Garmalee Keessa Deebii Gara Laafinaa: Ilmaan Namummaa Fayyaa Walfakkaatuu fi Amantiin Islaamaa Rahmata Isaa Dogoggorsu

Salaam hundaaf, Yeroo dhiyoo kana namoota gidduu gaddaa fi yaaddoo guddaa, yaada jireenyaa fixxuu, of gatii dhabuu, kophummaa, fi dadhabbii hafuuraa qaban walqunnamsiisaniiru. Dhugumaan, deebiin tokko tokko illee namoota kanaaf baay'ee qorraa fi kutataa ta'ee natti dhaga'ame, warreen dursee hafuurri isaanii dadhabe. Eeyyee, Islaamummaan daangaa ifaa qaba. Garuu Islaamummaan amantiin rahmataa, madaallii, fi dadhabbii namummaa hubannoon guutame. 1. Bifa fi Of Gatii Ilaalchisee Yeroo namoonni tokko tokko of bifa dhabuu, fudhatamuu dhabuu, ykn waan hawaasni bareeda jedhu guutuu dhabuurratti yaaddoo qaban qooddatan, deebiin fudhatamaa baay'ee: “Jireenyi kun gabaabaa dha” jedha. Dhugaa ta'us, namoonni akkasitti dhiphachuu isaanii balleessuun akka isaan hin dhaga'amne godha. Rabbiin garaagarummaa kan uume yoo ta'u, namoonni “bareedaa” jedhan yeroo fi aadaa irratti hundaa'ee jijjiirama. Gatii namni qabu bifa isaa wajjin wal hin qabatu. Ta'us, Islaamummaan of irraa dagachuu ykn gaddaa keessa taa'uu nu hin ajajne. Nabiyyiin ﷺ akkan jedhe: “Rabbiin bareedaa dha, bareedina jaallata” (Sahih Muslim). Bifaa kee, qulqullina, fayyaa, fi uffannaa sirrii ofii kee qajeelchuun waan dandeessuun of gammachiisuuf utuu hin taane, qaama Rabbiin siif kenne kabajuu dha. Nabiyyiin ﷺ jireenya salphaa lubbuun jiraatani, garuu qulqullinaa fi sirriitti qophaa'uun beekamu. Islaamummaan ulfinaa fi of eeggachuu kan jajjabeeffatu malee, of dhiisuu miti. 2. Gadda Cimaa, Yaada Of Ajjeesuu, fi Rahmata Rabbi Deebiin itti yaaddan fakkaatu tokko tokko gaddaa guddaa ykn of ajjeesuu irratti barreeffamoota jalatti mul'ata. Ifaa haa ta'u: Islaamummaan keessatti of ajjeesuun dhorkamaa dha. Namni tokkollee fudhatamaa dha hin jenne. Garuu namni dhukkuba sammuu qabu hundi dhugumaan ibidda seena jechuun qaabsoo guddaa fi of tuulummaa dha. Gaddi cimaan dhukkuba dhugaa ti. Namoonni haala kana keessa jiran yeroo baay'ee ifatti yaaduu ykn hojii idileen hojjechuu hin danda'an. Islaamummaan keessatti itti gaafatamummaan haala sammuu fi dandeettii namaa wajjin walqabatte. Dhuma irratti, dhugaan gaddaa fi miidhaa nama tokkoo kan beeku Rabbiin qofa. Inni Akka Rahmataa Guddichaa, Akka Mararfataa Guddichaatti of waama. Rahmni Rabbii hubannaa keenya ol waan ta'eef, nuti murtii wa'ee galaa namaa dabarsanii dubbachuu irratti baay'ee of eeggachuu qabna. 3. Dhukkuba Sammuu fi Salaata Ilaalchisee Namoonni hafuurri isaanii baay'ee dadhabee hojii salphaa ta'uu illee raawwachiisuun akka hin dandeenye jedhanis argaa jirra, achumaan deebiin isaaniif dhiiqummaa fi soda qofa. Garuu Islaamummaan gonkumaa namoota cabsuuf hin dhufe. Nabiyyiin ﷺ akkan jedhe: “Amantiin salphaa dha, namni amantiin keessatti of buusiusu malee, amantichi isa ba’oo dha” (Sahih Bukhari). Islaamummaan dursee daangaa namummaa ni beeka. Yoo dhaabachuu hin dandeenye, taa’ii salaati; yoo taa’uu hin dandeenye, ciisii salaati. Dadhabbiin hafuuraa cimaan dhiphina dhugaa ti. Namoota caban ibiddaan sodaachisuun yeroo baay'ee yakkaa fi abdii kutachiisuudhaan Rabbii irraa fageessu. Akkaataan laafaa hojiirra oola. Tarkaanfii xixiqqaa jajjabeeffachuu. Yoo namni tokko dhugumaan rakkina keessa jira, du’aa fi Qur’aana dhageeffachuu, ykn suuta walitti dhufeenya Rabbii wajjin uumuuf gargaaruu, akka isaan Rabbii irraa fagaatanitti dhaga’amu gochuurra wayya. Yaada Dhuma Yeroo tokko tokko irraanfanna, Nabiyyiin keenya ﷺ akka rahmata addunyaa hundaa ergamani, utuu hin taane, warra dursee miidhamaniif akka abdii kutachiiftuu ta’anii miti. Yoo namni tokko hafuuraan dhidhimmataa jira, hojii keenya ol kaasuuf gargaaruu malee, amantii jedhamee namummaa qorraadhaan gad dhiibuu miti. “Rabbiin isiniif laafina yaada, rakkina isinii hin barbaadu” (Suurat Al-Baqara 2:185)