As-salamu alaykum - Faaruu Baadiyyaa mul'achuu isaati caalaa adda durummaan mul'ata.
As-salamu alaykum. Ani yaada muraasa hadith Profeetaa ﷺ kan na gaddisiisu irratti qooduu barbaade. Yeroo Profeetaan ﷺ Sa'aatii Xumuraa irratti gaafatame, mallattoo tokko dubbate: namoonni yeroo darbe baala hinqabne fi uffata hin qabne - waraanaalota - ijaarsa dhaabbata gurguddaa keessatti waldorgomu. Waraanaalota kanneeniin eenyu akka ta'an gaafatame, inni ﷺ Araboota ta'uun ibsuu dha. Karaa san jiru: Araboota Bedeeni - garee xiqqaa, seenaa irraa ka'uun hawwataa, Araboota magaalota Damashq, Kaayiroo, Baagdaad fi kanneen commeetti adda ta'an. Qorattoonni duraanii akka Ibn Hajar, Imaam al-Nawawi fi al-Qurtubi hiika jechoota kanaa akkana yaadaniiru. Dheeraa waggaa hedduu Bedeenni haala qabbana qara ta'een jiraataniiru, hiyyeessaa fi badiisa barnoota formal irraa baay'ee ala ta'uun. Haga Sir Wilfred Thesiger akka seenaa dhufaa, jireenyi isaanii roobni, carraan fi lubbuu baafachuu irratti hirkata - akkasumas amantii Allahitti amanuun. Garuu bara 20ffaa, bifa baay'ee jijjiirama kan argatan, erga maallaqni argameef - jechootni tokko tokko biyaa baay'ee qabeenya guddaa fidu jedhan - naannolee kanaa jijjiiramaa dabalata. Dhuunfaalee fi gareeleen waraqaa turan; qabeenya guddaa keessa seensifaman. Kutaa Arabaa hedduu keessatti, amma maatii fi magaalota ijaarsa dhaabota gurguddaa fi gurguddaa agarsiisuuf wal waldorgomanii argamu. Suurri hadith biyya baala hinqabne waraanaalota tokkummaa kabajaa ijaarsa dhaabbata gurguddaa jedhan agarsiisa. Hadith kun dallaa waraqaa kurguddaan uummata guddinaa muul'ata. Dhugaa hojiin maallaqa hoolota sirriitti hojjatamu - gadaanan jala buna buufata gurguddaa fi qalamota keessa galu - waayee yahoodaa tokko yookaan kan hin mala. Dandeettiin Bedeenni walitti dhufeenya haqni irra of duuba harkatti harka hin gochiisa; Profeetaan ﷺ maallaqa jaalala dhugaa hin komatu. Akka tasgabbii fi hafuuraan barnoota gochuu. Qur’aanaa fi Sunnah hiyyuuma dunyaaf bu'aa ta'aan akka obsaatu. Mallattoo inni ﷺ ibsameen ibsu: inni kaga’ooni hayyoota, yoomi mo'achiisuu qabu; nuti immoo amantaa fi gocha gaarii eeggachuu qabna. Yaada keessan maal fakkaata? Mallattoo biraa yaaddu, kan dhugaa fi durii walitti dhufeenya akka mirkaneessitu?