کەی دەبێت واز لە خواردن بهێنەیت بۆ ڕۆژەی فەجر؟ ڕوونکردنەوەیەکی سادە

سڵاو لە هەمووتانەوە! هیوادارم هەمووتان لە باش بن. ئەمڕۆ، با باسی شتێکی گرنگ بکەین بۆ ڕۆژوو، بە تایبەت لە ماوەی مانگی ڕەمەزان یان لە ڕۆژووەکانی تردا. پرسیارە گەورەکە ئەوەیە: بە تەواوی کەی پێویستە لە خواردن و خواردنەوە وەستین کاتێک بۆ نوێژى بەیانی ڕۆژوو دەگرین؟ ئایا ڕێک کاتێک ئەذان دەست پێدەکات، یان دەتوانین چاوەڕێی تەواوبوونی بکەین؟ کەواتە، لێرەدا شتێک هەیە کە پشت بەستووە بەوەی کە زانا ڕەوشەنکەرەکانی چوار مەزهەبی سەرەکی- حەنەفی، مالیکی، شافعی، و حەنبەلی - دەڵێن. ڕۆژوو لە ڕاستیدا لە خۆرھەڵاتنی ڕاستەقینە دەست پێدەکات، کە ئەو کاتەش دەستپێکی کاتی نوێژی بەیانیە. لە ئێستادا، ئەمە بە گشتی کاتێکە کە ئەذانی بەیانی بانگ دەکرێت. بۆیە، هەر خۆرھەڵاتنی ڕاستەقینە هەڵکەوت، پێویستە لە خواردن و خواردنەوە وەستێنیت، بێ هیچ دواخستنێک. خوا لە قورئاندا دەفەرموێت (٢:١٨٧): "بخۆن و بخۆنەوە تا ڕێگای سپی بەرەبەیانی لە ڕێگای ڕەشی شەو جیابێتەوە." ئەمەش مانای ئەوەیە کە هەرکاتێک تیشکی بەرەبەیانیانت بینی، ئەوە کۆتایییەکەتە. حدیثێک هەیە کە پێغەمبەر محەممەد (دڵخۆش بێت) ئەمەی بە ڕوونی ڕوونکردەوە. وتی کە بیلال ئەذانی شەوانە دەدا بۆ ئەوەی خەڵک خەبەر بکات، بەڵام کاتی ڕاستەقینەی بەیانی کاتێکە کە کوڕی ئوم مەکتوم ئەذان دەدا. بۆیە، دەتوانیت بخۆیت تا گوێت لە ئەذانی کوڕی ئوم مەکتوم بێت، نەک ئەذانی بیلال. ئەمەش نیشان دەدات کە لەو کاتەدا دوو ئەذان هەبووە، و پێویستە ئەوەیان بەدواداچین کە نیشانەی خۆرھەڵاتنی ڕاستەقینەیە. ھەندێک کەس لەلایەن حدیثێکی تریشەوە سەرلێشێواو دەبن کە دەڵێت ئەگەر لەکاتێکدا خواردنتەوە ئەذانت بیست، دەتوانیت تەواوی بکەیت. بەڵام زاناکان ڕوونیان دەکەنەوە کە ئەمە ئاماژەیە بۆ یەکەم ئەذان کە پێش خۆرھەڵاتن دەدرێت، نەک ئەذانی بەیانی. بۆیە، ئەگەر دەتزانی کە ئەذانەکە بۆ خۆرھەڵاتنی ڕاستەقینەیە، پێویستە یەکسەر وەستێنیت، تەنانەت ئەگەر لە ناوەڕاستی قسێکیشدا بوویت. ئەگەر پێویست بوو تفی بکە! بە کورتی، هەر چوار مەزهەبەکە ڕێک دەکەونەوە: کاتێک خۆرھەڵاتنی ڕاستەقینە دەست پێدەکات، ڕۆژووەکەت دەست پێدەکات، و ناتوانیت دوای ئەوە بخۆیت یان بخۆیتەوە. چاوەڕێی کۆتایی هاتنی ئەذان مەکە یان شوێنی هیچ بۆچونێکی مۆدێرن مەکەوە کە دژ بەم ڕێککەوتنە بێت. لەوە بچەسپە کە زانایانی پشت بەستوو گواستوویانەتەوە بۆ لێپەڕین لە هەڵەکان. تەنیا ڕیزی دڵخۆشێکی تریش: باشترە پشت ببەستیت بە فێربوونی دامەزراوەکان نەک هەڵبژاردن لە بۆچونە هەڕەمەکییەکان. خوا بیکات بۆ هەموومان ئاسان بێت شوێن ڕێگەی ڕاست بکەوین! ئەگەر پرسیاری ترت هەیە، بە ئاسانی لە کۆمێنتەکانی خوارەوەدا بپرسیت. جەزاکووم خێر بۆ خوێندنەوەکەت!