Silav - İslam û Imparatoriya Japonê
As-salaam alaykum. Min dixwazim ku tu hobiqîniyek hêsan li ser çawa İslam bi İmperiyaya Japonya re (1868–1945) têkiliya, bibînim li ser rastiyên dîrokî û girêdana Musliman. İmperiyaya Japonya piştî dema Edoya hate avakirin, ji ber ku ji izolasyona kevn ya sakoku durist bû. Di 1945an de jî hate ketin piştî bûyerên ku Dewleta Yekbûyî di Şerê Cîhanê yê Duyemîn de têkildar bû û bombardimên Hiroshima û Nagasaki, ku alîkarîya giştî ya şoreşgerî qedandi. Japonya modern niha welatek demokratîk e û ne ji modela imperyalîst a erê dema wî zêde dîsa şîrove dike. 1870–1900: - Al-Sīra al-Nabawiyya: Di dawiyê 1870an de, çîrokên peygamber di zimanê Japonî de têne wergerandin, ku ji bo xwendekarên Japonî şêwirmendekî li dîrok û felsefeya İslami ve hat. - Frigate Ertugrul: Di 1890an de sultana Abdülhamid II frigate a Osmanî ya Ertugrul bi merhemetî gunehsaziya navî ji bo Japonya şandin çimkî prens Komatsu Akihito berê ji Konstantînopolê re hatibû. Bi xêra, di 16ê Îlonê 1890an de Ertugrul di dema beryayê de ji stormekê kurt bû. - Yekemê şandî japonî: Piştî wan dîrok, hin çandore Osmanî bi Alayê Navenda Japonî re alîkarî kirin ku vegerê malê. Yek jurnalîstê japonî, Shotaro Noda, ku alîkarî wan kir, bi şandina yên ku bi destgêh bikin tê kin dan pêdivî, di ku tê de bibin hanek dini yên yên şandî yên olduğu. 1900–1945: - Dema paşîn ya Meiji: Di şemiyên Meiji yên paşîn de, hin japonî yên ku ji îdeolojîyê Pan-Asya ve tesîrê bûn, têkiliyeke hevseng bi Musliman re girtin ku bi hêzên kolonyal yên Rojhilatî berdewam bikin. - Campaignên propaganda: Li dor saetê 1906 de, hejmara raport û axivan yên ku tiştê Musliman re were baş, hîşyar dikin ku Japonya dikare Islamê baş çavkan. Ev parîgîna firavan û hewlên ku pêdivîyek jibo xwendinê jê re bînin. - Mehvê alîkarî ya Tatar: Di dema riyê bibîna İmperiyaya Rusya de, gelek Muslimên Tatar li Japonya têne kabul kirin û komên piçûk çêkirin, ku cegera lokal ya li ser İslam zêde kir. - Omar Yamaoka: Têkiliyê bi serdana Musliman û xweşîyan kirin, bi hin şandî un dîtin. Endamê mezin, Kotaro Yamaoka, ku piştî de Omar Yamaoka bi têre kin gotin, hat beşdariya nasnameya Musliman anîn û tê de têkiliyên ku saetê Hacê dikin. Piştgirî bi çend endamên netewî yên din jî hat, û ev saetedarî yên destpêka Musîliman dê nemîne wek komîna vê projen ve hat. - Mescîdê Tokyo: Di 1910an de piştrastî ya Osmanî ji bo projeya mescîdê Tokyo bi dest xist. Bi alîkarîya aborî, mescîd di 12ê Gulane 1938an de temam bû. Imamên pêşîn jî koma xwendekarên Musliman ku ji derve hatibû pêk tê. - Yekîtiya Musîliman ên Japonya: Di 1930an de hate avakirin, ev yekê ye organizasyona İslamiya fermî li Japonya. Di salên şerê de hevaltiyên imperî pêşkeviyan hate pêşveçûn û kitapên Islamê zêde neçiviye ḧiyan. - Mescîdê Kobe: Mescîdê Kobe, di 1935an de bi alîkarîya komê bazirganiyê Turko-Tatar û mîmârên derdora xwe hat kirin, pêşî komên mezin bû. Wê di dema şerê de bi bombardîman re ve hatiye taybetî û piştî wan bûyerên din, wî ji bo berxwedana wan bibin wek alameta Musliman dibe. Note: Ev kîsaye tenê li ser dema İmperiyaya Japonya (1868–1945) zêde dike û tiştên piştî şerê ne dişînin. Xwedê bimeşîne me ku li dîrokê hîkmeta fêhmekirin û bîrewerî yên ku di nav netewan de bimeşin. JazākAllāhu khayran.