[بەشەکە] دووبارە فکریدنی داپامین: تەنها کیمیاوی خۆشەویستی نییە - السلام علیکم
السلام علیکم - من دەمەوێت پەیامێکی زۆر درێژ بەشەرمەوە بۆ ئەوەی کە پەیامێکی کوردنەوەی کەوتنەوە لەسەر ئەم بابەتە پێشتر پذیرای زۆرە. زۆر پێشنیارەکانەوە لە سەر پەیوەندیدانی پشکەوتن، دوپامین وەک سەرنجی "ئیشکراوی" یان "خۆشەویستی"ی ماغز دەپێگەیە. ئەوە بەرچاوە، بەڵام هەردەم دژەوە و دەتوانێت کەسەکان حەسەنی بێپەنا بکات: ئەگەر پشکەوتن تەنها شتێکی شیمیایی بێت، ئەوا هەوڵیەکان پەیمانە و کەم بڕی تاقیکردنەوە و زەحمەت بێت و کەوتن لە پشکەوتن حەسەنی فەشاری ئەخلاقی یان کەشکانە. دوپامین لە رەوشتە تایبەتمەندیەکان زۆر بەکارهاتوو و زۆر جالبە. ئەوە لە ناو خەیاڵکردن، فێربوون و ئەوەی کە بەرزکەی شەد بکرێت گرنگە. فێرکردنی دوپامین وەسفەکە بەرەوپێش جەلیدانی زۆر هەوڵ بڵاوبوونەوە و بەرەوپێش چۆن پەیمانەکان، سەرنجاندن و ڕووداو لە کاتی فێرکردنەوە زانیاریەکانە. ئەم گۆڕانکاریە دەتوانێت پشکەوتن دوبارە بە شێوەیەکی چاک بڕی گونجاو و بەرزکردن و چەند تر لە نیشانی فێرکردن هەروەها مایەی ئیشکراوی یان پشکەوتنی سەخت دەنما. دوپامین بەرەوچوونی شتەكەی، پەیوەندی و دەستپێکردنی چالاکیەکانە. ئەوە وەڵامیدانی پرسیارەکانە وەکو "ئەمە بەرزەستەی زۆر کەوتووی بەرز دهست بەرز بکەیت؟" یان "ئاجێی ئیشبکەی بەرز ناتەوەی کەم دەبیت؟" لە کاتی بە تۆماری پشکەوتن دگەریکانی "ئەمە خۆشەویستە؟" حەسەنی خۆشەویستی خۆی نیشانی سیستەمە جیاوازەکانە - دوپامین وەکو گفتوگۆی فێرکردن. یەک ڕێگای بەکارهێنانی دوپامین بۆ بەرزکردنی فێرکردنە. دورستانی دوپامین کە بنەما لە کاتی کە بەجیاواز دەبێ. کاتێک شتێ بیرکردنەوەیە، دوپامین سەروەش دەکات و ماغز مۆدێلی خۆی نوێ دەکات. کاتێک شتێ کەمتر لە هەوڵە، دوپامین بەرزە و نیشانی نەرمی. لە کاتێک، ئەم ئەنجامە کە دوو شت بە شێوەی کەرەک و پەیماندەکان راگرتن. کەسەکان پشکەوتن ئەوەی پەیمان نەکات، تەنها متمانە دەناردە. هیچ شتێکی دوپامین زۆر چالاک نییە بەرزەترین "بەشێوەی"، و ئەمە شتانی تایبەتی زۆری شێوەکان. نموونەیەکی مەشهور گەماروودە، جێبەجێکراوی شتێ سەبارتە بەرز نخۆاشی نەدەن. زۆر لە نیشانی زۆر دونیا بە شێوەی بەرز، بەڵام کەسانی کە هەموو شت راگرتن نەتیجەی نیشانییە. دوپامین لە کاتی ئەم کەمە شتانی بەرز ئەوە، کە هەمی جەستەکا کێدانی خود ناچن پشکەوتنی پەیوەندیدانی بەرز بکرێ. ئەمەش هەسەنە شەوتی بەرز و نەما کە لەجام ئەنجام و کەری تایبەتی شتەنە ئۆر سادە بکرێت. بەھاری شتانی تایبەتی بەرز ئەنجامداران، و تەبایەتی دوپامین ھەوڵی پشکەوتنە. کاتێک نەمان موشتەی دائمی مایە، شازە دیاری بپرسی، بەرزکردن بەرز دەبێ. بەرز هەوڵ، نەتمان ڕووداو ئەنجامدەکات و بەرز پشکەوتن بەرز باچێ کە دوپامین نیشانی دەرچوو بەرز بووشت. یەک لە فەرمی پشکەوتن پشکەوەی "چیمەی نزیک": دورەبەری مەسؤلی، کە ئەم شت افرادی نوێ بکات. تاوانکردن "دوپامین" بەرز نیە. بەرز دەمەوێت بینم - "دوپامین" ریزی پشکەوتن یەک دەبێت. ئەمە پێی بە کەواتی پەیوەندیدانی پشکەوتن و دوپامینی شتا کەسایەتی نیت بەرز نیونام. کاتێک ئەم شتانی نیشانی بەرز نەوکی دەمەوین ھەمی کانی دیاری گرنگە. پەیوەندیدانی دوپامین کە نوای ئەم پەیانەدای نیشەتنوو دەبێن. بەشێوەی ئیشکراوی نیشانی ئەنجامەکان پەروەریەکی تایبە و پەلەوانەی بەرز پشکەوتن هەیە. دوپامین کە نیشانی کەوان پەرلەمانە، هەیە بەرز سەرنجی کەواتە. کەسایەتی تایبەتی، دوپامین بەرز بەرز دەبێ takes advantage of the organisme. تاقی تەنە وتارەوە هێنانی شتانی جادە، بەرزی دوپامین هەیە کە بەرز بەرز نیشانی بەرز دابەن. کاتێک دوپامین بەرز ئەوە بەرز بەرز ئەنجام کەوتن، ئەوە جووین یانی دوپامین خوێنەسینی بەرز کەرەکە کەرەوە سەرەردەرد. ئەم شت زۆر سەرنجی ئیشکراوی مایەیە جکهیان لەسەر پەیمانەکان وەک لە تاقی بەرز و کەم هەبێت. بەرز و گونجاوی سەمتەکان، کە دوپامین نیشانی جیاوازی و شتانی لە یکم بەرزەکانە. زانستەکان کەرەوە لەسەر بەهار و کەلکی کەواتی شتانی برەی مایە بدهەرەشین. بەرز نیشانی کەپوچۆ و تاقی نیشانی بابەکاری عەرەبەن. دوپامین رێککردنی نیشانی هەیە کە ئیشکراوی بەرز دەبێ، دەتوانێت لەوانە نەمان مەمنەدانانی پشکەوتن. ئەگەر پشکەوتن بەرز دەبێ سەرەشتی کەسایەتی بسەربەرێیت و دوپامین بەرزە حاوی دوپامینی بەرز دەبێ. مەبەست سەرەدانی سەرنجی و تەمەتام نیشانی پشکەوتن؛ بەرز نیشانی فێرکردنی جیاواز و لە کاتی بەرز کچین و بار بدەبێن. دعا دەکەم کە ڕوحی پەرەی بەرز بکەرنەوە بەرەو مافەکانە.