Maddaawwan Miiraa: Hojiin Maal Waanuma Fuudhachuu Danda'a Si Waanuma Nama Yaadadhu Yoo Islamiin?

Magala kootti kutaa barumsaa taphachuuf gaarii ta'e haala qu'unsumaa barumsaa yartu jira. Jalqabee Waggaa 2025 Guraandhala keessatti yeroo dheeraa yartu dhaqaa ture, yeroo tokko tokko torbee lama ykn sadeen dhaqaa ture. Yeroo qilleensaa dhugaatii, yartu dheeraa dhaqeera akka barumsaa kootti xiqqaalleef. Obbolessa tokko guyyaa hunda wajjin yartu jiraa ture-yeroo hunda yartu dhaq'e, inni wajjin jiraa ture. Dhugaadhanin isa beekee ture sababniin tokko waggaa 2024 Bitootessa keessatti magaala kana wajjin moggaa tokko qaamaan deemneef. Sababniin isa yaadadhe akka xiqqoo mallattoo ta'ee: yaada walii galtee tokko isaan fudhachuuf yaade (dhugaadhaan hin hojjedhe!). Waggaa 2025 keessatti isa eegalee, hunduu deebi'ee, garuu jalqabaatti hin yaalle. Achumaas, 'Har'a yoom dhufa?' jettee yaaduu jalqabe. Jireenya isaa yaaduu jalqabe, akkasumas sammuun koottis yeroo waliin dhufuuf qopheeffate. Yeroo salaataaf hin qofaa dhufuuf hin qofaa, gara salaata dhaqaa akka argeef (kutaa salaatuu kutaa tokkoffaa irra jira, inni ammoo kutaa lammaffaa irraa taa'aa jira). Ani kutaa lammaffaa jaal'achuu dha, kutaa tokkoffaa garii yeroo ari'aa ta'uu danda'a, garuu qilleensa dhugaatii keessatti, kutaa lammaffaa AC irraa garii yeroo gaggabbaa ta'a, kanaaf kutaa gadii dhaqaa ture. Haala kanaan, ani isa jaal'achuu kootti mirkaneesse. Ofii kootti dhugaadhaan jettee, 'Tole, maddaawwan miiraa kun dhugaadhaan qaba. Maal hojjechuu qaba? Hin hojjedhu.' Waan argeen, inni amantii guddaa qaba-yeroo salaataaf taa'aa, yeroo baay'ee yartu keessatti salaata dursaa, akkasumas Quran dubbisuu yeroo dubbisee sagalee bareedaa qaba. Yeroo hunda ija isaa gad buusaa, dubartoota wajjin dubbii dhiisuu, akkasumas hojjettoota wajjin kabajamaa fi jaal'atamaa ta'a. Ofii kootti jettee 'Ani isa sababa ta'ee hojii dogoggoraa hin hojjedhu.' Qubannoo agarsiisuu ykn ilaaluu qofaa yoo ta'ee, inni akka dhageenyetti, akka haala sirrii wajjin walqunnamtii qabachuufis dandeettii isaa hin xiqqaasisu. Kanaaf, fagoo taa'aa, hin beekamne isa jaal'achuu filadhe. Akkamitti maddaawwan miiraa kootti hojjedhuu dhiisuu yaale: 1. **Eessa taa'uu:** Yeroo gannaas kanas kutaa lammaffaa qu'unsumaa deebi'ee ture, garuu kutaa tokkoffaa irraa taa'aa ture dhihootti gaggabbaa fi garii walqunnamtii hin jaal'anne wajjin. 2. **Yeroo salaata:** Ani yeroo dura yeroo salaataaf hin taa'aa ture, garuu inni yeroo salaataaf taa'aa argee naa gorsisee akkasumas taa'aa jalqabe. Inni kutaa salaatuu dhaqaa akka na hin argannee eegaa, sana booda gara salaata dhaqaa, isa booda dhiisee walqunnamtii dhiisuu. 3. **Yeroo gad bu'uu ala:** Yeroo qilleensaa quufachuuf ala ba'e, ani yeroo isaa wajjin hin ba'u. 4. **Deemuu moggaa:** Moggaa tokko wajjin deemu turre, ani immoo qarshii hunda moggaa taxi hin dandeesse. Kanaaf, jalqabaa moggaa seenaa, inni yeroo seenu 'hojii qaba' jettee ija isaa wajjin hin ilaalle. Garuu waanxiqqaa ta'e: 1. Kutaa tokkoffaa dhiibbaa hin barbaadne irraa garii yeroo xiqqaate, kanaaf kutaa lammaffaa deebi'ee, isaa fagoo taa'aa filadhe. 2. Yeroo salaata sirriitti lakkoofsuu garii yeroo dadhabsiise, garii yeroos kutaa salaatuu wajjin dhiifne. 3. Ani yeroo inni ala ba'e hin ba'u danda'a, garuu inni yeroo ani ala ba'e akkas hin hojjedhu, kanaaf garii yeroo wal argine. 4. Haala moggaas tolche sababniin amma jalqabaa isaa dhaqaa ture. Yeroo dhiyoo, garii yeroo na ilaaluu arge-ilaaluu hin qofaa, xiqqoo qofa, akkasumas ijjin keenya yeroo duraan wal argine. Akka ani amma beekuutti dhageenye. Garii na gammachiisa, sababniin isaa, ani isa jaal'achuu kootti waan yaadu hin beeku. Garuu na dhiphisas: ani waan dogoggoraa hin beeknee hojjechaa jiraa? Hin yaalinnee, mallattoo ergaa jiraa? Dhugaadhaan hin yaalle. Maaltu naaf ta'a?