Miijitoy e Ɓaŋtinaaɗi e Njuɓɓam e Jihaad 1914
Assalamu alaikum, baɗɗiɓe e banndiɓe am. Hannde, mi yiɗi waɗde e majji miijita ɗi’iɗe e nokku tawaa ko nannditiiɗo e daaɗe - Njuɓɓam e Jihaad 1914 ɗi Laamu Otoman’en waɗi. E 11 Noofambar 1914 (kono e 29 Teşrin-i Evvel 1330 e kalendaaɗi Rumi), Sultan Mehmet V, ɗemɗe e Fetva Emini, wi’i e haɗtinde kalaagal daɓtungol e laamuuji Entente. Ɗuum laatike njaɓɓugol ngol Muslim’en kala ɗowta e Laamu Otoman’en e Laamuuji Gite, ngol firtini e maanaa Jihaad e gaɗɗi e mbootooɓe Otoman’en, so wonaa ɓe wallaɓe maɓɓe. Bimbiniinde ngol huutorti julɗe jowi (5) ɗi’iɗe e Sheikh-ul-Islam Ürgüplü Hayri Efendi e ɓe heɓii wallitde e fannuuji (29) diina. Ɗee ñiiɓii e Takvim-i Vekayi e janngike e public e 14 Noofambar caɗeele jaami’u Fatih, ɗi hokki e mooɓe ɗuuɗe. Haa taƴii ɗee waɗi e Muslim’en haa ɓe njahdi e ngol kalaagal, ko’o mbaydii moƴƴere nden waɗi tan. Ko’o woni e Laamuuji Otoman’en njahiidi e Nguruuji Aadunaaji ɓurɗe - ngam ñaawnde ɗi leydi 1914, tuma nde Ismail Enver Pasha ardi ka lesdi haa woyla e hoore mooɓe 100,000 e nguruuji Ruus. Ɓe laatike e kañum e mbaydi e mbaydi heewu e leñol ngol, e ɓe ɓurɗe maayde e cuuɗi mbaadi. Laamu Jarmal’en mbooti heɓde e Jihaad ngol, ngam wuddu ɗum e “Nachrichtenstelle für den Orient” e 1914, ngam yaltinde propaganda Islam. Ha e 1915, ɓe udditii Office of the Imperial German Embassy e Istanbul, ngam waɗde kadi haa “News Rooms” (50) e leydiiji Otoman’en, ngam yaltinde posterji, taabal ngunndi, e nataali. Kono Jarmal’en waɗi jannguure mawnungal: ɓe anndini ɗoon nde Sultan Mehmet V ko o laamuɗo Muslim’en fof. E goonga, ko o khalifa Sunna’en, wonaa Shii’a, e laamu maako ngol heɓii e dow kaalis Komitee Union and Progress, nden laatike laamuɗo laawol, wonaa laamuɗo kuurngal. Nguurndam Jarmal ngol, ɓuri firtinaade ɗiɗi jihaadiiji. Ɓamtaare maɓɓe woni ngam yiɗde nguruuji Entente ngam ɓe yahde e Ngol Fuɗnaange Woylaare, ngam huccinde ngam, kono ɗuum dilli - yimɓe ɓe yiɗaani yaltinde laamu Faransi kono Biritaniya laamu Jarmal. Jihaad Otoman ngol, e ɗuum, tagi e ngam fannude Muslim’en Otoman’en e mbootooɓe Entente e huccinde cuuɗi tawaa e mbootooɓe. Haa tuma nde Ɓamtaare Araaɓe e June 1916, Araaɓe ɓurɓe ɗowtaade kono hoolaade e Otoman’en - Ɓamtaare ngol daɗii e ɓernde mawnde e Laamu Biritaniya. Ɗuum ko waɗtitorde ngam miijo’en e njilluɗe ɗe mbali ɗiɗi. Insha Allah, Alla fewnina min ngam anndude e daaɗe. Deftere ɗee mi ndaarii ɗoo huutortoo e binndol dow jihaad Otoman’en e keɓe goɗɗe e Wikipedia. JazakAllah khair ngam janngaade.