Haala maatii irra dhufeen mirkaneeffachuuf gaddaan na dhokkate

Yeroo dhihoo kana, haadha koo akka kabajamu ta'etti akkaan gargaarsa argachuu nan dadhabaa jira, kanas imaan na irratti ulfaataa jira. Ofiirraan akka haasa'a ishee hin deebiin, dhiifama hin kadhanneen ishee dhiisuu, yookaan yaaddoo hin qabneen wantoota dhoksaa jiruu nan beeka. Yeroo baay'ee dhukkubsata - tokko tokko guyyaa guyyaan - kanas akka nama gaddisiisu ta'ee beeka, kana booda waggaa muraasa kan giddu galeessaa ta'e jira. Haadhan koo haadha tokko qofa wajjin guddatee, soorata dadhabbii hanga hojii dhaabbataa qabattee heerumeetti ture. Booda rakkoo maatii cimaa daran irraa dabruu booda, akkaan cimaa, hojii qaba, kan jireenya islaamaa itti fufee - tahajjud salaatas, uffata salaataas, tafsiiriifi hadiisas barataa ture. Garuu, giddu galeessa tokko islaam akkaan hubataa ta'ee, dhaabbannaa sirrii ittiin fayyadamu akkaan rakkisaa ta'uu danda'a - yeroo tokko tokko daangaa biraatti carraa bu'aa, kan ofitti amanuu hin dandeenyeefi kan murtii kennu ta'aa jira. Abbaan koo akkaan laafaa kan dhiifamaa ta'e dha. Garuu daangaatti, kan akka nama miidhaa raawwatu ta'etti naaf mul'ata. Laafummaan isaa akka hidhaa mirgaa hin qabneetti naaf mul'ata - akka deeggarsa onnee hin kennin, yeroo uumamaan jirutti hin gargaarin, hojii manaatiin (nuti maatii guddaa taane) wal qooduu hin dandeenye, yookaan akka hiriyaa ta'e hin argamne. Akka dhiisuu ce'aa ta'etti naaf mul'ata, kanas akka dandeettii ofii ta'etti. Waliin jireenyaan isaanii yeroo dheeraaf rakkoo guddaa qaba. Lamaanuu deebii hin qaban, dubbii itti fufanii wal miidhu, nutis ilmaan isaanii gidduu isaaniitti darbamnee jirra. Waggaa sadih guutuu dura, abbaan koo murtoo gaddisiisaa ta'een dachee maatii garii obboleetti isaa kennuun murteesse - dacheen kun nageenya haadha koorratti ibsa ture - ishee wajjin mari'achuu malee. Waan gaddisiise ta'ee akka booda itti haala, dhiifama xiqqoo qofa mul'isu ture. Wal dhabbii cimaan dabale, yeroo tokko tokko lubbuun, mana keenya tasgabbii dhabe. Haadha koo fayyaan na yaaddessa, abbaan koo garuu akka hin miidhamne ta'ee walii galchuu kan hin dandeenye ta'aa jira. Ammaafis, waggaa dheeraa booda, karaan kun itti fufaa jira. Guyyaa guyyaan iyyuu, akka caalaa haadha koo irraa iyyuu fi boolla darbaa, abbaan koon garuu onneen isaa fagaatee jira. Nuti ilmaan isaanii haasawaa ce'aan jirra sababiin waan nuti jedhu onnee isaanii irratti deebi'aa jira. Bilisummaan hin qabnu, tasgabbiin ala hin ba'anu, yaaddoofiifis nuu hin dhiifaman - haadhan koo dhiphoo ta'aa jira, abbaan koo garuu onneen isaa hin jiru. Waggaa tokko oliif, dubbii sirreessuu irraa dhaabbadhee jira, sababiin jijjiirri dhugaa of irraa dhufu qaba. Ofirraan yaadadhaa, qajeelfamni Rabbuma irraa dhufa - nuti gorsa qofaan dandeenya, ergasii dhiifna. Haadha koo aarii gootota gaarii irratti raawwatu yeroo lamaanuu waliin ta'anii arga, yeroo biraa garuu tasgabbii ta'aa jira, waliin ta'uun immo wan fokkataa ishee baasa. Abbaan koonis gargaaraa hin jiru. Kunis na dadhabsiisa, mana dhiisuu yaaduu na godha, garuu dhiisus gaddaa fi yaaddoo of irraa qaba. Rabbiin haadhaafi abbaa kabajuu ni yaada. Garuu yoo gaddaan fi dadhabbiin yeroo hunda onnee kee jijjiiramuu yoo raawwate maal ta'a? Kana fakkaatuu gaddaan maali? Kuni mokkoraa nama biraatiin mokkora?