دیمەنێکی بەهارەت لە لایەن ئیبن قەیمەوە

ئەم وەسفە سەرنجڕاکێشەی بەهەشت لە ئیبن قەیمە (خوا لێی خۆشبێت) بەرچاوم کەوت، لە کتێبی "ھادی الأرواح إلی بلاد الأفراح"یەوە، و دەبوو بیھەڵمەڵم: "بەهەشت ماڵی ئارامی ھەمیشەییە، شوێنێکە خۆشییەکەی نەمیمێنێت و خۆشییەکەی کۆتای نایەت. زەویەکەی لە مەشکی پێکراوە، ڕەویەکانی لە مرواری، خۆڵەکەی لە زەعفەرە، بەردەکانی لە گەوھەرە، ڕووناکییەکەشی لە ڕووناکی ڕووی خوای میھرەبانەوە دێت. ڕووبارێک لە ئاو ھەیە کە ناپووکێت، ڕووبارێک لە شیری ھەیە کە تامی بێوێنەیە، ڕووبارێک لە شەرابی ھەیە کە چێژی خواردنەوەیە، و ڕووبارێک لە ھەنگوینی پاک و ڕوون. ئەم ڕووبارانە بەبێ ئەڵقە دەڕژن، لە بەرزترین شوێنەوە سەری دەھێنن و بە نەرمی لەژێر کۆشکەکانی باوەڕدارەکاندا دەڕۆن. ئەو کۆشکانە لە زێر و زیو دروستکراون، خشتەکانیان لە مەشکە و چیمەنتەکەیان لە بۆنی خۆشە. کەم ئاستترین کەس لەوێدا پادشاییەک بە ڕەھەندی دە گەردوون بەڕێوە دەبات، و تەنانەت دوایین کەسیش کە دێتە ناوەوە، ماڵەکەی دەبینێت درێژ دەبێتەوە ھەتا چاوی دەگات، پڕە لە ھەموو خۆشییەک. چادرەکانی مرواری پووک، بەرزی شەست میل، بە باخچەکاندا داپۆشراون. لە ھەموو پێچ و گۆژێکدا حوورەکانن، ھاوەڵانی چاوان فراوان و پاکی ڕووناکین، پێش ھاوسەرەکانیان ھیچ کەسێک بەسەریاندا نەھاتووە، سەیرکردنێکیان ڕۆژ دەکاتەوە. جوانییەکەیان زۆر بەھێزە، ئەگەر یەکێکیان لە زەویدا دەربکەویت، تەواوی هەسارەکە بە ڕووناکی و بۆن دەدرەوشێتەوە. کەم باوەڕدارەکە حەفتا و دوو ژنی ھەیە، ھەریەکەیان لە کۆشکێکی خۆیاندا، و بەھێزی سەدی پیاو بۆ نزیکبوونەوە بەخشراوە، بێ ماندوویی و سنوور. درەختەکانی بەهەشت ئەوەندە گەورەن – سووارێک لەسەر خێراترین ئەسپ دەتوانێت بۆ سەد ساڵ لەسێبەری تەنھا یەک درەختدا گەشت بکات و ھەرگیز لێی نەچێت. قەدەکانیان لە زێرە، لقەکانیان لە مرواری، گەڵاکانیان لە ئاوریشمی سەوزە، و میوەکەکان بەرەو خوارەوە ئەوێن، دەکشێن بەرەو دەستی ھەرکەسێک کە بیەوێت بیڕیوێت. ھەر میوەیەک بە ڕەنگێکی جیاواز دەدرەوشێتەوە، بەڵام ھەریەکەیان تامێکی تایبەتی ئاسمانی ھەیە، و ھیچ میوەیەک لە وەرزەکەی ناچێت. باڵندەکانی بەهەشت ئاوازیەکانیان دەڕژێن کە ھەموو خەمێک لە دڵدا بسڕێتەوە، بانگ دەکەن: 'بخۆن و بخۆنەوە بە ڕەچاوکردنی ئەوەی کە دەتانکرد!' خەڵکی بەهەشت بۆ خۆشییەوە دەخۆن و دەخۆنەوە، چونکە ھیچ برسێتی، ھیچ تینوێتی و ھیچ پیسایی نییە. ھەرچی بیەوێن بێ ھەوڵ دێتە ئاراوە، لە نەفیسترین قاپی زێر و زیو و بلوورەوە پێشکەشیان دەکرێت. سادەترین ژەم کاتێکە باڵندەیەکی برژاو بەرامبەر خزمەتکارەکە دێت، و دوای ئەوەی دەیخوات، ئێسکەکان یەک دەگرنەوە و باڵندەکە دەفڕێت. خواردنەوەکەیان بە مەشک مۆھر کراوە، و لە کۆتایی ھەر کۆبوونەوەیەکدا، کوپێک لە کانیی سەلسەبیل وەردەگرن، تێکەڵ بە زەنجەبیل و کافور، ئارامی تەواو دەھێنێت. جلەکانیان لە ئاوریشمی نەرم و دیبای سەوزە، بە ئەڵقەی زێر، تاجی مرواری، و شانەی زێر – ئارەقەکەیان بۆنی مەشک دەکات. ھەرگیز پیر نابن، ھەرگیز نەخۆش نابن، ھەرگیز پێویستی بە خەو نییە، ھەرگیز دڵتەنگ نابن، و ھەرگیز نامرن. ھیچ ڕق، ھیچ حسادەت، ھیچ شەڕ، ھیچ بێتاقەتی نییە. ھەر ڕۆحێک لەوێ جوانترە لە جوانترین کەس لە زەویدا، و جوانییەکەیان ڕۆژ بە ڕۆژ زیاد دەکات. دڵەکانیان یەکە، قسەکانیان ستایشی خوایە، و سەلامەکەیان 'سەلام، ئاشتی'ە. بەڵام لە سەرووی ھەموو ئەمانەوە گەورەترین خۆشییە، بەرزترین پاداشت کە ھەموو شتێکی تر لە سێبەردا دەکات: بینینی ڕووی خوای باڵا، بێ پەردە، بێ بۆشایی و بێ ترسی کۆتایی ھاتن. 'کاتێک خەڵکی بەهەشت دەچنە ناوەوە، خوای پیرۆز و بەرز دەپرسێت: ئایا شتێکی ترم پێ ببەخشێت؟ دەڵێن: مەڵا ڕووەکەمانت ڕووناک نەکردووە؟ مەڵا ناومان ھێناوە ناو بەهەشت و ڕزگارمان کردووە لە نەر؟ (ئەگێڕەوە) دەڵێت: ئەوکات پەردەکە دەھەڵێنێت، و ھیچ شتێک کە پێیان درابێت بەنرختر نیە لە سەیرکردنی پەروەردگاریان، کە زۆر بەھێز و پیرۆزە.' ئەو بینینە ڕاستەوخۆ دەبێت، بە چاوی دڵ و ڕۆح – چاوپێکەوتنێکە لەگەڵ خۆشەویست کە ھەموو ساتە قورسەکانی ژیان وەک خەوی خراپ دەکات بە دوور. لەو ساتەدا، ھەموو ڕووبارەکان، کۆشکەکان، حورەکان و میوەکان لە بیر دەچن، چونکە ڕوو لەوە دەکەن کە دروستی کردوون، و ئەو خۆشییە ھەمیشەیی دەبێت. ئەمە ئەو بەهەشتەیە کە موسوڵمانە پێشووەکان بۆی دەگریان لە نوێژی شەوانەیاندا. ئەمە ئەو ماڵەیە کە چاوەڕێی ئەو کەسەیە کە بەڕاستی بۆ لای خوا دەگەڕێتەوە، دژی ڕۆحی خۆی دەجەنگێت و لەسەر تەوحید دەمرێت. و کەمترینی خەڵکەکەی ھەست دەکەن بە بەختەوەرترین، بەڵام بەرزترینیان ئەوەی ھەیە کە ھیچ چاوێک بینیوی نەبێت، ھیچ گوێێک بیستوی نەبێت و ھیچ دڵی مرۆڤێک پێشبینی نەکردووە."