Ijaarsa waliigalaa abdiin gaarii ta'e ni kenna yakkoota Suudaan keessatti xumuruuf - As-salamu alaykum
As-salamu alaykum. Waraanni cimaa Suudaan keessa, kan dhaabbilee waraanaa Suudaan fi Humnoota Deggersa Ariifataa jidduu jiru, rakkina namummaa guddaa, diinni siyaasaa, fi tasgabbiin naannoo cabsaa jira. Ji’oota hedduu marii fi dhaabbilee nagaa banuu yaalte, dhiitoota dhiigaa hin dhaabne. Amma mala hojiirra oolu mul'ate: Qaxaamura Idil-addunyaa kan Ameerikaa, Misiraa, Sa’uudii, fi Eebhaalu tilmaamuudhaan walitti dhufeenya barbaachisaa Suudaan keessatti taasifachuu barbaadu, kaayyoon isaa immoo tokkummaa gargaarsaa mirkaneessuuf.
Qindoomina akkasii kan hawaasa addunyaa fi naannoo jidduutti argamu irra caalaatti barbaachisaa dha, sababi isaa nii tokkummaa amantaa fi haqa hawaasichaaf fidu. Biyya tokko tokkoon tajaajila gara garaa laachuu ni danda’u: Ameerikaa, humna diplomaatikaa fi dinagdee, fi walitti dhufeenya dhaabbilee idil-addunyaa qabu; Misira, guddisaa kan taatee fi seenaa fi nageenyaa dhimmoota Nilii fi daangaa waliin wal qabate; fi Sa’uudii fi Eebhal, deeggarsa dinagdee Arabaa fi muuxannoo qindeessuu qabatu. Walitti dhufeenya kanaan, isaan gargaarsa namummaa, dhiibbaa siyaasaa, fi qabeenya maallaqaa kennuuf ni danda’u.
Maalummaa kutaawwan kun dhugaa dha, sababi isaa sirreeffamaa fi seenaa qaba. Jalqabaa, komiishin gurguddaan tokko sochii irratti qindoomuu ni jalqaba. Isaan booda, nagaa gargaarsaa ji’a sadii fiiguu fi walakaalchuu fi gargaarsa gara namoota Khartuum, Darfuur, Kordofan, fi achi biroo geessuuf ni qophaa’a. Kutaawwan sadaffaa bulchiinsa biyya keessatti tasgabbeessuuf nagaa yeroo dheeraa barbaaduu dha. Kutaawwan dhumaa immoo jijjiirama dheeraa bulchiinsa ummataa ni fooyyessa. Kutaawwan kun immoo haala ifaa qabu - gargaarsa namummaa jalqabaa, booda immoo jijjiirama siyaasaa - hojiin kun dhugaa fi xiyyeeffannoo qabu taasisa.
Waraanni haala tasgabbaa’oo dha: biraan hin mo’atu, fi itti fufinsaan waraanni rakkina namummaa fi hanqina mootummaa cimsuu qofa. Dhiibbaa alaa namoota tarkaanfiin isaanii ga’aan fiigicha jijjiiruu danda’u. Yoo nagaan eegu, karaa gargaarsaa banamuu, hospitaalonni fi tajaajila bu'uuraa deebi'aa jalqabu, fi maatii miliyoona hedduu irraa buqqa’uun tasgabbii argachuu danda’u, akkasumas dhaabbileen gargaarsaa hojiin isaanii baay’isuuf ni hojjatu.
Hojii waliinii kun akka hafuura qulqulluu kan rakkina Suudaan hin ilaalle, ifaa dha. Naannoo keessa, tasgabbii Suudaan nageenya Gatiin Afrikaa fi nagaa daandii daldala Galaana Dhagaa irratti barbaachisa, akkasumas biyyoota ollaa irratti miidhaa qaba.
Sanaafis, qindaawwan kun qindoomina isaanii waliin, karaa diplomaatika dhugaa ta'ee qabeessa ta'ee Oromiyaa fi Suudaan gidduu jireenyaa dha. Kaayyoo gargaarsaa isaan irratti fuulleffatan, fi karaa jijjiirama siyaasaa jiraatu keessaa dhugaa dha, kessaa hawaasa rakkina baasuufi tasgabbii guutuu galmaan gahuuf karaa dhugaa ni kenna. Rabbiin Suudaan nama baasuufi nageenya godha.
https://www.arabnews.com/node/