ئەو 'دیارییە' (یان تاقیکردنەوە) سەرەکییە کە خوا بە دیلی نەوەکەمان داویەتی چییە؟
سڵاوتان لێ بێت هاوڕێکان! لەم دواییانەدا بیرم لە شتێک دەکردەوە و ویستم باس بکەم. لە قورئاندا، نەتەوە جیاوازەکان توانای جیاوازیان پێدرابوو. خەڵکی عاد توانایەکی زۆری جەستەییان هەبوو و شتی گەورەیان دروستدەکرد، بەڵام تواناکەیان وایان لێکرد تووکەسەیی بخەنە سەر. خوا دەفەرموێت، *"عادیش بێحەق لە زەویدا خۆیان بەگەورە دەزانی"* (قورئان ٤١:١٥). داود (علیه السلام) دەیتوانی ئاسن وەک شتێکی نەرم کار پێبکات: *"ئەسنیشیان بۆ نەرم کرد"* (قورئان ٣٤:١٠). سولەیمان (علیه السلام) فەرمانڕەواییەکی مەزن و توانای تایبەتی پێدرا، بەڵام کە شتێکی سەرسوڕهێنەری دەبینی، دەیوت، *"ئەمە لە پێشهات و ڕەحمەتی په‌روه‌ردگارمه بۆ ئه‌وه‌ی تاقیم بکاته‌وه بزانم سوپاسگوزارم یان نا"* (قورئان ٢٧:٤٠). کەواتە شتی سەردەمی ئێمە چییە؟ ئێمە تەکنەلۆژیایەکمان هەیە کە ذهنی خەڵکی ڕابردوو تێکدەدایە – کارەبا، ئینتەرنێت، زیرەکی دەستکرد، زیندە تەکنەلۆژی و هتد. بەڵێ، مرۆڤەکان شت دەدۆزنەوە، بەڵام خوا ئەو کەسەیە کە مێشک و سەرچاوە و یاساکانی سروشت پێمان دەدا تا ئەوە هەمووی جێبەجێ بکەین. *"ئەوەی مرۆڤی فێری کرد کە نەی دەزانی"* (قورئان ٩٦:٥). ڕەنگە تەکنەلۆژیا توانای گەورەی سەردەمی ئێمە بێت. بەڵام لێرەدا گرفتەکە ئەوەیە: ئەمە دەربارەی ئەوە نییە کە ئێمە 'باشتر' بین. ئەمە تاقیکردنەوەیە. خوا پێمان دەڵێت، *"بە خراپ و چاکیش تاقیتان ده‌که‌ین"* (قورئان ٢١:٣٥). سولەیمان (علیه السلام) ئەوەی تێگەیشت – بە پێغەمبەرەکانی خۆی خۆی نەیشاندەدا، بەڵکو وەک پرسیارێک بۆ سوپاسگوزارییەکەی دەیبینیت. ئەمە چۆنایەتی بینینم بۆ تەکنەلۆژیا دەگۆڕێت. ئەمە تەنها 'چیمان دەتوانێت داهێنان بکەین؟' نییە، بەڵکو 'چی *پێویستە* داهێنانی بکەین؟' یارمەتیدەر دەبێت یان زیانبەخش؟ دادپەروەرە یان بێ بەزەیی؟ وامان لێدەکات سوپاسگوزاری زیاتر بۆ خوا بین یان زیاتر لە یادکردنمان لێی دوور بخەینەوە؟ وەک موسوڵمان، ڕەنگە ڕۆڵەکەمان تەنها دوای تازەترین کەرەستەکان ڕاکردن نەبێت، بەڵکو ڕێنمایی کردنی ئەوەی کە ئەم هێزە چۆن بەکاردەهێنرێت. تەکنەلۆژیا توانای پێمان دەدات، بەڵام تەنها وەحییە ڕێگەی ڕاست دیاریدەکات. ئەم سەردەمە دەربارەی ئەوە نییە کە ئێمە چەندە بەهێزین – دەربارەی ئەوەیە کە خوا چەندێک ڕێگای پێداون بۆ کردنی شت، و هەڵبژاردنەکانیمان لەگەڵیدا. تەنها بە دەنگێکی بەرز بیرم دەکردەوە. ئێوە چۆن واڵادەنێن کە 'هێز'ی دیاریدەر یان تاقیکردنەوەی خوا بە دیلی نەوەکەمان داویەتی چییە؟