وەرگێڕانی یەکەمی قورئان بۆ لاتینی: ئامرازێک بۆ ڕەتکردنەوە، نەک تێگەیشتن

لە ساڵی ١١٤٣ی زایینیدا، دێرەکەرێک بە ناوی ڕۆبەرت کێتۆن، بە داواکاری ئابۆت پیتەری بەڕێز، یەکەم وەرگێڕانی تەواوی قورئانی بۆ لاتینی ئامادە کرد. بەڵام شتەکە ئەوەیە - ئەمە بۆ ئەوە نەبوو یارمەتی مەسیحییەکان بدات لەبارەی ئیسلامەوە فێر بن. لە ڕاستیدا بۆ ئەوە دروست کرابوو کە پێیان ببەخشێت بەڵگە بۆ دەمەقاڵێ کردن لەگەڵیدا. ته‌نها تەماشای ناونیشانەکە بکە کە لێیان داناوە: "Lex Mahumet pseudoprophete"، کە واتە "شەریعەتی موحەممەدی پێغەمبەری درۆزن". کەوابوو، پێش ئەوەی کەس دەست بە خوێندنەوە بکات، هەموو بەرهەمەکە بە لایەنگرییەکی گەورەوە نیشانە کرابوو. ئێستا، زانایانی ئەمڕۆ بە شێوەیەکی گشتی ڕازین کە ڕۆبەرت وەرگێڕانێکی ڕاستەوخۆی نەکردووە. زۆر جار ڕستەکانی بە شێوەیەکی ئازاد گێڕاوەتەوە، فراوانی کردووە، یان کورت کردووەتەوە. ڕستەکانی ڕێکخستووەتەوە و لێکدانەوەی خۆی زیاد کردووە. پێکهاتەی ڕەسەنی قورئان - لەگەڵ سورەت و ئایەتەکانی - تێکەڵ بە شێوازێکی پەخشی لاتینی کراوە، کە وای کرد زۆر جیاواز هەست پێ بکرێت لەوەی موسڵمانان لە ڕاستیدا دەیخوێننەوە. دواتر، کاتێک شارەزایان لاتینییەکەی ڕۆبەرتیان بە عەرەبییە ڕەسەنەکە بەراورد کرد، دۆزیانەوە کە زۆر لە وشە و واتای ڕاستەقینە دوور کەوتووەتەوە. ئامانجی پیتەری بەڕێز بە ڕوونی شێوازی وەرگێڕان و پێشکەش کردنی داڕشتووە. چەند سەدەیەک بەرەو پێشەوە بڕۆین، وەرگێڕانەکان کە ڕاستەوخۆ لە عەرەبییەوە کاریان کردووە وەشانی لاتینی زۆر وردتریان بەرهەم هینا. تەنانەت زانایانی مەسیحی کە دژی ئیسلام بوون دانیان بەوەدا نا کە کاری ڕۆبەرت زۆر شل بووە بۆ ئەوەی پێی پشت ببەسترێت. نموونەیەکی بەناوبانگ لە سورەتی المؤمنون، ئایەتی ١٤، کە باس لە چۆنیەتی گەشەکردنی کۆرپەی مرۆڤ دەکات. وەشانی ڕۆبەرت زۆر وردەکاری و لێکدانەوەی زیادەی تێدا زیاد کردبوو، لە جیاتی ئەوەی تەنها ئەوە بڵێت کە عەرەبییەکە دەیڵێت. ئەمە نموونەیەکی ڕوونە لە گۆڕینی وەرگێڕان بۆ ڕاڤەکردن. کەوابوو، قورئانی لاتینی یەکەم لەبارەی دروستکردنی پرد نەبوو - لەبارەی دروستکردنی بەڵگە بوو دژی خۆی. شتێک بۆ بیرکردنەوە کاتێک بیر لەوە دەکەینەوە کە چۆن زانین لە نێوان کۆمەڵگاکاندا هاوبەش دەکرێت.