Yaadachiisa warra guddina of tuulummaa keessa jiraniif

Nabiin, nagaan isarra haa jiraatu, akkana jedhe: “Ani nama mormii dhiisuuf, yoo dhugaa irra jiraatus, jannata keessa mana moggaa, mana wiirtuu, fi mana ol aanaa keessatti waadaa godha.” (al-Mu’jam al-Kabīr 217, hasan li ghayrihi). Yeroo tokko tokko, maree interneetii keessatti, wantoonni kabajaan yaada walii jijjiiruudhaan jalqabu, garraamitti lola of tuulummaa ta’a. Namoonni akka namni kan biraan dubbii xumuretti hin ilaalamneef deebisuu itti fufu, callisuu mo’amuudha jedhanii yaadu. Wal’aansoon kun yeroo baay’ee “ati homaa hin beektu” fi kkf jedhanii arrabsuutti seenu. Haala nama tokko tasgabbaa’een yaada isaa qooddee, kan kaan immoo hamilee, arraba buusaa, fi dhugaa dhaga’uu dhiisee jiru argeera. Yeroo baay’ee nama tasgabbaa’eef mormii irraa duubatti deebi’uun amantii Islaamaa hordofuu akka ta’e itti hima. Yeroo itti aanuttu interneetii irratti walii hin galle, Deebii tuqattti dura yaadaan qormaata xiqqaa tokko keessa darbi. Islaamaa keessatti, niyyah keenya yeroo hunda ilaaluun barbaachisaa dha, sababiin isaas yaanni keenya falmiidhaan otoo hin beekne jijjiiramuu danda’a. # Qormaata xiqqaa deebii dura yeroo hunda: - Niyyaan koo dhugaa gorsa qulqulluu ykn yaada qoodduuf kan jiru hangam? Sodaa dogoggorsaa ta’uu irraa hangam dhufe? - Sodaadhaan callisuu koo akkan mo’ameetti ilaalama jedhee? - Qoosaa, qishnii, ykn tuffiidhaan dubbadhaa? Akkan ittiin dubbadhu Allaah gammachiisaa? - Yoo dogoggorsaa ta’uun ifa ta’e, fudhadhaa? - Mareen bu’aa maleessa ta’eeraa? Namni kan biraan bashaqqoo, arrabsaa, ykn haqa malee hirmaa? # Qabxiin guddaa Muslimoota taane, nafsii keenya of tuulummaa irraa qulqulleessuuf loluu qabna. Kun yeroo warri itti waan mo’atan fakkaachuu hin barbaanne, yoo dhugaa irra jiraatuu beekanillee, mormiin keessatti mul’ata. Yoo yaada kee ijoo qooddee jirtaa fi namni kan biraan si dhaga’uuf hin jirre, duubatti deebi’i. Namni tokko battalatti yaada fudhatuuf dirqisiisuun hin danda’u, garuu sanyii facaafachuu ni dandeessa. Namoonni kan biraa dubbisaa jiran ilaawwan lachuu ilaaluu fi ofii isaaniitiin murteeffachuu danda’u.