Ragaa Ijoo Islamitiif
Yaa mari'anna Quran sun Nabiyyii Muhammad ﷺ irraa dhufe moo? Qorannoo 'stylometry' jedhamtu qorata barreeffama tokko abbaa barreeffama tokko qaba moo hedduu qabachuu. Kanaaf Quran qoratanii sagalee tokko qabaachuu argatan. Ergasii hadiisa waliin wal qixxeessanii mallattoon garuu adda ta'e. Kun immoo Nabiyyii ﷺ, kan baruu hin barannes (Quran inni Nabiyyii hin barannes jedhu fakkeenya 7:157-158 fi 29:48 irratti), akka inni of irraa hin uumne taasisa. Akkasumas yoo inni ogeessa guddaa ta'e jechuu yaalee, kanneen armaan gadii gaafachuun qabna: Maaliif kana hunda taasise? Jarreen afur qabu: soba dubbate, maallaqa ta'e, Sheyxaanaan isa gowwoomsite (akka kiristaanonni dubbataniitti), yookaan dhugaa dubbate. Hunda ilaalla. Jalqaba, soba. Maaliif? Nabiyyii ﷺ Makka keessatti yatiima ta'ee guddates, qorraa fi daldalaa ture, Al-Amin (amanoomaa) jedhamuun beekkamaa ture. Makka qorichaan jiraataa ture, inni immoo Islam fidaan, namoonni isa fudhatan, hogganoonni immoo jibban. Isa ajjeesuuf hindanda'an abbaa hiriyyaan isaa humna qabaachuu fi lolli sanyii ittisuuf sababa ta'uu. Bakka isaa isa qoosuun, yeroo salaata ture ufa irratti darbuun, itti dhaabbatuun gidira isa mudatan. Inni garuu garaa galee hin qabuu. Ergasii hogganoonni sana booda qabeenyaa, mootummaa, dubartoota bareeddoo hiriyyaa isaa olitti dhiyaatanii isa kennuu yaalan. Innis 'Yaa Rabbi, yaa eshii koo, yoo aduu harka koo mirgaatti, ji'aas harka koo bitaatti naaf kennan, kana dhiisuu hin dandeessu hanga Rabbiin isa milkaa'uuti yookiin ani isaaf du'utti' jedhe. Yoo inni soba ta'e, sun yeroo dhiisuu ture. Booda Muslimoota mormuun, akkasumas beelaan of bu'uun, baala fi gogaa lafa irraa nyaachuu. Niitiin isaa fi hiriyyaan isaa du'an, ijoollee isaa ja'a tahan, lammii irraa ari'amaa ture. Waggaa baay'ee badii booda, Madinaatti hogganaa ta'ee, garuu akka hojii jireenya isaa muraasa ta'e fakkeenya, marra tokko Umar isa siree qoochoo irratti argatii, miila isaa irratti mallattoo bahee, irra deebi'ee daaqiin garmalee tokko qofa qabu. Umarin booyye, garuu Nabiyyiin immoo aakhiraatu addunyaa caalaa jaalladha jedhe. Nama soba dubbatu, kan fayyuma ofii barbaadu, akkana jiraataa hin turu. Akkasumas namoota 'ani gabricha Rabbiiti malee ofirraa hin dabanne; gabricha Rabbiitti na waamaa' jedhees isaanitti dubbate. Lammaffaa, maallaqa ta'uu. Nama maallaqaan osoo waggaa 23 tureef ragaa wal qabsiisee hin fidu; immoo hunda (kuma dhibba tokko olii) tursiisee wal faallessuu yookiin jeequmsa hin uumne. Waliigaltee Quranii stylometryn mul'isu taasisa. Sadaffaa, Sheyxaana. Maaliif Sheyxaana nama amanoomaa ta'ee beekame, aannanee galaana jalaa deebisuuf, akkasumas salaata hundaa isaan irraa of eeguuf isa yaadachiisu, Surah Al-Faatihaa akkasii Rabbiin akka rahmataa godhaa fi karaa qajeelaa barbaadu, akka jedhu isa barreessuu? Kuni hin mijeessu. Deebiin dhugaa ta'ee kan argamu Nabiyyii Muhammad ﷺ dhugaa dubbatee qofa.