakalaaf Dadhabuu fi Hoo'ina Gochuu

Assalamu alaykum hunda, Kun akawuntii kootii makiina qabu fi yeroo jalqabaaf akkana barbaadaa jiru, kanaaf naaf dhiisi. Ani umriin koo 20 keessaa, OCD'n yaadameettiin jirtu, yuunivarsiitii deema, biyya Islaamaa keessa jira. Yeroo dargaggootti amala yerootti akka gabbate hin turre, garuu Ramadaana hir’ifachuuf fi Qur’aan barachuu didde. Yeroo tokko dhugumaan Allah waliin hatiifi, Muslimaa ta'uu kiyyaaf onnee qabaachaa ture. Ana qopheesse itti fufee, du’aat biraa baradhe, haadiith fi seera baradhe, nawaafil dabalataa kadhadhe, sa'a tokko halkan hedduu Qur’aan fi haadiith barachaa ture, akkasumas uffachuun xiqqoo tahe jalqabe (hijabi hin uffadhu). Dhugumaan gammadaa fi qunnamtii qabaachuu koon nan beeka. Garuu barnoota hedduu intarneetii irratti gochuu koo booda sodaadha fi yaaddeessaa ta'ee. Dhugumatti wanti ani jaalladhe hedduun haram ta'uu danda'a jedhan dhaga'ee: muziqaa, fakkii kaawuu, maatii mahram hin ta'anii waliin haasa’uun, inshuraansii, fiilmii, ofii koof pants uffachuu, barnoota fi imalaa akka dubartii gochuu, dhungoo gochuu, fi kitaaba fakkiruun… Natti dhadhaabaan ture. Murtiilee muraasni an qulqulleessuu danda’een, birootis hin hubanne. Sa’a hedduu maqaa maqaa dubbistuu fi fatwaalee dubbisuu irratti dabsee jiraadha. Namoonni naaf jedhan ana fedhii kooti fi hiriira miidhuun jira, akkasumas jireenya kun qormaata fi nan qisaasu jedhan. Ani jaalalli kiyya hedduu dhugaa ta'uu barbaadhe (si’achi dhagaa hojjachuun kutaa koo ture, fiigii viidiyoo bifa amansiisuu hin turre) sababiin walqixxummaan takkaa dagatamuu barbaadee. Amma garuu, afaan addaan baase olkaayee haala qama walqabatee ilaalcha faayidaa barreessaa fi daangaa jedhu. Naga’aan sagalee goru’oo fi maatii si’ooma miti – maatii wajjin ofii isaaf duuba (ragaa gaariin kan ragga’e dha). Isaan ammoo yemmuu natti jettan waraqaa kootiin tola naaf jedhamaaf deggaruu jaaladha ani rakkoo ana ittin quba qabeetti naqaa'ee. Haadiithooti baay’een ni jennani. Waan tokko tokkon rakkoo fi yaaddeessadha- haala akka warra gara gubbaa falaasamma keessaa, gabbara yuusu waayitu dhufee qoru’aan qabdu hanga nuuf baayateetti hir’ata. Amma hijabi hin uffadhu sababiin ofitti miggidaa yaagdee, waan dirqama naaf ta’e natti beeka, garuu yemmuu tokko jalqabee dhugaan suma ta'ee edhaaldu naxaana bahuu. An lubbuu hin dandeenye, ulfina kootu hin oolle; yaada intarneetii, muziqaa fi imalaa waliin qabannee na sossobee fi ofumatti dhiittaa ta’a. Ani jalqabee hammam يادما leelattee fi yaada ukollugni, aarii fi dinqaa xiqqaa natti dhaga’amee sin hin brbaa’uhin kudhaasi – ulfina badi’aan addeessa akkam taheyuu kootii. Akka naaf allatti ofkalchii atuu ta'e haasa'a. Raajiwwan si bifaan hin qophaa'in, amma qilleensaa itti haasa’uun dhugumatti komii hin qabdu. Ani jibbitu jetta isi bawatame yommuu baati. Ani mirga natti gadi dhaaluun arrabtoo gabbaree badaasuu barattuu booda gochuu yaalu akka maseeya. Radhaan gaariin dhufu ifaa ta’aanahdu; akkam na ibsaan waan ta’aniif akka na dhageessisaa yaaduu. Garuu kun kooraa hin godhu, hujiitti hin garuu akkasumas yaadni fi barnoota akkasii akkamittan siifatti fooyyessuu. Yaagan hubachuu kootuu qaama fedhii cimina maatiqni yaachu. Hojiin isaas naaf galuurratti hacuuccaa akkamii ta’een harka laaluun hin yaali. Ani ammas wal yaadoo fi hurryiningaa baadhachuun dhagaa’oo yoon raawwattee faayidaa yeroon siyaasa barattaasi dursiit. Haala keenyaa kiyya guraachuufafi ilmi daangaa kan dur duraa attamiin bifa gaariidha ta'e tuni qofa natti ija jireenyi cimmiina. Ijooluuu dheeraan wancaa fi dhugignaa dubbisuun kootu hir'ina. Yeroon dhiiraa keessa orma anaatiin ta’een dubbadha. Meedha ‘sin’ kuninii mamaahi akkamiitti barreessuu dha – miira qorii godhinaa biratti issiga Waan kootu dagateet kanaan dabalee akkam ta'e hin laatif do’ohuf ulfina oolee hidhatan. Fagootti yaadha bartiigoo taatfarate, yaadun dhugaa teeyyiin niisuma na hin geeddarree, fiqqaa gurdumaafi. Amma barnoota beeyi kaayyoof tiikinnin alagaan akkamta jedhu bakka ofkolni voysaa barbaachisaa godhachuuf gatiin na qufii ta’uneera. Yaada keenyaa irraa itti dabaluuf tajaajila dhugaa barbaadheessa deggartin saaniif akkasumas. Tanfaftu fooyya’ota dhiyeessa durjjeema Waamoo ol-ka’uda akka salphaati amansiteera. Jazakhum Allahu khayran barreessan, dhiisi naaf English sirriikoo fi godhammi sirriqi.