Hir'ina Qofaatiif Sodaa, Islaama Yaaduun Dogoggora Dhaa?
Assalamu alaikum, akka isin hundi nagaa taatanin abdiin qaba. Yoo xiqqoo dheerate dhiifama dursee gaafadha. Akkuma beekamu, yeroo dhiyoo obboleessa Libiyaa irraa dhufe tokko michuu godhadhe. Charlie Kirk fi intarviiwwan isaa haaraa inni Israa'eliin deggeramuu mormu irratti mari'achaa turre. Hiriyichi akka naaf ibsetti, Muslimoonni Yaa'iqoob warra Yihuudii caalaa kabaju, sababiin isaas Yihuudonni Yaa'iqoob raajii ykn messiyaa ta'uu hin amanan. Dhugumaan nan dinqame-beekumsa tokkollee hin qabu ture. Onneen koo hatattamaan laafe, Islaama ilaalchisee maaltu na dogoggorsuun danda'uu yaada itti na qabsiise. Yeroo dura Islaamiin Yaa'iqoob jibbiti fi garee jihadiistoota qofa ta'uu yaada ture. Yihuuda fi Yaa'iqoobbirratti qorannoo erga godheen booda, 'pre-millennial dispensationalism' jedhu arge. Kun yaada John Darby jaarraa 1800 fi kitaaba Scofield irraa dhufe, Israa'eliif karoora addaa jira jedhu dubbata. Sababa kanaaf, Evanjelikaalonni Ameerikaa hedduu, fi miseensoota Kongireesii keessaa baay'eenis, haalawwan kana deggeru. Hiriyichi waan tokko tokko naaf himee guutummaatti na raase. Akkas jedhe: (1) Raajiin hundi, Aadam irraa eegalee, gara diinagdee qulqulluu namni deebi'uuf qajeelfama kennuuf dhufan. (2) Muslimiin nama Waaqayyoo tokkichatti harka kennu dha. (3) Muslimoonni akkuma Yaa'iqoob kadhate kadhachu. (4) Muslimoonni Waaqa Yaa'iqoob kadhate sanatti kadhachu. Qabxiileen kun yaada koo baay'ee na yaaddessiisu. Islaama ilaalchisee kijibaa baay'ee akkan liqimfame natti dhagahama. Raajiin dheeraan Kiristaanummaan caalaatti ilaalamtu maaliif akka jirtu yaadeen ture. Guddisaa, waan Raajiilee irratti baradhe qofa 'fakkeenya cubbuu' durbummaa Sanbata digdamii keessa ture. Sana booda, jireenya guyyaa ykn tajaajila keessatti gonkumaa hin mul'atan. Kiristaanummaa Ortodoksii (ani duraan Kaatolikii ture, Ortodoksii waggaa 8 qorachaa ture) yeroon qorate, Raajiilee irratti dubbifame dhagahuun baay'ee xiqqaa, yoo guyyaa kabajaa ani hin beekne ta'e malee. Akka amantii keessatti gahee giddugaleessaa hin qabaanne dogoggora guddaa fakkaata. Ni ilaalamu moo? Achii booda, kitaabni Haaraa hundi wal fakkaachuu dhabuu isaa arge. Maatewos, Maarqos, fi Luqaas Yohaannis irraa adda fakkaatu. Hayyuulee akka jedhanitti, Yohaannis kitaaba Baayibeli keessaa Giriikootni baay'ee barreessaa ture-yeroo booda barreeffame qofa utuu hin taane, afaan isaa Wangeela kaan irraa adda. Haalalli falaasama Giriikii fi ilaalchi addunyaa Yaa'iqoob Semitikii waliin hin deemne. Akka gabaasaatti, 'Kiristaanummaan' jalqabaa tokkummaa hin qabdu ture. Gareewwan akka Ebionites, kan waldaa Kiristaanaa Yerusaalem Yaa'iqoob jalatti turan, Muslimoota fakkachuu malee Sadeentaa hin amanne turan. Akkasumas warri Galilaa Yaa'iqoob irraa dhufan-isaanis Tawhiid kabajuu danda'u. Kanaaf, sammuun fi onneen koo na wallaale. Kiristaanonni Yaa'iqoob Giriikootaan bocame duukaa deemaa jiruu? Yaada kana ofirraa hincabsu. Faawuloos fi xalayawwan isaa (13 ta'uu?) gargaaruu hin dandeenye, hunda kana booda akka madda amantootti ilaaluu hin danda'u. Akkasumas, kitaaba Kakuu Ortodoksii koo kanatti, kitaabni Haaraa hedduun 'warra ergamootaatiin kan barreeffame' jedhame malee dhugumaan isaan barreessanii miti. Aareen ture-yeroo hunda ergamaan tokkoon tokkoo kitaaba ofii isaa barreesse yaada ture. Garratti garuu, waanuma kanarratti deebi'aa jira: Yaa'iqoob akka Giriikootaan bocame fakkaata, tarii akkas ta'uu hin qabu ture?