Si min mbaawaa tagude ɓowngel tan, ko honɗum ngon-ɗen yeeso Allah?

Sahaa won wakkati nder Qur'aana, Allah wanaa tan haalana en geɗe. O dartinta en. O taƴa kibirɗe meeɗen bee konngol gootol. O itta kala laamu fenaande ɓe mbaɗani hoore mu'umin. Gootel nder ɗeen wakkatiiji ko ndee ɗoo fijaandu: "Goonga, ɓe noddotooɓe ɗon wanaa Allah ɓe mbaawaa tagude ɓowngel, hay so tawii ɓe kawri fuu ngam waɗude ɗum." Ɓowngel. Ko waɗi ɓowngel? Ko waɗi wanaa waamnde? Malla naange? Malla kammuuji? Sabo Allah yiɗii hollande en geɗe kulɓiniiɗe dow hoore meeɗen. So O wi'i mbaɗee galaxy, en ɗoon tan en ɓamɗa hoore, "Eey, en mbaawaa." So O wi'i mbaɗee maaje, en jaɓan. Ammaa ɓowngel? Jaati, bee hakkilo meeɗen fuu, ganndal meeɗen fuu, karallaagal meeɗen fuu, goonga en mbaawan waɗude ɗum? En ceerndi atom. En waɗi taswirɗe ɓanndu aade. En waɗata opereeji ɓernde. En neldi masiŋaaji ɓurtuɗi system solar meeɗen. En maha komputaaji jeertooɓi naamne nder leƴƴi. En haalanta bee kibir dow AI. En mawmita kala tagudi kesiri. Ndeen Allah naamndii naamnde wootere je halkata nder kala jamanu: On mbaawan tagude ɓowngel? Wanaa moƴƴinde gootel. Wanaa suutde gootel. Wanaa torraade DNA maagal. Wanaa yuɓɓinde ko woni tun. Taggude gootel. Waddude ngeendam haa to wanaa. Wi'ude huunde maaynde yiɗde nguurndam. Soomndinde gite je injineer moƴƴani. Piije je factory waɗaali. Jikku je jannginoowo jannginaali. Weelo. Kulol. Faandaare. Ngeendam. Lab boo waawaa waɗude ɗum. Laamɗo boo waawaa yamirde ɗum. Ganndo boo waawaa feereede ɗum. Miliyoŋaajo boo waawaa soodude ɗum. Sabo woodi yolnde mawnde hakkunde waɗude huunde e tagude ngeendam. Kala tagudi teddiniɗen ndi fuɗɗorii ko e geɗe Allah tagi ɗe. Kala formula dow sariyaaji Allah winndi nder tagu fuu. Kala hakkillo jalbuɗo woodi ngam Allah tawri ɓaŋŋe je miijotoo. Kala tagudi ko tan wittinde ko Allah waɗi ɗum gila ko ɓuri heewta. En ngonaa woodɓe huunde. En fuɗɗoraaki huunde. En tan yuɓɓinta. Allah tagi. Ndeen yottii fannu mo foti darnude kala ɓernde. Allah wi'i so ɓowngal hooƴani ɓe huunde, ɓe mbaawaa artirde ɗum. Miijo ndu'u. Nde'e huunde tokownde jooɗake e nyaamdu ma. Hooƴata huunde toskonde a yi'ataa. Ganndo ɓurɗo moƴƴude dow leydi waawaa seerndude ko haa toownoo ko woppi. Allah suɓaaki ɓowngel ngam ɗi tokowɗi. O suɓi ngam ko mbi'eten tokowɗe ɗon ɓuri semmbe meeɗen ngam waɗude goonga. To en mbaawaa tagude fannu ɓurɗu toskude nder tagu Makko, ndeen no mawniri Taganyoowo On? Jooni naamndo hoore ma: Moy tagi gite maa? Wanaa tan mbaydi-moy janngini ɗum ngi'ude? Moy tagi miliyoŋaaji celluɗi nder? Moy janngini hakkillo maa anndude yeeso daada maa? Moy janngini ɗemngal maa dillude no haaniri haa konngi mburti a miijaaki? Moy janngini ɓernde maa fiyde adii a heɓaaki fofanaande ma adannde? Moy jokki nde fiyde saanga a ɗaana? Jamma hannde, a maɓɓitan gite. A hokkan ɓanndu maa ɗaanaare. A wi'ataa fiyannde ɓernde fuɗɗa. A cikataa ɓuguri maa foofaade. A wi'ataa ƴiiƴi maa golloo. A wasiyookota heewtere maa. A laatoto ko mooftaare fuu. Koo ɗume, Allah jokkanii ma duumol. Kala fiyannde ɓernde ko dokke. Kala fofanaande ko dokke. Kala subaka a ɗaɗii koo dokke. Noy heewiri e ɗeen dokke en hooƴi en meeɗaayi wi'de "Alhamdulillahi"? Noy heewiri duwaaji en paɗɗii saanga ɓerɗe meeɗen mbaŋa fiyde tan ngam Allah jaɓi ɗum? Noy heewiri bakkatuuji en waɗdi bee gite O hokkii en, juuɗe O hokkii en, semmbe O hokkii en, saanga O hokkii en? Ndeen en miijii en ngonu ko jeyaaɓe hoore. Hilla ɓurɗo mawnude mo Shaytaan wanaa waɗde yimɓe miijo Allah walaa. Ko waɗde ɓe miijo ɓe nguurdataako Allah. Ammaa laato wonnude bee hoore maa. Ittu jawdi maa. Ittu cellal maa. Ittu daraja maa. Ittu ɓesngu maa. Ittu fofanaande maa garande. Ko wooti? Walaa. En ngari nder winndere ndee en mbaawaa ɲamminde hoore, en mbaawaa yahude, en mbaawaa haalde. Nyannde gooɗom, en yahrat noon. Woɓɓe mbeltan en. Woɓɓe lawan en. Woɓɓe du'anoo en. Woɓɓe mbaɗda en nder leydi. Woɓɓe ndilla. Goɗɗo tan jokkondirɗo bee en ko Allah. Joomiraawo fijondirɗo en bee ɓowngel on ko Joomiraawo gooto oo wi'uɗo: "Ay joɗɗiiɗo an beeɗi hoore mun, woto jestu yurmeende Allah." A yi'i yurmeende Makko? Goɗɗo mo wanaa ko o jogii e dow meeɗen ewnii en wartita. Goɗɗo mo mawniraagal Makko hakkille meeɗen waawataa faamde ewnii en "joɗɗiiɗo am." Wanaa ngam O sokli en-ammaa ngam O yiɗi en ngarten. To ɓernde maa wonti haapoore, wartu. To bakkatuuji maa ngalɗi, wartu. To a miijii a ɓurti keeri, wartu. Sabo bakkatuuji maa ɓuraani yurmeende Makko. Caɗeele maa ɓuraani yaafuya Makko. Lo'ere maa woni sabaabu mo noddiri ma. Woto darlaa haa a waɗee nder yenaande a faama no tokkuɗaa. Faam ɗum jooni. Suɓɓu hoore maa adii nde doftete. Yolnu ɓernde maa adii nde darta. Woy adii ñalngu ngi gite maa mbaawaa woyde. Nyalnde gooɗom, kala tiitoonde yahata. Kala baɗte yahata. Kala tokkiɗo, kala dolar, kala seedantaagal, kala tappirde, kala huunde a jogii-fuu yahii. Ndeen a darii yeeso Joomiraawo taguɗo ɓowngel, a faaman: teddungal ɓurngal mawnude a heɓi meeɗaayi wonde golle maa, malla jawdi maa, malla innde maa. Ko woni Taguɗo kammuuli e leydi jaɓi a wi'ude Mo "Joomiraawo am." O jaɓi O wi'a ma "joɗɗiiɗo am." Walaa teddungal ɓurngal ɗum. Ngam maa wartu to Makko, adii fiyannde ɓernde sakkitiinde O hokki ma ɗum saanga fuu laato ko O suɓi woto hokku.