Ko Wanngini Mi Yiɓii Si Islaama Ko Goonga [Miyettinde Ɗaɗondiral]
Assalamu alaikum gaa kala. Miɗo yiɗi wertinde ko njeewnii e hakke am ɗon wakkati-woyi-sabu ko mi hoore-am ari yiɓii si Islaama ko goonga. Ɗuum ɗoo alaa mi jaggitindoo aayeeje e maa, kono ɗum ko no mi fuɗɗii miijinde ɗum fof. So gooto noonnii, “Na nge njaaɓan Ahmed ko goonga?” a hollataako, “Sabu Ahmed woni ɗum.” Ɗuum hollataaki, ana ɗoo? Mi fuɗɗii e njiilaw mawngol: ko sabu haa ko fuɗɗii heen? Kala ko woni ndiyam ɗoo ɗo no mbaɗataa ɗon, na anndaa? Wano, huunde ina waawi waɗaade tawa ɗoo. Aan, mi, leydi ndin-heewi haa huunde fof wonaani tawa. Leggal ngal fawi sabu gooto firdi kaanje, ngal heɓi ndiyam e naange, ɓen nokkuuje ɗin ɓeydii. Kono kaaje ndin alaa tawa ɗoo, neɗɗo on alaa tawa o firdaa ɗum, ɓen nokkuuje ɗin alaa tawa ɓe heewii. Kono kala wano ɗo mbaɗataa e huunde woɗnde. Ko ɗuum miɗo wi’a ɓamtaande-ɗum mbaɗataa. Kono ko sabu haa ko woni ɗoo wadɗa e heewude? No heewii no feewi njaaraade ɗum. Walla kala mbaɗataa e huunde woɗnde haa fawa, walla alaa sabu goonga tawa, walla e ɓuggol nden, huunde woni tawa ɗoo wadɗa e heewude. Ɗeen ɗiɗɗo ɗoo ɗo no feewi e am. Miiɗo meeɗina gooto no noonnii sabu ko Ahmed heɓi $100. A yi’a yeeso makko ɗon kokki ɗum, o heɓii e goɗɗo woɗɗo, haa fawa. Goɗɗo tawa alaa $100 makko hoore-makko fuɗɗugoowo. Haa mawna, a naatnoo miijo ɗo lawol ngol arii e ɗoo. Haala fof: so kala mbaɗataa e huunde woɗnde, ruttooto e gila alaa faamna kala tawa. Aɗa sokli huunde nde alaa kokkitaa, huunde ñaawndinde. Kono, min ngoni e ñaawnduɗo-huunde ko tawa ɗoo, kala woɗɗum ɗo mbaɗataa e makko. Mi wela tawa haa “Alla”, miɗo wi’a tan ko ñaawnde waɗɗa. Kona, “Ko hombo tagi Alla?” ɗuum welaani ɗum, sabu min alaa wi’a kala sokli taggu, kono huunde mbaɗaɗe tan. Ñaawnduɗo ɗoo ɗo natta tawa taggu. Kono, no ñaawnduɗo ɗum ɗoo no waɗoto? Ɗum waawi waɗaade tawa ko ɓeɗɗe woɗɗo, sabu ɓeen ko mbaɗaɗe. Ɗum alaa fillaŋke mawɗo walla kaare ndun hoore-makko-ɓeen sokli faamgol. Ɗum ɓurataa ɓeydaade e ɗuum fof, alaa tawa e nder ɓeɗɗe ɗin. Kono so o waɗi kaare amen-nde o waawi waɗdeede kaare goɗɗo walla heewude-ɗuum hollata yidde e gandal, alaa doggu yayniiɗo. Ɗuum alaa “ɓoggu” timminde e gomɗinaaɓe Alla, kono ɗum teeɗɗini njiilaw ɗo diine kala sokli haɗɗinde e makko: ko woni faamgol timminde e kala? Ɗaa, kono hay so a jaɓɓii ɗuum, ɗuum kokkitaani maa Islaama hoore-makko. Gomɗinaajo diine ɗoon no waawi wi’a, “Eey, ɓurtuɗo ɗon fuɗɗii huunde ɗi o looti.” Kono min njahdi haa jippagol. So Tagguɗo ɗuum waɗi min e miije e ñaawoore, o nanngini min e kaare ɗo cuɓaaji ko njiɗɗi, miijagol alaa huunde weerti. Kono, Tagguɗo ɗuum jaŋngiiɗo e yimɓe? Ɗoo ko Annabiijo Muhammadu (jom fii ñiiɓirde makko) naatoto. O wi’i jaaynde mawnde: o alaa neɗɗo annduɗo walla mbaydiiku tan, kono o ko Nulaaɗo immoowo e Tagguɗo, e Alqur’aanaare nden ko jaŋngol ɗum. Kono a njaara cuɓaaji ɗee: o fenɗii, o aanndaa, goɗɗo ɗon jippini makko jaŋngol ɗum, walla o wi’i goonga. Ɗuum alaa ko Musulmi’en ɓaɗɗiiɓe makko-ɗum ko ko ɓeydaani ɓurɗe so a jannga nguurndam makko, jaŋngol makko, Alqur’aanaare, e kala woni e ndiyam makko. Goɗɗo wi’a o feɗɗii ɗum sabu laamu walla leɗɗe, kono ɗuum naamninaa tariku. O fuɗɗii waaju so ɗum kokkitii makko tooñe, alaa kisal. Ɓeen golliɓe makko ɓe tooñi, o ñaawɗi yeɓugo yeɓe fii dammu, o holli haa ɓattaade e jaŋngol gootal: rewu Alla gooto, accu boliɓe, tuubu, ñaaɓnu, jokkondir leɗɗe, e heblu nguurndam ɓaawo. O nanngini nguurndam makko fof e jaŋngol makko nde woni goonga. Kono Alqur’aanaare hoore-makko. Ɗum winndaani wano deftere makko hoore-makko-ɗum seerta ɓeydaade haa makko e jaŋngol, o teeŋtinaa makko hay sahaaji. So gooto fenɗaaɗo fii nannginde laamu, ko sabu o ɓeydini keerolji ɗe njaɓɓortoo makko? Ɗuum alaa seede hoore-makko, kono ko tawi e njaɓɓorgal. Huunde gooto ɗo ɓeydi e am: Alqur’aanaare noonnii yimɓe ɓe waɗa suura wano ɗum (2:23). Ɗuum alaa wi’a tan “hee, ɗum daɗndi” -ɗum ko fii daɗɗunde mum fii araab, ɗo a hollataa tan e jafɗe. Wano jafde mbaydii; a yaltira doggu, cuɓagol kelme, e ɓaŋngu. Jaaynde Alqur’aanaare nde alaa mo waawi waɗdeede ɗum hollata ko a sokli njaarude araab goonga fii njaɓɓorgal ɗum, alaa aaccude tan. Danndugol ko tawi woɗɗo. Alqur’aanaare wi’a, “Min ko Min Jippini Tindinnde nden, ko Min dannday ɗum” (15:9). Ɗum danndaaani e deftere ɓooyɗo gooto ɗo waawi waylude. Ɗum jippaaɗo e ɓiɗɗe ngurndanɗe: jaŋngol, yuɓɓugol, jannginde, e winndinde. So gooto wayli deftere gooto, yuɓɓe teemedi yimɓe e winndite woɗɗe ɗi mbi’i winndere goonga. Jaŋngooji ceertuɗe kokkitaani fenɗugol-gandal Islaama wi’a jaŋngooji jaɓɓaaɗi ɗi njahdi haa Annabiijo hoore-makko, alaa waylude ɓaawo. Kono njanngaaji. Alqur’aanaare njanngi Roomaaɓe ɓe rutto haa ɓernde mum ɓaawo tooñe nder wakkati tedduɗo. Ɗuum alaa siforde wano “ɓe ɓeyda sahaaji gooto” -ɓurataa ceerto haa fedde e wakkati, kono a waawi njaɓɓorgal tariku e ɗum. Kono, ɗuum alaa seede hoore-makko, kono ɗum ɓeyda koɗol so a natta huunde e nder. Miijagol Alla e Islaama ɗuum ɗoo ko ɓurɗe feewaade. Alla Gooto-Al-Ahad, Goɗɗo; As-Samad, hoore-makko tan. Alaa tati e gooto, alaa neɗɗo-Alla, alaa neɗɗo ɗo ɲaamata walla mbaɗataa e taggol. “O alaa jinnaaɗo, o alaa ɓiɗɗo, o alaa heewuɗo makko” (112:3-4). Ɗuum ɓeydaani e ñaawnduɗo nde min miijini ɓaawo. Annabiijo (jom fii ñiiɓirde makko) alaa wi’a diine hesere; o wi’i o ɲaataaɗo gomɗinal Ibraahiima, Muusa, Iisaa, e annabiije fof: rew Alla Gooto. Mi alaa wi’a gooto gomɗin sabu mi yiɓii. Mi wi’a njaar njaɓɓorgal timmungol. Ɗaɗɗu: Ko ɓurtuɗo woni tawa? So wonii, jaŋngol waawi waɗaade? Kono njaaru ko hombo wi’i jaŋngol e ko seede ɓe ɲaati. Janng Annabiijo Muhammadu (jom fii ñiiɓirde makko) e Alqur’aanaare-jangan araab mum so a waawi, ɓeydu e jippagol mum, njanngaaji mum, e ko ɓeen njaɓɓortooɓe wi’a. Kono a naamnini diine maa fuɗɗaaɗo ko ɗoo ɗoo ɓattaande. Gomɗinaare Alla alaa, Kirista’en, Musulmi’en, e woɗɗe fof wi’a. Njiilaw goonga ko ko hombo ɓurɗe faamgol wonnde, miije, ñaawoore, e seede tarikunde e Annabiijo e Alqur’aanaare. So a njaɓɓa ko goonga, jang Alqur’aanaare e ɓernde udditiinde. Yi’a ko ɗum wi’a hoore maa. E ɓuggol, Islaama noddani min fii rewde Alla tan-Goɗɗo On taggi Annabiijo Muhammadu (jom fii ñiiɓirde makko). Miijira am tan, Alla fewna min fof. Ko ɗuuɗɗi ɗiin njahdi e ko mi anndi e nder Daarande Sapience, wano jaŋnge Muhammado Hijab e Hamza Tzortzis. Mi taƴƴii e nanndini ɗum e no ɗum feewi e am.