No yaltude e heɓde addiction
Assalamu alaikum, heewɓe e amin ene njeɓa caɗeele addictionaji ɗii walla jikke bonɗe ɗen. Enen mbaɗata ko e bakka, nanondiral mawɓe, miijotaade neɗɗo no feewi, yiɗde, ndiyam, sigaare, jolde reels, fijirde, majjinde waktu, gullagol, yiɗde hakkille walla jaɓɓaade, pilli, hay dara gooŋgaaka. So aɗa yiɗi feewi ngam jaabaade ɗum, aɗa foti faamde no ɗum gollirta nder maa. 1. Jaɓ a woodii caɗeele – Ko artirde, wi' bismillah o jaɓ nder ɓernde maa aɗa woni e dow. So a jaɓaani, a waɗataa fuɗɗaade yaltude. 2. Anndu ganndal caggal mum – Addiction firti ko ɓalli maa ekkitini waɗtude huunde tan ngam heɓde doggorde kemikaluuji walla wellitagol. A yanake nder hakkille, nder ɓernde, e nder ɓalli boo. Ɗum laatoto feccere e golle maa fuu ñalawma. Sey so aɗa etoo woppude, a watoto mette bana kulol, sunaare, kulhuli, ŋakkeende kisnugol, walla mettinde ɓernde. 3. Yejjite woowtinde – A noddi yaltude, sey e sahaaji gooto fof, sey e sahaaji seeɗa-seeɗa. So aɗa haɗi yiɗde nderɗum, a watoto ko wiyee woowtinde tiiɗnde. Ɓurngal artugol so aɗa dartini, a waɗete mettere ndaarnde kulol – mettere, mettinde ɓernde, kulol, side. Ɗum ko goroobo ɓerɗe mo ɗon waɗa haa lebbi haa ɓalli maa torri. Ɗum fuu ko sahaa gooto e foofaare, anndu ɗum. Misal, so a waɗaayi haa a miijoto neɗɗo goo, ɓalli maa nyettoto ma so aɗa etoo dartinde. A noddi nyetto ɓe. Ɗum woni feccere hareeje. So a naati e waɗi, taa ngartu hoore, wi' tan astaghfirullah o fuɗɗaa kadi. Fuɗɗora kadi. 4. Waylit fannuuji wuurde – Sey ko woni nder, aɗa foti artinde defte ɓurɗe. Aɗa foti wondude e gollodiiɓe moƴƴa, walla fedde ballal, a jannga walla a ndaara ko ɗon nancyinaa nde addande tooñe addiction oon, a wonu e dilleeji, aɗa waɗa dhikr, aɗa woɗɗita wonde e gooto tan. Himma ɗon balɗo fuɗɗorde – aɗa foti waylude no wuurrata. 5. Reentinaa e hoore ma e sahaaji mawɗi – Sey so a miijii aɗa yalti e mum, hakkillo. Ɓalli maa ɗon neldana tagɗere kulol nder lebbi caggal, ammaa nde ɗon famɗa nde sahaa ɓuri yowde. Tagɗere nderɗum woni yiɗde nder – a jaabata nde e noon ngam dartina ɗum e waylude nde e huunde halal. Tagɗere caggalɗum woni yimɓe, wurooji, walla defte ɗe ɗon nartaade e bakka. E sahaa mawɗo, a taƴan ɗe fuu timma. Yanillaade goo wornde ɗon waɗa a wartitoto ko arti fu. So alaa hoolaare e Allah, ɗum ɓuri waɗɗude – hay yimɓe faamɓe ɗon naataa e bakka. Sey aɗa yeta to nde addiction ɗon yeeso ma, kono nde wontaako no woorata. Enen fuu ko yimɓe, jikke tokose ɗe ɗon waɗii feewi. Taa kul kulol mawɗo so a waɗii trauma, ammaa boo taaɗu nde problem gooŋgaaka walla acca nde mawna. So a njehi laawol, fuɗɗaa woppude laawol, waɗa tawbah. Hare e nafs ndee fuɗɗotaako haa aɗa woynit fooftere sakkitiinde, sey shaytan ɗon njogeede haa a maayi. Ɗum fuu ko feccere e jarribooji nguurndam. Allah ɗon janngina en nder caɗeele sabo jarribooji ɗon waɗa noon en njanngata e ɗen ɗon en mawnoo.