بۆچی 'زانست دژ بە ئایین' خاڵەکە لەدەست دەدات

سڵاو، هەمووان. بەردەوام دەبینم خەڵک-نەک تەنها موسوڵمانان، بەڵام بەتایبەتی بێباوەڕان-باسی زانست و ئایین دەکەن وەک ئەوەی لە جۆرێک شەڕدا بن. بەڵام ڕاستییەکەی، ئەو شێوە چوارچێوەیە هەڵەیە. من موسوڵمانێکی نوێم و هەروەها زانستم، لەگەڵ پێشینەیەک لە فیزیای تەنۆکەکان. لەو شوێنەی کە من وەستاوم، زانست و ئایین ڕکابەری یەکتر نین. لە ڕاستیدا، ئەوان ڕێڕەوی جیاوازن-هەندێک جار تەنانەت بە جوانی پێکەوە دەگونجێن. **زانست** بە شێوەیەکی بنەڕەتی ئەوەیە کە چۆن لەو شتە تێدەگەین کە لە جیهانی **فیزیکی**دا دەیبینین. **ئایین**، لە لایەکی ترەوە، مامەڵە لەگەڵ پرسیارە گەورە فەلسەفی و **میتافیزیکی**یەکاندا دەکات. ئەوان بوارە جیاوازەکانن، کەمێک وەک ئەوەی کەس ناڵێت بیرکاری و مێژوو ڕکابەری یەکترن، وانییە؟ ئێستا، لە ڕوانگەی ئیسلامییەوە، گەڕان بە گەردووندا وەک گەڕانە بە دروستکراوی خوادا، ئەوەی کە قورئان پێی دەوت *ئایەت*، یان نیشانەکان. زۆرێک لە زانا گەورە موسوڵمانەکان، وەک ئیبن ئەلهەیسەم و ئەلخوارزمی، لە ڕاستیدا بەهۆی باوەڕەکەیانەوە هاندرابوون بۆ ئەوەی لە جیهانی سروشتیدا هەڵبکۆڵن-و کارەکەیان بناغەی بۆ زانستی مۆدێرن دانا. و لە ڕوانگەی زانستییەوە، پارچەیەکی گەورەی ڕێبازی زانستی ئەوەیە کە ئاماژە بەوە بکەین کە **نایزانین**. بۆیە کاتێک کەسێک دەڵێت، "ئێمە **هیچ** بەڵگەیەکمان نییە بۆ X،" ئەوە هەمان شت نییە وەک ئەوەی بڵێین، "ئێمە بەڵگەمان هەیە **دژ بە** X." خەڵکی ئاسایی بەردەوام ئەم دووانە تێکەڵ دەکەن، و ئەوە تەنها یەکپارچەیی زانست تێکدەدات. بۆیە، زانست وەک ڕێبازێک نابێت-و ناتوانێت-بە دڵنیاییەوە شتەکانی وەک بوونی خوا، یان بەهەشت و دۆزەخ بسەلمێنێت یان ڕەتبکاتەوە. هەر کەسێک ئەوە دەڵێت بە هەڵە ڕێبازەکە بەکاردەهێنێت. بۆیە بەڵێ، زانست و ئایین "دوژمنی" یەکتر نین. ئەوان تەنها ئامرازی جیاوازن بۆ پرسیارکردن لە جۆری جیاوازی پرسیارەکان سەبارەت بە ڕاستییەکەمان.