مانای قووڵی بیستن و بینین لە قورئاندا
ئەسسالامو عەلەیکوم، بیرم لە خاڵێکی جوانی زمانەوانی لە سوورەتی بەقەرە، ئایەتی حەفتدا دەکردەوە. لەم ئایەتەدا، خوا (سووبحانەھوو تەعالا) ئەوانەی دڵیان مۆر کراوە بەم شێوەیە پێناسە دەکات: 'خوا مۆری لەسەر دڵەکانیان و بیستنەکانیان کردووە، و بینینەکانیانیش پۆشێنراوە...' ئەوەی زۆر سەرنجڕاکێشە ئەوەیە کە خوا وشەی تاک لە 'بیستن' (سمعهم) بەکارھێناوە، بەڵام وشەی جەمع بۆ 'بینین' (أبصارهم). بۆچی؟ شارەزایانیمان لەسەر ئەمە بە قووڵی گفتوگۆیان کردووە. ئەوەی لێی تێگەیشتووم -- و خوا زاناترە -- بیستن لە بنەڕەتدا پرۆسەیەکی تاکە. توانای فیزیایی وەرگرتنی دەنگ و پەیامە. بەڵام بینین؟ ئەوە ئاڵۆزترە. بینینی فیزیایی لە ڕێگای چاوەکانەوە ھەیە، و دووەم بینینی ناخ (بینینی دڵ) ھەیە کە حەق و ڕاستی دەناسێتەوە. قورئانیش خۆی لە ئایەتێکی دیکەدا (٢٢:٤٦) کە باسی کوێری دڵەکان دەکات، ئەم دوو چەشنە بینینەی پشتڕاست دەکاتەوە. کەواتە کاتێک دڵی کەسێک مۆر دەکرێت، بیستنی تاکەکەی بەرامبەر ڕێنماییەکان کر دەبێت، و ھەردوو بینینی فیزیایی و ناخەکەشی بەرامبەر نیشانەکانی خوا کوێر دەبێت. خاڵێکی تر کە سەرنجڕاکێشە ئەوەیە کە چەندە جوان و گونجاو ئەم وێنەییانە بەکارھاتوون: خوا 'مۆر' (ختم) بۆ بیستن بەکارھێناوە -- وەک داخستنی قوتویەک -- چونکە بیستن ھۆکارێکی ناوەخۆیە. و 'پۆشین' (غشاوة) بۆ بینین -- وەک پۆشینی پەنجەرەیەک -- چونکە بینین ڕوو لە دەرەوە دەکات. دڵ کۆتا مەبەستە کە کاتێک مۆر دەکرێت، باوەڕ ناتوانێت بەردەکەوێتەوە. ئەمانە تەنھا ھەندێک بیرکردنەوە بوون کە وای لێکردم وردکاری وەکالەکانی خوا زیاتر تێبگەم. بۆچی؟ خوا فێری لێبکات.