۱۵ درمان برای تسکین غم دل
وعلیکم السلام. قبلاً مطلبی مشابه رو به اشتراک گذاشتم و خیلیها گفتن که بهشون کمک کرده. این یکی یهکم طولانیتره، اما انشاءالله دعا میکنم که به کسایی که دوران سختی رو میگذرونن، قوت قلب بده. هر کدوم از ما یه قصه غم داریم. چه آدم پولدار باشه چه فقیر، سالم باشه یا درگیر مشکل، مجرد باشه یا متأهل، بدون که هیچکس از غصه خالی نیست. اما غم، اگه نادیده گرفته بشه و باهاش کنار نیایم، میتونه بزرگ بشه و وجودمون رو پر کنه، قلب رو لبریز کنه، بدن رو ضعیف کنه و ما رو تو اشک و نگرانی بیپایان گیر بندازه. امام ابنقیّم اشاره کرده که قرآن فقط برای نهی از غم ازش حرف میزنه، مثل "اندوهگین مباش"، یا برای نفیش، مثل "نه ترسی بر آنهاست". رازش اینه که غم جلوی حرکت روبرومون رو میگیره و هیچ خیری برای قلب نداره. هیچچیز بیشتر از این که یه مؤمن رو غمگین کنه، شیطان رو خوشحال نمیکنه، تا سفرشون به سوی خدا متوقف بشه و دست از کارای خوب بردارن. با این مقدمه، اینم ۱۵ تا توصیه. امیدوارم خدا اونا رو مایه آرامش برای گرفتارا، مرهمی برای دلشکستهها و نیرویی برای جنگهای درونیای کنه که همه ما باهاش روبروییم. **اول:** همیشه یادت باشه اونی که این امتحان رو برات پیش آورد خداست، و بندگی واقعی یعنی تسلیم چیزی باشی که اون برات انتخاب کرده و با دلی راضی قبولش کنی. خدا میگه: "هیچ مصیبتی رخ نمیده مگر به اذن خدا. و هر که به خدا ایمان بیاره، خدا قلبش رو هدایت میکنه." علقمه اینو اینطور توضیح داده که یعنی کسی که سختی بهش میرسه ولی میدونه از طرف خداست، پس قبول میکنه و راضی میشه. **دوم:** یادت باشه، اونی که این سختی رو برات انتخاب کرده، مهربانترینه، حتی بیشتر از مادر خودت به فکرت هست. او حکیمترینه و میخواد به طریقی که تو درکش نمیکنی بهت سود برسونه. پیامبرا اینو میفهمیدن. ایوب ندا کرد: "سختی به من رسیده و تو مهربانترین مهربانانی." یعقوب، وقتی پسرش رو از دست داد، گفت: "خدا بهترین نگهبان است و او مهربانترین مهربانان است." یادت بمونه کی امتحانت میکنه: یه خالق مهربون و حکیم که خیر تو رو بیشتر از خودت میخواد. **سوم:** بفهم که سختیات در واقع یه داروئه که خدا با مهربونی برات میفرسته. دارو ذاتاً تلخه - باهاش کنار بیا و از نشون دادن نارضایتی یا بیتابی پرهیز کن، وگرنه شفاش جواب نمیده. امام ابنقیّم گفت: "وقتی خدا برای کسی خیر بخواد، یه دوز از امتحان و سختی بهش میده که باعث بشه بیماریهای درونی مضر رو بالا بیاره و خالی کنه، تا وقتی پاک بشه و برای بالاترین سطح تو این زندگی - عبادت خدا - و بالاترین پاداش تو آخرت - دیدن خدا و نزدیک شدن بهش - آماده بشه." خیلی وقتا یه گناهکار متکبر با یه مصیبت متوقف میشه که فروتنش میکنه. بعدش تبدیل میشه به آدم اهل نماز، قرآن، دعا و درستکاری. اعتماد داشته باش که داروی امتحانا بیماریهایی رو از بین میبره که تو شاید نبینی، اما باید برن. **چهارم:** اونایی که بیشتر رنج میکشن، نزدیکترینان به خدا. از پیامبر (ص) پرسیدن: "چه کسی بیشترین امتحان رو میبینه؟" گفت: "پیامبران، بعد شبیهترینا بهشون، بعد شبیههای بعدی. آدم بر اساس ایمانش امتحان میشه. اگه ایمانش قوی باشه، امتحان سختتر میشه؛ اگه ضعیف باشه، سبکتر. بنده مدام امتحان میشه تا وقتی که روی زمین بدون گناه قدم بزنه." برای همینه که بعضی از علمای اولیه ما گفتن: "هر که به امتحانی گرفتار بشه، تو مسیر پیامبرا قرار گرفته." **پنجم:** امتحانت نشونهایه از این که خدا برات خیر میخواد. پیامبر (ص) گفت: "وقتی خدا برای کسی خیر بخواد، سختیش رو تو این دنیا جلو میندازه، اما وقتی غیر این بخواد، رنجش رو عقب میندازه تا روز قیامت کامل تحویلش بده." فضیل ابن عیاض گفت: "خدا از طریق امتحانا حواسش به بنده مؤمنش هست، درست مثل کسی که با مهربونی مراقب خانوادهاشه." همچنین گفت: "طعم ایمان واقعی رو نمیچشی تا وقتی امتحانا رو یه نعمت و آسایش رو یه مصیبت ببینی." **ششم:** بفهم که خدا شاید یه سطح خاص تو بهشت برات بخواد، اما اعمالت بهش نمیرسه، پس با امتحانا کمکت میکنه. پیامبر (ص) گفت: "اگه خدا مرتبهای تو جنت برای بندهای مقدر کنه که اعمالش بهش نرسه، تو سلامتی، مال یا فرزندان امتحانش میکنه، بعد صبر رو بهش الهام میکنه، تا به اون رتبه برسه." وقتی بفهمی که اضطراب و سختیات در واقع آسانسورت تو آخرته، تحملش خیلی آسونتر میشه. **هفتم:** یادت باشه، سنگینترین بار تو این زندگی و بعدش گناهه، و وضعیت فعلیات فعالانه اونا رو پاک میکنه. پیامبر (ص) گفت: "هیچ رنج، بیماری، نگرانی، غم یا حتی یه خار که فرو بره به مؤمن نمیرسه، مگر این که خدا باهاش بعضی از گناهاش رو پاک میکنه." همچنین گفت: "وقتی کسی مریض میشه، خدا دو تا فرشته میفرسته و میگه: 'گوش بدین ببینین به ملاقاتکنندهها چی میگن.' اگه خدا رو ستایش کنن و خوب حرف بزنن، خدا میگه: 'بندهام یه وعده داره: اگه جونشو بگیرم، بهشت میره؛ اگه شفاش بدم، گوشت و خونش رو با بهتر عوض میکنم و گناهاشو پاک میکنم.'" پیشینیان ما بعد از بهبودی به هم تبریک میگفتن و میگفتن: "تبریک برای پاکسازی." سختیا نه تنها گناهان رو سبک میکنن، بلکه کارای خوب رو هم زیاد میکنن. پیامبر (ص) گفت: "وقتی اونایی که تو آسایش زندگی کردن، پاداش کسایی رو ببینن که تو دنیا رنج کشیدن، آرزو میکنن که ای کاش پوستشون با قیچی بریده شده بود." برای همینه که بعضی علما گفتن: "بدون امتحانا، دست خالی خدا رو ملاقات میکردیم." امام ابنقیّم از یه زن عابد گفت که انگشتی رو از دست داد ولی لبخند زد. پرسیدن چرا، گفت: "شیرینی پاداش تلخی درد رو از یادم برد." امام ابن قدامه گفت: "اگه یه پادشاه به یه فقیر بگه: 'هر بار که با این چوب کوچیک میزنمت، ۱۰۰۰ دینار بهت میدم'، اون مرد میخواد بارها زده بشه، نه چون درد نداره، بلکه برای نتیجهایه که بهش امید داره." **هشتم:** اتفاقی که برات میافته به خاطر گناهان خودته. خدا میگه: "هر مصیبتی که بهت میرسه به خاطر چیزیه که دستات انجام دادن." پس به جای این که فقط غصه بخوری، به توبه رو بیار، چون اون یه راه کلیدی برای دفع امتحاناست. علی (رض) گفت: "هر امتحانی از یه گناه میاد و فقط با توبه میره." **نهم:** بدون که چیزی که بهت رسیده قرار بوده اتفاق بیفته و قابل اجتناب نبود. هزاران سال قبل از خلقت آسمونا و زمین نوشته شده بوده. خدا میگه: "هیچ مصیبتی تو زمین یا تو خودتون رخ نمیده مگر این که تو یه کتابی هست قبل از این که ایجادش کنیم - واقعاً که این برای خدا آسونه." اولین چیزی که خدا خلق کرد قلم بود و بهش دستور داد بنویسه. وقتی پرسید چی بنویسه، بهش گفته شد: "هر چیزی که تا روز قیامت اتفاق میافته رو بنویس." پس چه دستپاچه بشیم چه آروم بمونیم، شکایت کنیم یا تسلیم باشیم، تقدیر خدا باید اتفاق بیفته. به امتحانت یه ضرر دیگه اضافه نکن - ضرر از دست دادن پاداش صبر. علی (رض) گفت: "اگه صبر کنی، تقدیر خدا پیش میره و پاداش میگیری؛ اگه بیتابی کنی، بازم پیش میره ولی گناه میکنی." **دهم:** با نگرانیات از طریق کمک به مردم به هر شکلی که میتونی مقابله کن. اگه زندگی سنگین به نظر میرسه، یه نیازمند پیدا کن و بهش غذا بده، پول قرض بده، غمگینی رو آروم کن. حتی یه چیز کوچیک مثل جا باز کردن برای یه برادر که تو یه اتاق شلوغ کنارت بشینه میتونه دلت رو به شادی باز کنه. خدا میگه: "ای کسانی که ایمان آوردید! وقتی بهت گفته میشه تو مجالس جا باز کنین، جا باز کنین؛ خدا براتون جا باز میکنه." تو زندگی مردم جا باز کن، خدا هم تو قلبت، مالت، سلامتی و قبرت جا باز میکنه. **یازدهم:** سعی کن تو مجالس علم و ذکر باشی. وقتی احساس ناراحتی میکنیم، معمولاً از آدمای خوب و جاهای خوب فاصله میگیریم که فقط درد رو عمیقتر میکنه. آرامشی که گمش کردی تو مسجد پیدا میشه. پیامبر (ص) گفت: "هر وقت مردم تو یکی از خونههای خدا جمع بشن و قرآن رو با هم تلاوت و مطالعه کنن، آرامش نازل میشه، رحمت میپوشونهشون، فرشتهها احاطهشون میکنن و خدا ازشون یاد میکنه." وقتی اضطراب سنگین به نظر میرسه، به یه دوست زنگ بزن و دعوتش کن مسجد تا قرآن بخونین و تفسیر با هم بررسی کنین، ببین قلبت چطور تغییر میکنه. **دوازدهم:** یاد خدا رو پناهگاهت کن. هر مؤمنی میدونه این برای مبارزه با اضطراب چقدر حیاتیه. خدا به پیامبرش گفت: "همانا ما قرآن رو تدریجاً بر تو نازل کردیم. پس برای تقدیر پروردگارت صبر کن و از هیچ گناهکار یا کافری اطاعت نکن. و نام پروردگارت رو صبح و عصر یاد کن. و شب هنگام به سجده براش و مدت طولانی تسبیحش گو." ابن تیمیه درباره این آیات گفت: "خدا به پیامبرش دستور داد صبح و عصر یادش کنه، چون یادش بزرگترین کمک تو تحمل صبره. همچنین گفت شب نماز بخونه، چون نماز شب تو کارای روز کمک میکنه و منبع قدرته." به نگرانی موسی و برادرش فکر کن وقتی بهشون گفته شد با فرعون روبرو بشن که ادعای خدایی داشت. چطور بهشون گفته شد کنار بیان؟ خدا گفت: "برو، تو و برادرت، با نشانههای من، و تو یاد من سستی نکنین." این اسلحهشون علیه بدترین ستمگر بود. شیخ السعدی توضیح داد: "یاد خدا تو هر کاری کمک میکنه، چیزا رو آسون و سبک میسازه." **سیزدهم:** شاید خدا امتحانت کرد تا چیز خیلی بدتری رو که به سمتت میومد دفع کنه. نمیتونی بدونی چه نقشهای در جریان بوده. علما داستان یه پادشاه و وزیر درستکارش رو میگن. هر وقت مشکلی پیش میومد، وزیر میگفت: "خدا فقط بهترین رو انتخاب میکنه." یه بار وقت غذا خوردن، پادشاه دستش رو بدجوری برید. وزیر حرفش رو تکرار کرد. پادشاه، توهینشده، زندانیش کرد - ولی وزیر باز گفت: "خدا فقط بهترین رو انتخاب میکنه." بعداً پادشاه تنها رفت شکار. تو سرزمین بتپرستا سرگردون شد و اسیرش کردن تا قربانیش کنن. اونا دست زخمیش رو دیدن و آزادش کردن، چون مناسب ندونستنش. پادشاه برگشت و فهمید خدا فقط بهترین رو انتخاب میکنه. وزیر رو آزاد کرد و پرسید: "خوبی زخمم رو میبینم، اما وقتی زندانیت کردم، چه خوبی داشت؟" وزیر جواب داد: "اگه باهات شکار بودم، به جای تو قربانی میشدم." تو هر امتحانی، بذار شعارت "خدا فقط بهترین رو انتخاب میکنه" باشه. خدا میگه: "شاید چیزی رو دوس نداشته باشی و برات خوب باشه؛ شاید چیزی رو دوس داشته باشی و برات بد باشه. خدا میدونه و تو نمیدونی." **چهاردهم:** مشکل فقط به اندازهایه که تو بزرگش میکنی. یه ضربالمثل عربی میگه: "آسونش کن، آسون میشه"، یعنی کوه رو تبدیل به کاه کن. اینطوری: الف) به چیزای بدتر فکر کن. از یه زنی که سختی طولانی کشیده بود پرسیدن چطور صبر کرد. گفت: "وقتی با امتحانی روبرو میشم، یاد آتش جهنم میافتم و مشکلم کوچیک میشه تا جایی که به اندازه یه مگس میشه." ب) خدا رو شکر کن که بدتر نشد. یه چشم رو از دست دادی؟ شکر کن هر دو رو از دست ندادی. دستت شکسته؟ شکر کن ستون فقراتت نیست. محمد ابن واسع که عابد بود زخم پوستی داشت. یه دوستی وحشت کرد ولی اون گفت: "الحمدلله که رو زبون یا پلکم نبود!" یه فقیر نابینای معلول شنیده شد که میگفت: "حمد خدایی که من رو بر خیلی از بندهها برتری داد." پرسیدن چطور، گفت: "به من زبونی داد که یادش کنه، قلبی که ستایشش کنه و بدنی که با امتحانا صبور باشه." ج) شکر کن که امتحان تو ایمانت نبود. عمر ابن خطاب گفت: "تو هر امتحانی چهار تا نعمت میبینم: تو دینم نیست، میتونم قبولش کنم، بدتر از این نیست و به پاداش امید دارم." د) نعمتهای خدا رو روی خودت بشمار. غمانگیزه وقتی نسبت به نعمتهای بیشمار کور میشیم و فقط اونی رو میبینیم که از دست دادیم. وقتی پای عروه بن زبیر قطع شد، کسی گفت: "خدا بیشترت رو نگه داشته - عقلت، زبونت، چشمات، دستات و یه پات." عروه جواب داد: "هیچکس بهتر از تو آرومم نکرد." بعضی از پول محدود شاکیان، اما بپرس: "بیناییت رو با مبلغ گندهای میفروشی؟" نه. "شنواییت؟ گفتارت؟ عقلت؟" هر بار، نه. پس در واقع میلیونر هستی - چطور میتونی شاکی باشی؟ ه) یادت باشه، مثل ابر تابستونی، میگذره. به کسایی فکر کن که با بیماری یا از دست دادن امتحان شدن. اون موقع فکر میکردن هیچوقت خوب نمیشن، اما زمان گذشت، شفا پیدا کردن و چیزی که دلخراش بود تبدیل به خاطرهای دور شد. همه اونایی که الان دورت میخندن - مگه یه زمانی گریه نکردن؟ کردن، اما زمان چیزا رو عوض کرد. شیخ علی الطنطاوی گفت: "اونایی که از بیماری، فقر، زندان یا ظلم رنج میبرن - روزی میاد که این فقط یه خاطره و قصهایه که با دوستان به اشتراک میذارن."و) فقط کافیه یه نگاهی دور و برت بندازی. خیلی زود میبینی که همه یه جورایی تو سختی دست و پا میزنن. **پانزدهم:** از این دنیا توقع نداشته باش که چیزی باشه که براش ساخته نشده. امتحانا به ندرت آسونن – و این زندگی چیزی جز یه امتحانه؟ هر روز آسونی که پیش میاد، یه استثنائه. خدا میگه: "ما انسان رو حتماً تو سختی آفریدیم." سختی تو بارداری، تولد، درس و تحصیل، کار، ازدواج، بزرگ کردن بچهها، سلامتی، پیری و مرگ. هرکی فکر میکنه زندگی بدون دردسره، فقط خودش داره زجر میکشه، یا بیشتر از همه بدبختی میکشه، سخت تو اشتباهه؛ ما همه داریم امتحان میشیم. ابن عیینه گفته: "این دنیا غمه، پس هر وقت یه روز راحت گیرت اومد، بدون که یه اشانسون اضافس." عبدالرحمن الناصر، یه حاکم بزرگ اندلس، روزای خوشش رو شمرده بود. بعد از ۵۰ سال حکومت پر از سختی، فقط ۱۴ روز از این مدل پیدا کرده بود. پس خودتو عادت بده که این دنیا رو به عنوان یه امتحان موقتی قبول کنی، و یاد جواب امام احمد بیفتی وقتی ازش پرسیدن: "کی راحت میشیم؟" گفته بود: "درست بعد از اولین قدمت تو بهشت." از خدا میخوام که اون قدم رو برداریم، ولی تا اون موقع، برای هرچی زندگی برامون پیش میاره آماده باش. این دنیا همینه که هست، و ما همه با هم توش گیریم. خدا این ۱۵ نکته رو تو این سفر کوتاهمون به سمت خودش و آخرت، مایه آرامش قرار بده. واقعاً از رحمت خدا نسبت به نفسهای ضعیفمونه که خوشبختی کامل رو به هیچی جز خودش گره نزد – نه به همسر، نه شغل، نه بچه، نه ثروت، نه سلامتی، نه هیچ چیز دیگه. اون چیزا، اگه از دست برن، قابل جایگزین شدنان. ولی اگه خدا رو از دست بدی، دیگه چی میتونه جبرانش کنه؟ بدبختی واقعی از دست دادن اون چیزا نیست؛ بدبختی واقعی از دست دادن اون کسیه که جایگزین نداره. "هر کس کار شایستهای انجام بده، مرد باشه یا زن، در حالی که ایمان داره – ما حتماً بهش یه زندگی خوب میبخشیم."