Ko waɗi warugo neɗɗo gooto ina wi'ee no warugo neɗɗaŋko fuu? Ɗum haalaaji mum nder Lislaam
Haala warugo e taƴaaki ɓalli arti e nder Indoneesi, ina hollira ko no haawnirɗum nde teddungal ngeedam neɗɗo ŋakki. Nder Lislaam, ngeedam neɗɗo ko amana Allah SWT mo darnde mum toownde no feewi, kam ina wajib rewtee. Alqur'aana ina sifoo teddeende bakkaatu warugo neɗɗo gooto tawa alaa daliila jaɓaaka: "Kala neɗɗo waruɗo neɗɗo gooto, nga wonaa sabu o (wari) neɗɗo goɗɗo, malla nga wonaa sabu o waɗi fasaad e nder leydi, o nanndi no o warii neɗɗaŋko fuu." (QS. Al-Maidah [5]: 32).
Reende ngeedam ko jeyaa e faandaare mawnde Sharii’a Lislaam. Imaam Shaatibi nder Al-Muwaafaqaat o limti jowi ko ɗum haaje tawii Sharii'a himmini: diina, ngeedam, teddungal, jawdi, e jibinannde. Warugo neɗɗo nder Lislaam ko bakkaatu mawɗo, bee kulhuli tiiɗɗi daga Alqur'aana e hadiis. QS. an-Nisaa' [4]: 93 ina haala yoɓre yiite ɗum e mo wari goonɗinɗo bee anniya, nden kadi Annabi SAW wi'i naa' sehilaade duuniyaari ina hoyi haa Allah fotaani e warngo Juliijo tawa alaa hakke.
Lislaam wonaa tan haɗeteeki nder laabi, kono boo hokki laawol sharii'a bana kissas e diyya ngam hokkugo adal e haɓugo e warngo. QS. Al-Baqarah [2]: 178-179 ina tabintina farilla kissas e hikma mum bana jamana rewugol ngeedam. Kissas wonaa tan yobre, kono ko ndeenka renndo bee tabitinde firo haala e kukkiniigo e bana no haɗo.
Haala warugo e taƴaaki ɓalli yo laato yewtidere wonnde teddungal ngeedam neɗɗo ina jojji rewtee fuu. Nder Lislaam, ngeedam gooto wonaa tan limoore, kono ko amana jogiɗo teddungal e firo haala e kukkiniigo e oo aduna e yeeso Allah SWT.
https://mozaik.inilah.com/dakw