Magunguna 15 Don Saukaka Bakin Cikin Zuciya

As-Salaamu Alaikum. Na taba raba wani makala makamancin wannan a baya, kuma mutane da yawa sun ce ya taimake su. Wannan ya fi ɗan tsawo, amma inshaAllah, ina addu’a ya tallafa wa waɗanda suke cikin mawuyacin hali. Kowannenmu yana da labarin baƙin ciki. Ko mutum mai kuɗi ne ko talaka, mai lafiya ko mai fama, marar aure ko mai aure, ka sani babu wanda ba ya jin bakin ciki. Amma baƙin ciki, idan aka yi watsi da shi ba a kula ba, zai iya girma ya mamaye, ya cika zuciya, ya raunana jiki, ya kama mu cikin hawaye da damuwa marar iyaka. Imam Ibn al-Qayyim ya lura cewa Alƙur’ani ba ya maganar baƙin ciki sai don ya hana shi, kamar “Kada ku yi baƙin ciki,” ko kuma ya ƙaryata shi, kamar “babu tsoro a kansu.” Sirrin shi ne, baƙin ciki yana hana mu ci gaba kuma ba ya kawo alheri ga zuciya. Babu abin da ke faranta wa Shaiɗan rai kamar sanya mumini cikin baƙin ciki, don su dakatar da tafiyarsu zuwa ga Allah su daina aikata ayyukan alheri. Da wannan, ga nasihohi guda 15. Allah Ya sanya su ta’aziyya ga masu damuwa, waraka ga masu karayar zuciya, da ƙarfi ga gwagwarmayar cikin da muke fuskanta. **Na farko:** Ka riƙa tunawa cewa Wanda Ya yarda da jarrabawarka shi ne Allah, kuma bauta ta gaskiya ita ce ka miƙa wuya ga abin da Ya zaɓa maka, ka karɓa da zuciya mai gamsuwa. Allah Ya ce, “Babu wata masifa da ta auku sai da izinin Allah. Kuma wanda ya yi imani da Allah, zai shiryar da zuciyarsa.” Alƙama ya bayyana cewa wannan yana nufin mutumin da wata wahala ta same shi amma ya san daga Allah take, sai ya karɓa ya yarda. **Na biyu:** Ka tuna, Wanda Ya zaɓa maka wannan wahalar shi ne Mafi Rahama, wanda yake kula da kai fiye da mahaifiyarka. Shi ne Mafi Hikima, yana son ya amfane ka ta hanyoyin da ba za ka iya fahimta ba. Annabawa sun fahimci wannan. Ayyub ya yi kira, “Wahala ta shafe ni, kuma Kai ne Mafi rahama daga cikin masu rahama.” Yaƙub, lokacin da ya rasa ɗansa, ya ce, “Allah ne mafi kyawun majiɓinci, kuma Shi ne mafi rahama daga cikin masu nuna rahama.” Ka riƙa tuna wanda yake jarraba ka: Mahalicci Mai Rahama da Hikima wanda yake son alheri gare ka fiye da yadda kake so wa kanka. **Na uku:** Ka gane cewa wahalarka haƙiƙa magani ce da Allah Ya aiko maka cikin alheri. Magani yana da ɗaci ta ɗabi’a – ka rungume shi ka guji nuna fushi ko rashin haƙuri, in ba haka ba waraka ba za ta yi aiki ba. Imam Ibn al-Qayyim ya ce, “Lokacin da Allah Yake son alheri ga wani, Yana ba shi gwajin jarrabawa da fitina, yana sa shi ya amayar da cututtukan ciki masu cutarwa, har sai an tsarkake shi kuma ya shirya don matsayi mafi girma a rayuwar duniya – bautar Allah – da kuma lada mafi girma a Lahira – ganin Allah da kusantar da shi.” Sau tari, mai zunubi mai girman kai ana dakatar da shi ta hanyar wata masifa da ta ƙasƙantar da shi. Daga nan sai ya zama mai sallah, mai Alƙur’ani, mai addu’a, da adalci. Ka amince cewa maganin jarrabawa yana kawar da cututtukan da ba za ka iya gani ba, amma suna buƙatar su tafi. **Na huɗu:** Waɗanda suka fi shan wahala su ne suka fi kusanci ga Allah. An tambayi Annabi (sallallahu alaihi wa sallam), “Wane ne yake fuskantar mafi yawan gwaji?” Ya ce, “Annabawa, sa’an nan waɗanda suka fi kama da su, sa’an nan waɗanda suke kusa da su. Ana gwada mutum gwargwadon imaninsa. Idan imaninsa yana da ƙarfi, gwajin yana ƙaruwa; idan yana da rauni, ana sauƙaƙa masa. Bawa yana ci gaba da gwadawa har sai ya yi tafiya a duniya ba tare da zunubai ba.” Shi ya sa wasu daga cikin magabata na farko suke cewa: “Duk wanda aka jarraba da wata fitina, to an sanya shi a hanyar annabawa.” **Na biyar:** Jarrabawarka alama ce da ke nuna Allah Yana nufin alheri gare ka. Annabi (sallallahu alaihi wa sallam) ya ce, “Lokacin da Allah Yake son alheri ga wani, Yana gaggauta wahalarsa a duniya, amma idan Ya yi nufin wani abu dabam, Yana jinkirta wahalarsa don Ya ba shi cikakkiya a Ranar Ƙiyama.” Al-Fudail Ibn ‘Iyad ya ce, “Allah Yana kula da bawansa mumini ta hanyar jarrabawa, kamar yadda mutum yake kula da iyalinsa da alheri.” Ya kuma ce, “Ba za ka ɗanɗani imani na gaskiya ba har sai ka ga jarrabawa a matsayin ni’ima da sauƙi a matsayin masifa.” **Na shida:** Ka fahimci cewa wataƙila Allah Yana son wani matsayi a Aljanna a gare ka, amma ayyukanka ba su kai wurin ba, saboda haka Yana taimaka maka ta hanyar gwaji. Annabi (sallallahu alaihi wa sallam) ya ce, “Idan Allah Ya ƙaddara wani matsayi a Aljanna ga wani bawa wanda ayyukansa ba su kai ba, sai Ya jarraba shi a cikin lafiya, dukiya, ko ’ya’ya, sa’an nan Ya himmantu da haƙuri, har ya kai ga wannan matsayi.” Lokacin da ka gane cewa damuwarka da wahalarka haƙiƙa su ne matakalarka a Lahira, zai zama da sauƙi ka jure. **Na bakwai:** Ka tuna, nauyi mafi girma a rayuwar duniya da ta gaba shi ne zunubi, kuma halin da kake ciki a yanzu yana goge su da gaske. Annabi (sallallahu alaihi wa sallam) ya ce, “Babu wata wahala, cuta, damuwa, baƙin ciki, ko ƙayar ƙaya da ta taɓa mumini face Allah Yana share wasu daga cikin zunubansa da ita.” Ya kuma ce, “Lokacin da mutum ya kamu da rashin lafiya, Allah Yana aika mala’iku biyu ya ce, ‘Ku saurari abin da suke faɗa wa maziyarta.’ Idan sun yabi Allah kuma suka faɗi magana mai kyau, Allah Yana cewa, ‘Bawana yana da alkawari: idan Na karɓi ransa, zai sami Aljanna; idan Na warkar da shi, zan maye gurbin namansa da jininsa da mafi kyau, kuma in share zunubansa.’” Magabatanmu sun kasance suna taya juna murna bayan sun warke, suna cewa, “Taya murna da wannan tsarkakewa.” Ba wai kawai wahaloli suna sauƙaƙa zunubai ba, amma suna ƙara wa ayyukan alheri. Annabi (sallallahu alaihi wa sallam) ya ce, “Lokacin da waɗanda suka yi rayuwa cikin jin daɗi suka ga ladan waɗanda suka sha wahala a duniya, za su yi fatan fatarsu ta kasance an yanka ta da almakashi.” Shi ya sa wasu malamai suke cewa, “Idan ba don jarrabawa ba, da mun haɗu da Allah hannu wofi.” Imam Ibn al-Qayyim ya ambaci wata mace mai ibada da ta rasa yatsa amma ta yi murmushi. Da aka tambaye ta dalili, ta ce, “Zaƙin lada ya sa na manta ɗacin zafin.” Imam Ibn Qudamah ya ce, “Idan sarki ya ce wa wani talaka, ‘Duk lokacin da na buge ka da wannan ƙaramar sanda, zan ba ka dinari 1000,’ mutumin zai so a riƙa bugunsa akai-akai, ba don ba ya jin zafi ba, amma don sakamakon da yake fata.” **Na takwas:** Abin da ya same ka yana faruwa ne saboda zunubanka. Allah Ya ce, “Duk wata masifa da ta same ku, to, saboda abin da hannuwanku suka tsiwirta ne.” Don haka maimakon ka tsaya ga baƙin ciki kawai, ka juya zuwa ga tuba, domin wannan ita ce babbar hanya don tunkuɗe jarrabawa. Ali (Allah Ya yarda da shi) ya ce, “Duk wata jarrabawa tana zuwa ne daga wani zunubi kuma ba ta tafiya sai ta hanyar tuba.” **Na tara:** Ka sani cewa abin da ya same ka ya kasance dole ya faru kuma ba za a iya guje masa ba. An rubuta shi dubban shekaru kafin a halicci sammai da ƙasa. Allah Ya ce, “Babu wata masifa da ta auku a ƙasa ko a cikin rayukanku face tana cikin Littafi kafin Mu halicce ta – haƙiƙa, wannan abu ne mai sauƙi ga Allah.” Abu na farko da Allah Ya halitta shi ne alƙalami, kuma Ya umarce shi ya rubuta. Lokacin da ya tambayi abin da zai rubuta, an ce masa: “Ka rubuta duk abin da zai faru har zuwa Ranar Ƙiyama.” Don haka ko mun firgita ko mun natsu, ko mun yi gunaguni ko mun miƙa wuya, hukuncin Allah dole ya faru. Kada ka ƙara wa jarrabawarka wata asara – asarar ladan haƙuri. Ali (Allah Ya yarda da shi) ya ce: “Idan ka yi haƙuri, hukuncin Allah zai faru kuma ana ba ka lada; idan ka yi rashin haƙuri, har yanzu yana faruwa amma ka yi zunubi.” **Na goma:** Ka magance damuwarka ta hanyar taimaka wa mutane duk yadda za ka iya. Idan rayuwa ta yi nauyi, ka nemi wani mabukata ka ciyar da shi, ka ba da rance, ka ta’azantar da mai baƙin ciki. Ko da wani abu ƙarami kamar sanya wa ɗan’uwa wuri ya zauna kusa da kai a cikin ɗaki mai cunkoso zai iya buɗe zuciyarka ga farin ciki. Allah Ya ce, “Ya ku waɗanda suka yi imani! Idan an ce ku ku sanya wuri a cikin majalisa, to, ku sanya wuri; Allah zai sanya muku wuri.” Ka sanya wuri a rayuwar mutane, kuma Allah zai sanya wuri a cikin zuciyarka, dukiyarka, lafiyarka, da kabarinka. **Na sha ɗaya:** Ka yi ƙoƙari ka kasance a cikin majalisan ilimi da zikiri. Lokacin da muke jin damuwa, muna da halin ware kanmu daga mutanen kirki da wurare masu kyau, abin da ke ƙara zurfafa cutarmu. Kwanciyar da ka rasa tana nan a masallaci. Annabi (sallallahu alaihi wa sallam) ya ce, “Duk lokacin da mutane suka taru a ɗaya daga cikin gidajen Allah, suna karantawa da nazarin Alƙur’ani tare, natsuwa tana sauka, rahama ta rufe su, mala’iku suna kewaye da su, kuma Allah Yana ambaton su.” Lokacin da damuwa ta yi nauyi, ka kira aboki ka gayyace shi zuwa masallaci don ku karanta Alƙur’ani ku karanta tafsiri tare, sannan ka ga yadda zuciyarka za ta canza. **Na sha biyu:** Ka sanya ambaton Allah ya zama mafaka a gare ka. Kowane mumini ya san yadda wannan yake da muhimmanci wajen yaƙi da damuwa. Allah Ya gaya wa Manzonsa, “Lalle ne Mũ, Mun saukar da Alƙur’ani a gare ka a hankali. Saboda haka ka yi haƙuri da hukuncin Ubangijinka, kuma kada ka yi ɗa’a ga kowane mai zunubi ko kafiri. Kuma ka ambaci sunan Ubangijinka safe da yamma. Kuma ka yi sujada gare Shi, kuma ka yi tasbihi gare Shi dare daɗewa.” Ibn Taimiyya ya ce game da waɗannan ayoyi: “Allah Ya umarci Annabinsa da ya tuna da shi safe da yamma, domin ambatonsa shine babban taimako wajen ɗaukar haƙuri. An kuma ce masa ya yi sallah da dare, domin sallar dare tana taimaka wa ayyukan rana kuma ita ce tushen ƙarfi.” Ka yi tunanin damuwar da Musa da ɗan’uwansa suka fuskanta lokacin da aka gaya musu su tunkari Fir’auna, wanda ya yi da’awar allantaka. Yaya aka gaya musu su jimre? Allah Ya ce, “Ku tafi, kai da ɗan’uwanka, tare da ayoyinNa, kuma kada ku sassauta cikin ambaton Na.” Wannan shi ne makaminsu a kan azzalumi mafi girma. Shaikh As-Sa’di ya yi sharhi: “Ambaton Allah yana taimakawa a cikin kowane al’amari, yana sanya abubuwa su zama masu sauƙi da haske.” **Na sha uku:** Wataƙila Allah Ya jarraba ka don Ya tunkuɗe wani abu mafi muni da yake zuwa gare ka. Ba za ka iya sanin abin da ake shiryawa ba. Malamai suna ba da labarin wani sarki da mai ba shi shawara na gari. Duk lokacin da wata matsala ta zo, mai ba da shawara yakan ce, “Allah ba Ya zaɓar kome face mafi kyau.” Wata rana, yayin da suke cin abinci, sarki ya ji rauni sosai a hannunsa. Mai ba da shawara ya maimaita maganarsa. Sarkin, ya ji haushi, ya tsare shi a kurkuku – duk da haka mai ba da shawara ya ce, “Allah ba Ya zaɓar kome face mafi kyau.” Daga baya, sarki ya tafi farauta shi kaɗai. Ya ɓata zuwa ƙasar masu bautar gumaka, aka kama shi don a yi hadaya da shi. Sai suka lura da raunin hannunsa, suka saki shi, suna ganin bai dace ba. Sarki ya dawo, ya gane cewa Allah ba Ya zaɓar kome face mafi kyau. Ya saki mai ba da shawara ya tambaye shi, “Na ga alherin raunina, amma lokacin da na tsare ka, wane alheri ne a ciki?” Mai ba da shawara ya amsa, “Idan da ina tare da kai a farauta, da an yi hadaya da ni a maimakonka.” A cikin kowace jarrabawa, bari takenka ya zama “Allah ba Ya zaɓar kome face mafi kyau.” Allah Ya ce, “Wataƙila kuna ƙin wani abu alhali shi ne mafi alheri gare ku; wataƙila kuna son wani abu alhali shi ne mafi sharri gare ku. Allah Yana sani, kuma ku ba ku sani ba.” **Na sha huɗu:** Matsalar tana da girma gwargwadon yadda ka sanya ta. Wani karin magana na Larabci ya ce, “Ka sauƙaƙe ta, sai ta sauƙaƙe,” ma’ana ka mai da dutse tudun tururuwa. Ga yadda: a) Ka yi tunanin abin da ya fi muni. An tambayi wata mata da ta jimre mawuyacin hali na dogon lokaci yadda ta ci gaba da haƙuri. Ta ce, “Lokacin da na fuskanci wata jarrabawa, nakan tuna da Wuta, sai masifata ta ragu har ta zama ƙaramar kamar ƙuda.” b) Ka yi godiya ga Allah ba ta fi muni ba. Ka rasa ido ɗaya? Ka gode masa ba ka rasa duka ba. Ka karya hannu? Ka gode masa ba kashin bayanka ba ne. Bawan Allah Muhammad Ibn Wasi’ yana da gyambo a fata. Abokinsa ya firgita, amma ya ce, “Alhamdulillah ba a kan harshena ko fatar idona yake ba!” An ji wani matalauci, makaho, naƙasasshe yana cewa, “Yabo ya tabbata ga Allah wanda Ya fifita ni a kan bayinsa da yawa.” Da aka tambaye shi yaya, ya ce, “Ya ba ni harshe mai ambatonsa, zuciya mai yabonsa, da jiki mai haƙuri da jarrabawa.” c) Ka yi godiya cewa jarrabawar ba ta cikin addininka ba. Umar Ibn Al-Khattab ya ce, “A cikin kowace jarrabawa, ina ganin ni’imomi huɗu: ba ta cikin addinina ba, ina iya karɓarta, ba ta fi muni ba, kuma ina fatan lada.” d) Ka ƙidaya ni’imomin Allah a kanka. Abu ne mai baƙin ciki lokacin da muke makafo ga ni’imomi marasa ƙidaya kuma muke ganin kawai wadda muka rasa. Lokacin da aka yanke ƙafar Urwa b. Zubair, wani ya ce, “Allah Ya kiyaye yawancinka – hankalinka, harshenka, idanunka, hannuwanka, da ƙafa ɗaya.” Urwa ya amsa, “Babu wanda ya ta’azantar da ni da kyau kamar haka.” Wasu suna gunaguni game da iyakacin kuɗi, amma ka tambayi kanka: “Za ka sayar da ganinka a kan kuɗi masu yawa?” A’a. “Jinka? Maganarka? Hankalinka?” Kowane lokaci, a’a. Don haka haƙiƙa, kai hamshakin miloniya ne – yaya za ka yi gunaguni? e) Ka tuna, kamar gajimare na rani, za ta wuce. Ka yi tunanin waɗanda aka jarraba da rashin lafiya ko asara. A lokacin, sun yi zaton ba za su taɓa warkewa ba, amma lokaci ya wuce, sun warke, kuma abin da ya kasance mai karya zuciya ya zama tunani mai nisa. Duk waɗanda suke murmushi a kusa da kai yanzu – ba su taɓa yin kuka a wani lokaci ba? Sun yi, amma lokaci ya canza abubuwa. Shaikh Ali al-Tantawi ya ce, “Waɗanda suke fama da rashin lafiya, talauci, kurkuku, ko zalunci – wata rana za ta zo da wannan zai zama kawai tunani da labari da ake rabawa tare da abokai.”f) Kallafa kawai. Da sauri za ka ga kowa yana ta fama da wani abu. **Na goma sha biyar:** Kada ka yi tsammanin duniyar nan ta zama abin da ba a halicce ta ba. Jarabawa ba kasafai suke da sauki ba-kuma me rayuwar nan take in ba jarabawa ba? Duk wani ranaku masu sauki da ba kasafai suke zuwa ba, to su ne kebantattu. Allah ya ce, "Lalle ne Mun halitta mutum cikin wahala." Wahala a cikin ciki, haihuwa, karatu, aiki, aure, rainon yara, lafiya, tsufa, da mutuwa. Duk wanda ke tsammanin rayuwa marar matsala, ko yana tunanin shi kadai ne ke shan wahala, ko kuwa yana ganin shi ne ya fi kowa wahala, to ya yi kuskure; dukkanmu ana jarraba mu ne. Ibn 'Uyayna ya ce, "Duniyar nan bak'in ciki ce, don haka idan ka sami rana mai sauki, ka dauke ta a matsayin kari." AbdurRahman An-Naasir, wani babban shugaban Andalus, ya lura da kwanakinsa na sauki. Bayan fiye da shekaru 50 na mulki cike da gwagwarmaya, ya sami kwana 14 kawai irin wannan. Don haka ka horar da kanka ka karbi duniyar nan a matsayin jarabawa ta wucin gadi, kuma ka tuna da amsar Imam Ahmad lokacin da aka tambaye shi, "Yaushe za mu huta?" Ya ce, "Nan da nan bayan ka taka matakin farko zuwa Aljannah." Ina rokon Allah Ya sa mu taka wannan matakin, amma har sai lokacin, ka shirya don duk abin da rayuwa za ta kawo. Wannan ita ce duniyar, kuma dukkanmu muna cikinta tare. Allah Ya sanya wadannan maki 15 su zama ta'aziyya a takaicen tafiyarmu zuwa gare Shi da Lahira. Hakika, daga cikin rahamar Allah ga raunanan halittarmu, bai daura cikakken farin ciki da komai ba face Shi-ba ga matan aure ba, ayyuka, 'ya'ya, dukiya, lafiya, ko wani abu dabam. Wadannan abubuwa, in sun bata, ana iya maye gurbinsu. Amma idan Allah ya bata, me zai iya rama wannan? Bakin ciki na gaskiya ba shine rasa wadannan abubuwa ba; shine rasa wanda ba a iya maye gurbinsa ba. "Wanda ya aikata aikin kwarai, namiji ko mace, alhali kuwa yana mai imani-to Lalle ne za Mu sanya musu rayuwa mai dadi."