چی بوو ڤای باوەر بکەم کە ئیسلام ڕاستە [ڕونکردنەوەی وردەکان]

سڵاو هاوڕێیان. ویستم شتێک باس بکەم کە بۆ ماوەیەکی زۆر بیرم کردووەتەوە - بۆچی من خۆم باوەڕم پێ هاتووە کە ئیسلام ڕاستە. ئەمە باسکردنی ئایەتێک نییە بۆتان، بەڵکوو زیاتر وەک ڕێگەدانێکە کە من چۆن بیرم لە هەمووی کردووەتەوە. ئەگەر کەسێک پرسی، “چۆن دەزانیت ئەحمەد ڕاستگۆیە؟” ناتوانیت تەنیا بڵێیت، “چونکە ئەحمەد هەر وای دەڵێت.” ئەوە سود نابێت، وانییە؟ بۆیە من لە پرسیارێکی گەورەترەوە دەستم پێکرد: بۆچی هیچ شتێک هەیە لە بنەڕەتدا؟ هەموو شتێک لە دەورماندا هەست دەکەین پشتیوانی لێدەکرێت، دەزانیت؟ بەو شێوەیە، شتەکان بە ئاسانی لێرە نەبوون. تۆ، من، زەوی - هیچیان نابوو پێویست بوو لە بوون بێت. درەختێک گەورە دەبێت چونکە کەسێک تۆوی دەڵێت، ئاوی پێدەگات و خۆر، و ئەو هەلومەرجانە یەک دەگرن. بەڵام ئەو تۆوە پێویست نەبوو لێرە بێت، ئەو کەسە پێویست نەبوو بیڵێنێت، و ئەو هەلومەرجانەش نەبوون پشتگوێ خراو. بۆیە هەموو شتێک وادەردەکەوێت پشت بە شتێکی تر دەبەستێت. ئەوەی من بە وابەستە دەڵێم - پشتیوانی لێدەکرێت. بۆیە بۆچی شتی هەیە لە جیاتی هیچ؟ چەند ڕێگایەک هەن بۆ تەماشاکردنی. یان هەموو شتێک بۆ هەمیشە پشت بە شتانی تر دەبەستێت، یان هیچ هۆکارێکی ڕاستەقینە نییە، یان لە کۆتای ڕیزەکەدا، شتێک هەیە کە پشت بە هیچ نابەستێت. ئەو هەڵبژاردەی سێیەم لە مندا ڕێکەوت. وێنایە بکە کەسێک پرسی چۆن ئەحمەد ١٠٠ دۆلاری هەیە. دەزانی هاوڕێیەکی پێداوە، کە لە کەسێکی ترەوە وەری گرتووە، و هتد، بۆ هەمیشە. هیچ کەسێک لە ڕاستیدا ١٠٠ دۆلاری خۆی هەبووە بۆ دەستپێکردن. لە کۆتایدا، سەرسام دەبیت لەوەی سەرەتا پارەکە لە کوێوە هاتووە. هەمان بیرۆکە: ئەگەر هەموو شتێک پشت بە شتێکی تر ببەستێت، گەڕانەوە بۆ دواوە هیچ ڕوونکردنەوەیەک نادات. پێویستت بە شتێکە کە قەرزگیر نەکراوە، شتێکی پێویست. بۆیە، دەگەینە بوونێکی پێویست - شتێک کە تەنیا هەیە، و هەموو شتانی تر پشتیان پێ دەبەستێت. من هێشتا ناگەمە “خوا”، تەنیا دەڵێم پێویستە بناغەیەک هەبێت. و نەخێر، “کێ خوای دروست کردووە؟” ئەمە ناڵێتێ، چونکە ناکوێین هەموو شتێک پێویستی بە هۆکارێکە، تەنیا شتە وابەستەکان پێویستییان هەیە. بوونێکی پێویست چاوەڕوانی هۆکارێک ناکات. ئێستا، ئەم شتە پێویستەیە چۆن دەبێت؟ ناتوانێت تەنیا تەنێکی فیزیکی تر بێت، چونکە ئەوانە وابەستەن. نە مرۆڤێکی فراوانی باڵادەست یان گەردوون خۆی - ئەوانە هێشتا پێویستیان بە ڕوونکردنەوەیە. پێویستە لە هەموو ئەوانە بڕوات، لە ناو بۆکسەکەی شتە فیزیکییەکاندا گیر نەکات. و ئەگەر گەردوونمانی بەرهەم هێنا - کاتێک دەیتوانی جیاوازێکی دروست بکات یان هیچ - ئەوە نیشانەکانی ویست و زانینە، نەک هەڕەمەکی هەڕەمەکی. ئەمە تەواو “گیرتە” نییە دژ بە بێخوایی، بەڵام پرسیارێک دادەنێت کە هەموو جیهانبینێک پێویستە تێکەڵی بێت: ڕوونکردنەوەی نهایەک بۆ هەموو شتێک چییە؟ باشە، بەڵام تەنانەت ئەگەر ئەوەش وەربگری، بۆ خۆت ئیسلام نادات. یەکێکی خواشناس لەوانەیە بڵێت، “بەڵێ، هێزێکی باڵاتر شتەکانی دەستپێکرد و دەرچوو.” بۆیە دەڕۆینە سەر ڕاگەیاندن. ئەگەر ئەم دروستکەرە ئێمەی دروستکرد بە مێشک و هەستی ڕەوشتی، و داماننا بە جیهانێکدا کە هەڵبژاردنەکان گرینگن، بیرۆکەی ڕێنمایی جێگەی سەرسوڕمان نییە. ئێستا، ئایا ئەم دروستکەرە لە ڕاستیدا قسەی لەگەڵ خەڵک کردووە؟ ئەوێت پێغەمبەر محەمەد (دژی لێبێت) دەهات. داوایەکی گەورەی کرد: ئەو تەنیا پیاوێکی دانا یان شاعیر نەبوو، بەڵکو پەیامبەرێک بوو لە دروستکەرەوە، و قورئان ئەو پەیامەیە. بۆیە سەیری هەڵبژاردنەکان دەکەیت: ئەو درۆ دەکات، هەڵە بوو، کەسێکی تر پەیامەکەی پێداوە، یان ڕاستگۆ بووە. ئەمە دەربارەی ئەوە نییە کە موسڵمانەکان حەزیان پێیە - دەربارەی ئەوەیە کە چی باشترین دەگونجێت کاتێک ژیانی، پەیامەکەی، قورئان، و هەموو شتەکانی دەوروبەری دەکۆڵییەوە. هەندێک دەڵێن بۆ دەسەڵات یان پارە دروستی کردووە، بەڵام ئەوە مێژوو پشتگوێ دەخات. کەوتەوە سەر ڕاگەیاندن کاتێک کە ئازاری پێگەیاند، نەک ئاسوودەیی. هاوەڵەکانی ئازاردران، پێشکەشێکی بەڵێن درا بۆ وەستان، و بەردەوام بوو بە هەمان بانگەوازی ناقەیرکردنەوە: یەک خوا بپەرستن، بتەکان بەجێ بهێڵن، تۆبە بکەن، دادوەری بپارێزن، خێرخوازی بکەن، و ئامادەبن بۆ ژیانی دوایی. هەموو ناوبانگەکەی کرد بە گەڕانی سەر ڕاگەیاندنەکەی ڕاست بێت. ئینجا قورئان خۆی هەیە. وەک ڕۆژنامەی کەسی خۆی نینووسراوە - بە ڕوونی لە نێوان خۆی و ڕاگەیاندنەکەدا جیای دەکاتەوە، و تەنانەت هەندێک جار ڕاستی دەکاتەوە. ئەگەر کەسێک دروستی کردبێت بۆ دروستکردنی دەسەڵات، بۆچی هێڵەکانی تێدا بخەین کە ڕەخنەی لێدەگرن؟ ئەوە بە تەنیا بەڵگە نییە، بەڵکو بەشێکە لە وێنەکە. شتێک کە لە مندا جیاواز بوو: قورئان بەرەنگاری خەڵک دەبێتەوە کە وتارێکی وەک ئەو بەرهەم بهێنن (٢:٢٣). تەنیا نەڵێت “هەی، ئەمە خۆشە” - دەربارەی جۆری ئەدەبی تایبەتییە لە عەرەبیدا، کە ناتوانیت لە وەرگێڕانەوەدا بڕیار بدەیت. وەک وەرگێڕانی شیعرە؛ ڕیتم، هەڵبژاردنی وشە، و قووڵییەکە لەدەست دەدەیت. داوای قورئان کە بێ وێنە بووە واتای ئەوەیە دەبێت سەیری عەرەبی ڕاستەقینە بکەیت بۆ تاقیکردنەوە، نەک تەنیا بیخەیتەوە. پاراستن پارچەیەکی ترە. قورئان دەڵێت، “بەڕاستی، ئێمە ئامۆژگارەکەمان دابەزاندووە، و بەڕاستی ئێمە پارێزەری ئەوین” (١٥:٩). لە کۆپێکی کۆنەوەی تەنیادا گیر نەخسترا کە دەیتوانی بەزەیی پێ بدرێت. بە زنجیرە ژیاوە گواستراوەتەوە: خوێندنەوە، هەڵگرتن، فێرکردن، و نوسین. ئەگەر کەسێک لە کۆپیەکدا تێکەڵای کردبێت، یادەوەرییەکانی هەزاران کەس و تۆمارەکانی تر دەقی ڕاستەقینەی پاراستووە. خوێندنەوە جیاوازەکان بە واتای لەناوبردن نییە - زانستی ئیسلامی دەڵێت خوێندنەوە وەرگیراوەکان دەگەڕێنەوە بۆ پێغەمبەر خۆیەتی، نەک دەستکاری دواترە هەڕەمەکییەکان. ئینجا پێشبینییەکان. قورئان پێشبینی کرد کە ڕۆمانەکان لە دۆڕاندنێکدا دەگەڕێنەوە لە ماوەیەکی دیاریکراودا. ئەوە وەک “ڕۆژێک بەهێز دەبن” ناڵێت - دیارە دژی گروپێک و کاتێکە، بۆیە دەتوانیت مێژوو بەرامبەر بکەیتەوە. دووبارە، بەڵگەی تەنیایی نییە، بەڵکو قورسی زیاد دەکات کاتێک شتەکان کۆ دەکەیتەوە. بیرۆکەی خوا لە ئیسلامیش زۆر ڕاستەوخۆیە. یەک خوا - ئەلئەحەد، یەک؛ ئەلصەمەد، بە تەواوی خۆ بڕا. نە سێ لە یەکدا، نە مرۆڤ-خوا، نە کەسێک کە دەخوات یان پشت بە دروستکراو دەبەستێت. “نەیانداتوو نە لێی دروست کراوە، نە هیچ هاوجۆرێکی هەیە بۆ ئەو” (١١٢:٣-٤). ئەوە بە نەرمی دەگونجێت لەگەڵ بوونە پێویستەکەی کە پێشتر باسمان کرد. پێغەمبەر (دژی لێبێت) دینێکی نوێی بانگەواز نەدا؛ گوتی ئەو ئیمانەکەی ئیبراهیم، مووسا، عیسا، و هەموو پێغەمبەرانەکان دەگێڕێتەوە: تەنیا دروستکەرەکە بپەرستن. بە کەسێک ناڵێم تەنیا بەڵێ بڕوا بکە چونکە من هەست بەوە دەکەم. دەڵێم سەیری دۆسیەی تەواو بکە. پرسیار بکە: ئایا هێزێکی باڵاتر هەیە؟ ئەگەر بەڵێ، ئایا ڕاگەیاندن ڕوودەدات؟ ئینجا کەسێک بپشکنە کە بانگەوازی ڕاگەیاندنی کردووە و چ بەڵگەیەکی هێناوە. پێغەمبەر محەمەد (دژی لێبێت) و قورئان بخوێنەوە - عەرەبی فێربە ئەگەر توانیت، لە گواستنەوەی، پێشبینییەکانی، و ئەوەی ڕەخنەگران دەڵێن بکۆڵەرەوە. و مەپێڕە کە جیهانبینە دەستپێکییەکەت بێلایەنە. بێخوایی، مەسیحییەت، ئیسلام، و ئەوانی تر هەموویان داوایان هەیە. پرسیاری ڕاستەقینە ئەوەیە کە کامەیان لە بوون، هۆکار، ڕەوشت، و بەڵگە مێژووییەکانی دەوروبەری پێغەمبەر و قورئان