قازانی بە ھێواشی گەرمبوو و چۆن کردەوەی هەڵە دەبینین

ئەسڵامو عەلەیکوم ورەحمەتوڵڵا، ئایا تا ئێستا ئەم بیرۆکەیەبیستوویت کە دەڵێت ئەگەر بەقورسێکی زیندوو بیتێنیتە ناو ئاوێکی زۆر گەرمەوە، یەکسەر دەپەڕێتە دەرەوە. بەڵام ئەگەر بیخەیتە ناو ئاوێکی فێنکەوە و بە ھێواشی گەرمی بکەیتەوە، تەنیا دانیشتووە تاکو برژاو دەکرێت. تەنانەت تێبینی گۆڕانەکەش ناکات. شەیتان بەشێوەیەکی بنەڕەتی بەم شێوەیە کار لەگەڵ ئێمە دەکات. لە ڕۆژی یەکەمەوە نا دەست پێ بکات بەپاڵنانی تۆ بەرەو گوناھە گەورەکان. بەھێواشی گەرمی ئاوەکە زیاتر دەکاتەوە - کەمێک بێباکی لێرە، بەھانەیەکی بچووک لەوێ. بەتێپەڕبوونی کات، هەستت بەوەی چی ڕێگایەکە بە ھێواشی ئەوەندە دەگۆڕێت کە تەنانەت نازانیت چۆن لەوێت. خودا ڕاستەوخۆ ئاگاداری دەکاتینەوە دەربارەی ئەمە: یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ "ئەی ئەوانەی باوەڕتان ھێناوە، شوێنی پێیەکانی شەیتان مەکەون." (النور ٢١:٢٤) پێیەکان - دوای یەک. ھەریەکێکیان لەسەر خۆی بچووک و بێ زیان دەردەکەوێت. کەمتر پەروەردگارمان لەبیر دەکەین، کەمتر هەست بە بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی دەکەین کە لەدەورماندایە. ئەوە بەشێوەیەکی تاکەکەسی بەردەوام دەبێت. لە سەردەمێکدا دەژین کە ئیمان بچووکراوەتەوە بۆ شتێکی تایبەت، وەک "تەنیا لە نێوان من و خودادایە" یان "لێم مەدەرە". بەڵێ، ڕاستییەک هەیە لەوەی تیشک بخەیتە سەر خەسارەتەکانی خۆت. بەڵام ئەم بیرۆکەیە ئەوەندە پاڵپێدراوە کە لە ڕێگەمان لاداوم لەوەی چۆن ئیسلام بەڕاستی سەیرمان دەکات. پێغەمبەر ﷺ دەفەرموێت: مَثَلُ الْمُؤْمِنِینَ فِی تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَکَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى "بە باوەڕدارەکان لە خۆشەویستی و میھرەبانی و دل سۆزییەکی یەکتریاندا، وەک جەستەیەکن کە کاتێک ئەندامێکی خەریکە زیان بگەیێنێت، ئەوانی تر بە خەوی کەم و تا پڕ لە گەرمی وەڵامی دەدەنەوە." (صحیح مسلم ٢٥٨٦) ئەگەر ئێمە جەستەیەک بین، ئەوە ئەوەی من دەیکەم تەنیا بۆ من نییە. ھەڵەکان و بێپەییەکانم تەنیا کاروباری خۆم نییە. کاتێک مامەڵە لەگەڵ ھەر بڕیارێک وەک شتێکی ئازادی تاکەکەسی دەکەین، وەک ئەوە وامان لێدەکات کە وادابنێین ئەندامەکانی جەستەکە دەتوانن ھەرچی دەیانەوێت بکەن بەبێ ئەوەی ئەوانی تر زیان ببینن. لەوێشە پێویستە گۆڕانکارییەک لە شێوازی بینینیماندا ھەبێت. ھەندێکمان سەیری ھەندێک شتی قەدەغەکراو دەکەین و دەڵێین: "نازانم بۆچی ئەمە حەرامە. زیانەکەشم نابینم." بەڵام خودا ئەم ئایینە وەک ڕەحمەتێک بۆ ھەموو دروستکراوان وەسفی کردووە: وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِینَ "ئێمە تۆمان نەناردووە تەنیا بۆ ھەموو جیهانەکان ڕەحمەت بیت." (الأنبیاء ٢١:١٠٧) کەواتە تەنیا بۆ تۆ وەک تاکێک نییە، تەنیا بۆ ئەو کەسانەی کە "ئاسایی" یان بەھێز دەردەکەون نییە، بەڵکو بۆ ئەوانەی زۆر لاوازن و ئەگەری زیانپێگەیشتن لەوانیش زۆرە. بڕیارەکانی ئیسلام پارێزگاریین بۆ ھەموو جەستەکە، بەڵام ھەندێک جار وەک ئەوە بیردەکەینەوە کە تەنیا پەنجەیەکی جیاوازین خۆی کارێک دەکات. ھەندێک لەو داناییانە ڕوونە. ھەندێکیان دواتر ڕوون دەبنەوە، و ھەندێک جاریش لەوانەیە ھەرگیز بەتەواوی هۆکارەکان تێنەگەیت چونکە کێشە ڕاستەقینەکان تەنیا دوای نەوەیەک یان دوو نەوە دەردەکەون. تۆ ئەندامێکی جەستەیت کە دەتەوێت تەندرووستی ھەموو جەستەکە بزانی. بەقورسەکە برژاو دەکرێت چونکە تەنیا هەستی پێ دەکات کە چی لەدەوریدایە - ناتوانێت وێنەی گەورەترەکە ببینێت. کاتێک بڕیارەکانی خودا بەپێی ئەوەی کە تاکەکەسی تێبینی دەکەین یان ناکەین دادوەرین، تەنیا لە ناو ئاوێکی گەرمبوودا دانیشتووین و پێی دەڵێین ئاسوودەیە. متمانە بە دانایی خودا واتای ئەوە دەگەیەنێت کە لەوە تێبگەیت تۆ بەشێکی شتێکی زۆر گەورەتریت لە خۆت، و ئەوەی کە ھەموو جەستەکەی دروستکردووە لە تاکێک یان ئەندامێک باشتر دەزانێت کە چی ئازاری پێدەدات. لایەنێکی تری ئەمەش: تاکەڕەوی شێوازێکی بینینی جیهان نییە کە بڕیاردرابێت بە باوەڕدارەوە. خودپەرستی دەتوانێت پەیوەندی کەسێک لەگەڵ خودا و لەگەڵ ئەندامەکانی تری جەستەش تێکبدات، و بۆیە خۆی ئەو ئەندامەش تووشی دەرد و ئازار دەبێت. بۆیە هەوڵ بدە پشکنین بکەیت کە ئاخۆ ئاوەکەی لەدەورەوەت ھەیە پێشتر گەرمترە لەوەی درکت پێکردووە. پەروەردگارت لەبیر بێت، و پێش ئەوەی مردن بێت لەوێ پەڕێنەوە، لە پێش ئەوەی برژاوبون لە نمونەیەک بگۆڕدرێت بۆ شتێکی زۆر ڕاستەقینە.