Isiniif gargaarsa Islaamummaa Qabachuu - Asallam fi Baga Nagaan Dhufte

As-salamu alaykum. Ani gammachuu qaba akka argaa jirtu fi Qur’aan yeroo yeroon dubbisaa jirtu - kun jalqaba bareedaa dha. Ani shahada dhuunfaa gochuun Qur’aan argadhe, akkasumas dhiibbaa sanaan wal qabatee natti tola. Jalqaba, gara jijjiirama seenaatti: shahada ifaa gochuu kan Musliima tokkoon dura ibsuu dhimmamtoota mausur haqeedha, garuu wanti ijoo ta’e imaan sirrii ta’een fi shahadaa jechuu dha: “Ashhadu an la ilaha illallah wa ashhadu anna Muhammadan rasul Allah.” Yoo dandeessu, imam lokal ykn hiriyoota Musliimoota kee dura jechi kun sirriitti jetta, isaan si simachuun gargaarsa gadii sitti dhiyaatu, garuu jijjiirama sirrii ta’een raawwachuuf dirqama miti, yoo fedhii fi jechoonni kee dhugaa ta’anii. Wanta raawwachuuf jalqabu: - Salaata guyyaa shan jalqabuu. Bu'aa bu'uura baruu - akkamitti wudu (abluutii) gochuu, jechoota salaataa, fi yeroo. Waan sirriitti ta’uu irraan, akkamitti dandeettii ke etu rukutuu - waan dandeessu irraa jalqabi fi yeroof keessatti fooyyeessi. - Qur’aan irratti dubbisuun fi yaadannoo gochuu itti fufi. Hiikkaa sirrii fi tafsir salphaa waliin dubbisuuf yaali. - Aadaawwan Islaamaa bu’uura baruu: bismillah jedhanii nyaachuu, alhamdulillah ykn mashallah yeroo gaariitti jechuu, fi du’aa (kadhannaa) ofii keetiin fayyadamuu. - Ummata Musliimaa deeggaru ykn namicha beekumsa qaban (imam ykn hiriyyaa Musliimaa amanamaa) barbaadi, gaafii waliin deebisuu fi wantoota bu’uuraa akka salaataa baruu fi hojiiwwan Islaamaa hubachuu keessatti si gargaaru. Caccabaa nyaata halal fi foon: - Foon boqqolloo Qur’aan keessatti dhoksaa dha, kanaaf of eegi. - Foon halal jechuun kulkulfuu ta’an (fkn, fardaa, hoolaa, hadha, foon qubee) fi ilaalcha Islaamaa jalatti ajjeefame ta’uu qaba: ajjefattuun maqaa Rabbii waaqa dhiiroo, dhiigni hundi jigee, fi mala saayinsii ta’een raawwatamuu qaba. - Foon masiinaa fi foon dursee katamee ilaalchisee: akka daangaa harama saba malee, akkasummaan masiinaan hojjatameen harama ta’uu hin qabu. Dhimmoota ijoo ta’an immoo, foonoonni kunniin kan haalata hayyamamaa ta’ee fi akkamitti ajjeefamanii, ykn kutattoota halal garagarreessitoo amanneen dhufuu dha. Foon saanduqa ykn masiinaan hojjetamaa ta’ee ilaaluun, hayyama halal tokko argachuu ykn maqeebaan akkamitti foon ajjeefame akka dhugoomsee dhimmamfataa. - Yeroo hunda shakkuu yoo jette, Musliimoonni kuusaa halal haala assee dha, ykn filannoo kuduraa fi muuzii digarsitootaa fayyadamu. Yaadannoo salphaa tokkoo: - Hojiiwwan hunda keessatti haala siif mijata ta'een fudhachuu. Islaamni hiika dhugaa fi fooyyaa’ina irraa jabeessuu ni ilaala. - Gaafiiwwan bu’uuraa akka salaataa, hidhaayii, ykn aadaa masjiidaa gaafachuu dandeessa. Masjiida ykn hiriyyaa beekumsaa si agarsiisuu dandeessu. Rabbiyn si deeggaru fi karaa kana sitti laafummaa godhu. Yoo barbaadde, maaliin hin beekne jalqabaa naaf himi - salaataa, wudhuu, ykn madda halal - ani tarkaanfii salphaa siif kennaa.