Islami Akka Dhalatamaa Muslimaatti Haara'aan Barachuu: Eessa Irraa Jalqaba?

Mee obsaan naa qabaa, kun xinnoo dheerata taha... Yeroo dhihootti, yemmuun amantii koo keessa gadi seenuuf yaaliin, sammuun koo humna dhabee itti dhaga’ama, akkasumas eessa dhaabbadhe akkan hin beekne ta’e. Amantiin nama hundaaf akka ofii isaatiif irraa jalqabee qo’achuu qabu yemmuun amanu, maatii Muslimaa keessa dhalatanis ta’e hin dhalatin. Dhugaa dubbachuuf, namoota Muslima biratti guddifamaniif akka barbaachisutti natti dhaga’ama, sababiinsaas aadaan keenyaa fi amantiin keenya walitti makamee waan jiruuf tokko tokko yeroo amantiin dhugaa fi kan aadaa ta’e addaan baasuun rakkisaa dha. Karaan ani ittiin Islami haara'aan barachuu jalqabe tarii akka filannoo gaariitti hin taane: qorannoo ciccimaa keessa seenee. Akka beektan, wantoota Muslimni hin taane yeroo falmii keessatti kaasan-akka hijaaba, hadiisota rakkoo fakkaatan, wantoota wal-faallessaan fakkaatan... Woo. Dhugumaan yeroo rakkisaa bane. Samuu koo keessatti garaa fi duuba deddeebi’aa jira. Yeroo tokko natti dhaga’ama cal-jette, sammuu ifaa fi yaada koo irratti mirkanaa’e. Yeroo kaan immoo, sammuun koo iddoo hunda fiigaa jira (akkasumas tokko tokko amantii kootiif ni sodaadha). Wanti ani qabadhe, amma illee Rabbiin yemmuun amanu dha. Kun hin jijjiiramne. Garuu amantiin koo eessa akka dhaabbate fi yaadonni kun akkamitti akka qabuu wajjiin wal-make jira. Fakkeenyaaf, hijaaba fudhadhu. Hijaaba fedhii kiyyatiin godhadha, alhamdulillah. Garuu hijaaba godhadhu illee, hiiki gadi fagoo guutummaa guutuutti akkan hubannee natti hin dhaga’amu. Akka deebiin sun dhugoomsuu jiru, sammuu koo qarqara, garuu akka hin geenye. Yaa koo dhihootti hijaab akka uffata tokkicha hin taane, immoo amala qulqulluu wajjiin walqabatu ta’uu danda’a jechuu ture. Tarii dhugumaan dubartiin tokko ofii isheef amanamaa yoo taate-dhugaa, of hin gowwoomsine-fi onneen ishee keessatti wanti uffattu fi amalli ishee qulqulluu ta’uu yoo itti dhaga’ame, kaayyuun sun: fedhii ofii ishee mo’uu dha. Garuu amma illee garaa fi duuba deddeebi’a. Ani: maaliif Rabbiin hijaaba tooftaa tokkicha ta’uu yoo barbaade bal’inaan hin ibsine? jedhee yaadda. Sana booda yaanni biraa na rukuta: tarii kun iddoo hundumaa jalqabaa dha. Tarii qabsaa’iin kun of tuulummaa fakkaata, wanta kennamu qofaaf of kennuu mannaa, wanti hunda bal’inaan ibsamuu barbaaduu. Yeroo kaan, wanti ifa hin taane sun qabxiin qormaataa ta’uu yaadda-namni tokko amala qulqulluu haqaadhaan akkamitti hiiku, hammamiif carraaqa, ofii isaa wajjiin hagam amanamaa akka ta’e, fi fedha ofii isaa mo’uu danda’uu isaa mirkaneessuu. Ani kophaa kootti, jireenya keessatti dubartootaaf qormaanni guddaan miidhagina yemmuun ta’u, dhiirotaaf immoo maallaqa, of tuulummaa, ykn aangoo ta’uu yemmuun yaadda. Dhugaa, namni hundi wanta hundaan qabsaa’a, garuu qormaanni tokko saala tokkoof ulfaataa fakkaata. Akkasumas miidhaginni qormaata guddaa waan nuuf ta’eef, tarii kanaaf amala qulqulluu qofti qormaata keenya ta’e. Ani hiiki hijaabaa ykn jireenya guyyaa keessatti akkamitti uffachuu akka qabu irratti rakkoo hin qabdu-rakkina xixinnoon na hin jeequ. Wanti ani keessa isaa keessatti qabsaa’u: uffata qulqulluu uffadhu illee (uffata bal’aa, qamii fi surree walitti hin hidhannee, shaarii mataa, kkf.), yoo dibata afaan ykn dibata booroo godhadhee of daawwitii keessaa ilaallaa akka bareeddu fi dibata wajjiin akka caalaa mul’adhu yaadee, waan tokko keessa kootti “dhugumaan amala qulqulluu jiraa?” jedhee na gaafata. Miiraan sun amala qulqulluu balleessaa? Alaa miti, keessa isaa keessatti. Kun, yoo dibata wajjiin akka caalaa bareeddu beeku, kaayyoo balleessaa? Dhugaa dubbachuuf: tarii kun qormaata dhaa? Sa’aatii xinnoo sana keessatti ofii kee wajjiin teessee dhugaan gaafattu: “Amma dhugumaan amala qulqulluu jiraa?” Sagaleen keessaa sanaa battala tokkotti ofii kee wajjiin dhugaa dubbachuu ykn wanta keessa kee keessatti beektu dhiiftee jirtu murteessuu qabda. Obboleettota hijaaba uffatanii fi kan isaan of irraa kaafatan irraa baay’ee dubbisee jira, gartuu lamaanuu hubachuu danda’a, garuu amalli qulqulluu amma illee akka waliigalaaatti naaf sarba. Yeroo tokko tokko yaada kiyya keessatti amantii koo ofii kiyyatti ifa hin goonee jiraa? jedhee of gaafadha. Ykn tarii of tuulummaan koo waan hunda barbaachisuu ol ulfaataa godhaa? Yaanni ani deddeebi’aa jiru: balaa irraa fagaadhee gaabbii caalaa ta’uu barbaada. Jireenya boodaatti tarii hijaab ykn amalli qulqulluu akka amma namni hedduun lallabu irraa adda ta’ee illee, karaan balaa irraa fagaattee deemuu yemmuun yaadu, akka jaalalaan yaalee isa fudhadhe waanan beekuuf naga’a. Wanti biraa na dhiphisaa jiru, hadiisa. Dursee ifa mitii: ani fitraa irratti gadi fagoo amana-yoo of tuulummaa, of tuuluu, hubannoo dhabuu, ofiinummaa, waan hawaasni nu himu, fi sababa ofii keenyaa irraa qulleessinee, waan dhugaa ta’ee adda baafnee beekuu dandeenya. Yoo dhugeeffannee, sammuu fi onneen lamaanuu, yeroo hedduu waanti tokko dhugaa yeroo ta’e fi yeroo waan tokko irraa fagaatte natti dhaga’ama. Alhamdulillah, waca namni hunda jajjabina qabaatus, yeroo baay’ee wanta sirrii fi dogoggortuu adda baafachuu danda’e, dursatti kan hin taane keessatti illee. Yeroo tokko tokko wanti tokko kan hin taane fakkaata, sababni isaa haala sanaan ilaaluuf waan baranneefi, yaadaa booda, dursatti hubannoo dhabe argu. Garuu hadiisa muraasa wajjiin… nan qabsaa’a. Akka beektan, beekumsa guddaa, qo’annoo fi saayinsii hadiisa eeguu fi sirii isaa mirkaneessuu keessa jiru kabajaan fudhadha. Waggoota dheeraaf hojjetame nan tuffatu. Garuu lansaalee Muslimaa fi kan Muslimni hin taane of irraa ka’uu yaalees, akkasumas safartuu ammayyaa akka murtii koo hin daa’imsiifne yaalee illee, hadiisni tokko tokko amma illee fitrii koo wajjiin waliif hin galle. Haata’u malee, yeroo hunda bal’aa qabna, akka waan akka hubannaa ykn ogummaa dhabuu danda’u hubanna. Wantoota hubannaa koo ol ta’an jiraachuu danda’uuf bal’aa kootiin fudhadha. Garuu, jeequmsa sanaan maalin godha? Yeroo waantota “walakkaa” amanu qofaa natti dhaga’amee, jireenyaa fi amantii koo akkamitti adeemsisa? Jeequmsa kana maalin godha? Barreeffamni kun akka waan laaqaa fi faca’aa fakkaatu nan beeka, garuu dhugaa dubbachuuf, amma sammuun koo akkasuma. Wanti hundumaa keessatti cimaan isaa yoo ta’u, amma illee mu’aminaadha, alhamdulillah. Garuu waan tokko hir’ate natti dhaga’ama, waan akka hubadhu ykn hojjedhu, akkasumas tarkaanfiin itti aanu maali akka ta’e hin beeku. Warra wanta kana fakkaataa keessa dabran gaafachuu barbaada: asii irraa eessa deemtan?