Maaliin fedhii Allah keessaniif gammachuu isiniif barbaachisaa ta'uu? Salaam fi yaada.

Dheerinna dubbisu - As-salamu alaykum. Allah gammachuu Isa dhuma irraatti gochuu: وَرِضْوَانٌ مِّنَ ٱللَّهِ أَكْبَرُ “Garuu gammachuun Allah caalaa (kan hundaa).” (Qur’aan 9:72) Mata-duree: Gammachuun Allah Jannaatirraas ol. Allah milkaa'ina fi nagaa argachuun gammachuu Isa barbaaduun walqabata: فَمَنِ ٱتَّبَعَ رِضْوَٰنَ ٱللَّهِ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ “Namni gammachuu Allah hordofu, isaan irratti sodaa hin jiru, yookaan isaan gadda.” (Qur’aan 5:16) Mata-duree: Gammachuu Allah argachuun sodaa irraa fi gadda irraa bilisa ta'uu mul'isa. Allah wantoota hunda caalaa Isa filachuu ajaja: قُلْ إِن كَانَ ءَابَآؤُكُمْ… وَأَمْوَٰلٌ ٱقْتَرَفْتُمُوهَا… أَحَبَّ إِلَيْكُم مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِ “Yoo abbootiin keessan, ilmaan keessan, qabeenyi keessan, manni keessan, fi dhaabbileen keessan Allah fi Ergamicha isaa caalaa siif bareedaa ta'ee…” (Qur’aan 9:24) - akeeka itti aanuu ni jira. Mata-duree: Allah maatii, qabeenya, tasgabbii fi nageenya caalaa siif barbaachisaa ta'uu qaba. Hadith: Piroofeetni ﷺ jedhaniiru: “Isin keessa namni tokko amanamummaa dhugaa qabaachuu hin danda’u hanga Allah fi Ergamicha isaa wanta hundaa caalaa siif bareedaa ta’an.” (Bukhari & Muslim) Mata-duree: Gammachuu Allah barbaaduun imaanii keenyaf barbaachisaa dha. Gammachuu Allah humna hawaasummaa irraa olitti: “Namni Allah gammachuu barbaaduun namoota qaanqee’adee, Allah isaan namoota irra kaafuu danda’a.” (Tirmidhi, Hasan) Mata-duree: Gammachuu Allah filachuu qabda, yoo tasgabbii hawaasummaan siif dhufee. Hadhaa murtii wangeelaa: Piroofeetni ﷺ akka jedhanitti, Allah Jannaatu namaaf of eeggachuun isaan jaalattu ta'ee itti gaaffii, akka isaan gammadaniif kadhachuun dursa. (Bukhari & Muslim) Mata-duree: Jannah dabalataan gammachuu Allah keessatti guutuu dha. Sagaleewwan salaf: - Ibn al-Qayyim رحمه الله: Kaayyoon garaa jaalachuu Allah fi gammachuu Isa barbaadudha. - al-Ghazālī رحمه الله: Dhugummatti amanamummaa kan mul’atu, gammachuu Allah filachuun fedhii dhuunfaa irratti mul’achuu dha. - Hasan al-Basrī رحمه الله: Kabaja dhugaa Allah jaalachuu keessatti argama, namoota keessatti utuu hin ta’in. Immoo, Allah gammachuu Isa barbaaduu waanti ilaalu meeqa ta’uu qaba? Jaalala Allah qabeenyi, teessoon, fedhii, nageenya, walitti dhufeenyii fi akkaataa jireenya keessaniirratti caallahuu barbaadduu qaba - yaaddoo malee, garuu fedhii fi beekumsa qabuun. Kana jechuun maal akka ta'e: Qabiyyee hin jiraachuun, gaddaa gidduudhaa, fedhii irratti ilaaluu, yookaan cee’umsa hinta’in. Allah namni fedhii qaba waan hujii isaa caalu hin tursiifne (2:286). Kana jechuun: - Yoommuu fedhiin dirqama diigdu, Allah filachuuf yaalii godhu. - Namoonni hin jaalanne taanaan, ajajni Allah dursaan filatama. - Yommuu hojjedhu, dhukkubi dhugaatti gaddisiisa, Allah n’aaf nurra jira. - Yommuu murteessitu, gaaffii: “Filannoon kun Allah gammachuunaniif na gargaara” jedhadhu. Inni yaalii akkasii ibsaa ba’aan gaarii dha. Ajaja garaa: Wanti biroo jaalachuun ni dandeessi - maatii, hojii, faayidaa seera-qabeessa - garuu Allah bulchamuu qaba. Maatii Allah jaalataan, milkaa’ina akka hin dirqamaan hojjadhu, wantoota halal ta’an jaalatuun Allah dursee. Tajaajila salphaa barattootaan: Gaafadhu: “Yoo Allah dhugaatu, garuu namni biraa hin jaalanne, kana goonumaa?” Deebii sirrii fi dhugaa kenni; amala keetiin akka Allah gammachuu barbaaddu argisiisuu. Mallattoo Allah ykn si wajjin gammadee ta’uun danda'u: - Qindoomina tokkummaa, xiqqaa ta’eef waltajji. Piroofeetni ﷺ muuxannoo, hojii jaalalaa biroonsaa. (Bukhari & Muslim) - Hadhaawaa gocha’aan isee gaddisiistuu - kana gaddiin rahmataa dha. Piroofeetni ﷺ gocha’aan of danda’een dirqama. (Muslim) - Dhufuuf ariifannaa dheebuu kan qaban. Allah immoo gaafa faitaa dhufu namni faayi'eedha (Qur'aan 2:222). - Jaalalana booda jalkana dhufuuf - hojiiwwanii akeekkachisa akka hin fudhanneef. Barsiisonni kun humnee hawaasa mul'atu. (Tirmidhi) Yaada dhuma: Jaalatuuf uummame: “Jinni fi nama ijaaruuf malee ani hin irraan, anii.” (Qur'aan 51:56). Dawaa jechuun Allah gammachuu barbaaduu. Kun hundarra ol; yaadaa, jaalalaa, rahmataa fi yaalii fiixee - dhaabbiin lafaa. Allah nu jala jaalatu, jaalallo Isa caalaa fi gammachuu isaa dhugaa barbaaduutoo. Ameen.