Сеніміміздің үш тірегі

Ассаламу алейкум, құрметті бауырлар. Мен бір әдемі хадис туралы ойланып отырдым, онда Пайғамбар ﷺ бізге дініміздің негізін үйреткен. Бір күні, аппақ киімді, қара шашты бейтаныс адам Пайғамбарға ﷺ келді, оны ешкім танымады. Ол сондай жақын отырды, тізелері Пайғамбардың тізелеріне тиді де: "Уа, Мұхаммед, маған Ислам туралы айтып бер", – деп сұрады. Пайғамбар ﷺ айтты: Алладан басқа тәңір жоқ екеніне және Мұхаммед Оның елшісі екеніне куәлік ету, намаз оқу, зекет беру, Рамазан оразасын ұстау және шамаң жетсе, қажылық жасау. Адам: "Сен рас айттың", – деді. Содан кейін иман туралы сұрады, Пайғамбар ﷺ: Аллаға, Оның періштелеріне, кітаптарына, елшілеріне, Ақырет күніне және тағдырдың жақсысы мен жаманына сену, – деп жауап берді. Адам қайта растады. Сосын ихсан туралы сұрады, Пайғамбар ﷺ: Алланы көріп тұрғандай құлшылық ету, өйткені сен Оны көрмесең де, Ол сені көреді, – деді. Содан адам Сағат (Қиямет) туралы сұрады, Пайғамбар ﷺ сұраушыдан артық білмейтінін айтты. Ол белгілерін сұрады, Пайғамбар ﷺ: күң өз қожайынын тууы және жалаңаяқ, жұтаң шопандардың биік ғимараттар салуға жарысқанын көруің, – деп айтты. Сосын бейтаныс кетіп қалды. Пайғамбар ﷺ кейінірек Умарға : бұл Жәбірейіл еді, бізге дінімізді үйретуге келді, – деді. (Рияд ас-Салихин 60) Бұл хадис жүрекке қатты тиеді, ей, ихуан. Ол дініміздің үш маңызды бөлігін көрсетеді: Ислам (бес парыз), Иман (алты негіз) және Ихсан. Ихсан ең қиыны – ол жүректің күйіне байланысты. Сыртқы амалдардың бәрін жасап, сеніп жүрсең де, Ихсансыз бір нәрсе жетіспей тұрады. Бұл Алланың әрдайым көріп тұрғанын сезініп өмір сүру, Оған сүйіспеншілікпен және қорқынышпен құлшылық ету. Алла бізді Ихсанда алдыңғы қатарда болғандардан етсін және бұл өмірде де, келесіде де табыс нәсіп етсін.