Ogessa Kiristaanaa hangafa kutaa Islaamaa waaggaa 13 kan qoratee, ergasii Nabiyyicha ﷺ sobaa hin jenne. Sababa isaa dubbisuu mirgaa qaba.
Asalaamu alaikum, Yeroo ammaa kana Aloys Sprenger irratti hojjachaa jira. Dhaktari Awustiriyaa ta’ee 1843tti Hindii geessee Kampaanii Bahaa Hindii (East India Company) irratti hojjachuuf deemee, garuu mana barumsaa Delhii keessatti bulchaa ta’ee, kitaabaa mootii Laknaw (Lucknow) keessatti sirreessee ture. Dhirsi sun afaan Arabiffaa fi Faarsii gahaa baratee, waaggaa kudha tokko ol kitaaba qoraa Ibn Ishaaq, Ibn Hisham, fi haadishoota waliin gale. 1851 keessatti "Jireenyaa Muhammad: Qorannoo Ummataa Irraa" jedhee maxxanse, daawwannaa Lixaa kan jalqabaatiif kan gahaa kitaaba Arabiffaa irratti hundaatee, dhimma Lixoota biraa dubbisu malee. Kiristaanaa turee hanga 1893tti du’utti ture. Hojii isaa keessatti karaa Lixaa yeroo sanaa, kan Nabiyyicha ﷺ sobaa ta’e jedhu, hordofuu danda’aa ture. Garuu hin hojjanne. Waan inni jedhe kunis: "Kan sobaa ta’e dha; kan amantii fi yaada namoota abbaa dandeettii fi akkaataa sirriitti dhiyaate kan beekamuu qabu gosa isaanii guddaa ta’an irraa kan ka’e." Yaadni isaa akka hawaasaati: mee lammii jalqabaa amaneera. Abu Bakr, Khadiijah, Usmaan, Umar-kunneen namoota jajjabeessaa Makkaa keessa turan, jala socho’uu, dhiiroo, hanga Abisiiniyaa geessanitti amantii irra tahan. Sobaan namoota hundee magaalaa guddaa qabatee, waggaa 20 ol dhukkuba guddaan ittiin taa’uu hin danda’u. Akkaataa Nabiyyicha ﷺ ilaalchisee "samuu isaa yeroo hunda Rabbiin yaaduutti taa’a," "sagalee isaa dhagaa keessatti dhaga’a" fi "wallee simbiraalee Isa faarsu keessatti" jedhee dubbate. Kunis Qur’aana surata 24:41 fi 13:13 fakkaata; kan amantii hin qabne irraa dhufe kan na ajaa’ibsiise. Dhugaan jedhuu, Qur’aanaan waayee waaqayyoo hin fudhannee, sababa uumamaa barbaade, kanaafuu seenaa jijjiiramaa ta’e fakkeenyaaf hin taane. Aanaa ragaa jalaa deebi’e kan qorannoon isaaf agarsiise dhugoomsuun qophaa’e malee. Qoteen kunneen mallattoo waliin onegodpath.com keessatti dhimma yaadawwan namoota Islaamaa hin qabne irratti argadhee, kitaaba 1851 irratti Google Books irratti mirkaneessee-badhaasa interneedii keessatti jijjiiramaa jiru. Nama biraa Sprenger ykn orientalistoota dhaloota 19ffaa gahaa dubbisee, akka kana fakkeenya ilaaluu, namni shakkii qabu dhugaa gabaabaa dhiyeessuun kan jijjiiramaa dhugaa hunda dhiyeessuu caalaa dhiibbaa qaba moo xiqqaa?