Dhimma Ummataaf Dhaabbannoo Kennaa: Mootummaan Siinaa Hin Kijibsiisina

Obboleeyyan, obboleettiwwan koo, isin gaafadha: mootummaan Siinaa haala dhugaa ta’een Muslimootaaf hiriyaa ta’ee akka jiru hin yaadina. Mootummaan kun akkamitti akka jiru tilmaamuu: Uyghur Muslimoota ala biyyatti jiran kan warra isaanii akka jiranuu du’anii akka jiranuu dubbii argachuu hin dandeenye dhagahii deebisee jira. Gazexessitoota ragaa dhugaa kan biyya keessatti mul’atu qorachuu hin eeggatan-gaafannoon kana kan deeggarsan "raabsaa mootummaa hin baafne" jedhamu malee, hojjettoonni mootummaa dhaabbataa ta’an hunda keessa hirmaachaa, sagaleen mootummaa deeggaru malee haasa’uu hin dhiifaman. Masjiidota burqaan madaqee, suuraa satilayitii irratti ibsamaa jiru ni arganne. Idil-addunyaa Muslimaa Turkistaan Bahaa keessatti, Han Siinaan durii 1950 keessatti 6% ture amma badhaadhaan walakkaa ta’ee jira. Birth rate Uyghur akka seenaa hin qabneen gadi bu’ee jira, kun kan sababa seera haala uummataa jalaa malee hin taane. Hata’u malee Uyghur ala biyyatti jiran mootummaa kana dhiibbaa fi danda’a qaban. Waliin Muslimoota keessan waliin haa taa’an, mootummaa Siinaa waliin miti. Amantiin keenya dhaloota hunda adabbii qaban irratti akka dhaabbannu barsiise, tokko miidhaa hojjataa jiruu kan biraa miidhaa hojjataa jiruuf waliin hafuuf hin taane. Nabiyyii (nabiyyichaaf nagaa ta’aa) Bizantiin, yahuudotaafi Qureysh waliin loluu dhaane-isaan hunda miidhaa hojjachaa jiranu keessaa tokko hiriyyaa isaa hin taasifne. Barumsi sun onnee keessaa haa qabannu.