Tunani akan "IQRA" – Wata Hanya ta Fahimtar Suratul Alaq

Assalamu alaikum, jama'a. Kwanakin nan ina ta tunani sosai akan kalmar farko ta Suratul Alaq: "IQRA" – Karanta. Abin da ya kama ni shi ne yadda wannan umurnin yake a bude. Bai ce "karanta wannan littafin" ba ko "karanta Alqur'ani kawai" ba. Kawai... karanta. Wannan ya sa na yi tunani: watakila iqra ba kawai game da karanta kalmomi a shafi ba ne. Watakila gayyata ce ta karanta duniyar da ke kewaye da mu. Karanta yanayi. Karanta mutane. Karanta kanka. Karanta tarihi. Karanta rayuwa da mutuwa. Karanta abubuwan da ka fuskanta. Karanta kimiyya, falsafa, tsarin rayuwa kanta. Sannan surar ta ce, "Karanta da sunan Ubangijinka wanda ya halitta." Nan ne abin ya yi zurfi. Yana haɗa yadda muke sanin abubuwa (epistemology) da abin da yake wanzuwa da gaske (ontology). Surar ta kuma yi magana akan asalinmu – "Ya halitta mutum daga gudan jini" – tana tura mu mu kalli kanmu a matsayin abin nazari. Ta ambaci alƙalami, wanda ke wakiltar rubutu, adana ilimi, isar da abubuwa zuwa ga zuriya – yadda koyonmu na kai tsaye ke zama abin rabawa kuma yana gina wayewa. Amma sai akwai gargadi. "Lalle ne mutum yana ƙetare haddi idan ya ga kansa wadatacce." Wannan yana da ƙarfi. Matsalar ba ita ce ba mu da ilimi ba. Ita ce idan mun san abubuwa da yawa, za mu iya fara tunanin mun san komai. Don haka tsarin zai iya kasancewa: karanta da bincike → samun ilimi → kiyaye shi da rabawa → amma ka kasance mai tawali'u, ka tuna mai sani yana da iyaka → kuma ka ci gaba da karkata zuwa ga Allah. Kuma a ƙarshe, "Zuwa ga Ubangijinka makoma take." Duk bincikenmu yana shiga cikin babban tsari. Ba ina cewa wannan ita ce hanya ɗaya tilo ta fahimtar Suratul Alaq ba, ko kuma mu maye gurbin tafsirinta da falsafa. Amma abin da ke ba ni farin ciki shi ne ra'ayin cewa iqra kira ce ta karanta gaskiya ba tare da iyakance abin da ya cancanci karantawa ba. Kimiyya tana karanta yanayi. Falsafa tana karanta tunani. Tarihi yana karanta labaran mutane. Kwarewa tana karanta kai. Wahayi wata hanya ce ta fahimtar gaskiya. Waɗannan ba iri ɗaya ba ne, kuma bai kamata mu haɗa su ba cikin sakaci. Amma watakila duk suna shiga cikin babban ƙoƙari: ƙoƙarinmu na ɗan adam na fahimtar duniya. Ta wannan ma'anar, iqra ba game da abin da za a karanta ba ne, amma game da yadda za a kusanci ilimi. Karanta komai, amma kada ka yi tunanin abin da ka karanta shi ne gaskiya gaba ɗaya. Wannan daidaito tsakanin son sani da tawali'u shi ne abin da nake ganin yana da ban sha'awa a farkon wannan surar.