زانایەکی مەسیحی بۆ ماوەی ١٣ ساڵ لە سەرچاوە ئیسلامیەکان توێژینەوەی کرد، دواتر ڕەتیکردەوە پێغەمبەر ﷺ بخاتە سەر فریودەر. ڕەوتی بیری خۆێنێ.

ئەسڵامو عەلەیکوم، دوایینەکان بەردەوام لەسەر ئەلۆیس سپرینجەر توێژینەوە دەکەم. ئەو پزیشکێکی نەمسایی بوو کە لە ساڵی ١٨٤٣ ڕووی لە هیندستان کرد بۆ کارکردن بۆ کۆمپانیای هیندی ڕۆژھەڵات، بەڵام کۆتایی لەسەر بەڕێوەبەری کۆلێژی دەهلی ھات و بە گەڕان لە کتێبخانەی شاهانەی لەکنەودا. ئەو پیاوە بەشێوەیەکی دروست عەرەبی و فارسی فێربوو و زیاتر لە دە ساڵ بەسەر برد لە خوێندنەوەی دەستنووسەکانی وەک ئیبن ئیسحاق و ئیبن ھیشام، و کۆکراوەی حدیثەکان. لە ساڵی ١٨ٵ١ لایف ئۆف محەمەدی دەرکرد کە یەکێک بوو لە یەکەم ژیاننامە ڕۆژئاواییەکان کە بەڕاستی پشت بە دەقە عەرەبیەکان دەبەست لەجیاتی ئەوەی تەنیا پێکەوەنانی گوتەی ئەورووپیەکانی تر بکات. ئەو مەسیحی بوو و تا کۆچی دوایی لە ساڵی ١٨٩٣ بەو شێوەیە مایەوە. لە ڕووی پیشەیییەوە ھەموو ھۆکارێکی ھەبوو کە تەنیا بەو ڕێڕەوە ئاساییە ئەورووپییانە بڕوات کە لەو کاتەدا پێغەمبەر ﷺیان بە فریودەر بانگی دەکرد. ئەو ئەوە نەکرد. لەبری ئەوە ئەوەی وت ئەمەیە: "ئەمە بڕوای فریودەر نییە؛ ئەمە ئایین و ھەستی ئەو پیاوانە لەخۆدەگرێت کە بەھۆی بەھرە و چاکەکانیانەوە دەبێت وەک ڕێزدارترینی گەلەکەیان سەیر بکرێن." بیرکردنەوەکەی بە جۆرێک کۆمەڵایەتییە: تەنیا سەیر بکە کە یەکەمجار کێ باوەڕی ھێنا. ئەبووبەکر، خەدیجە، عوسمان، عومەر-ئەمانە ھەندێک لە ڕێزدارترین کەسەکانی مەککە بوون، و لەکاتی بایکۆت و ئازاردران و تەنانەت ھەڵاتن بۆ حەبەشەشەوە خۆیان گرت. قەڵەمبازێک نابێت باشترینی شارێک ڕابکێشێت و بۆ ماوەی بیست ساڵ لە ڕێگەی سەختییەکی گەورەدا بیپارێزێت. ھەروەھا قسەی لەسەر پێغەمبەر ﷺ کرد وەک کەسێک کە "ھەمیشە بیر لە خودا دەکردەوە"، کە "دەنگی خوای لە تۆڕەکەدا دەبیست" و "لە گۆرانیەوەڕەکاندا کە باڵندەکان بۆ ستایشی دەڵێن." ئەوە نزیکەیە لەوە وابێت ھەڵوێستێکی تازەیە لەسەر ئایەتی ٢٤:٤١ و ١٣:١٣ی قورئان، کە وەک شتێکی تایبەت لەلایەن باوەڕدارێکی نەبووەوە لە مندا دروست بوو. ڕاستیەکەی، ئەو ھەرگیز قورئانی وەک وەحی وەرنەگرت و بۆ ھۆکارە سروشتییەکان گەڕا، بۆیە ئەمە ئەو جۆرە چیرۆکە گۆڕانەوەیە نییە کە بەو دەموچاومە پێش بکەم. ئەو زیاتر لە شایەتیدەرێکی نارەزایە کە دەبوو بە سادەیی ئەوەی سەرچاوەکان نیشانی دەدا دان بنێت. ئەو وتارانەم دۆزییەوە لەگەڵ سەرچاوەکانیان لە سایتی onegodpath.com لە بەشیان دەربارەی بیرکەرەوە نەموسڵمانەکان لەسەر ئیسلام، و بەڵگەیان کرد بە پێنجا ١٨٥١ لە گووگڵ بووکس-زۆرجار لەسەر ئینتەرنێت لە یەکتر دەچن. تەنیا دەمەوێ بزانم ئایا کەسێکی تر سپرینجەر یان ڕۆژھەڵاتناسەکانی سەدەی ١٩ی خۆی خوێندووەتەوە، و چۆن ئێوە لەبارەی شتەکانی وەک ئەمەوە دەڕەخسێن. ئایا دانپێدانانە ناتەواوەکەی گومانکارێک کاریگەری زیاترە یان کەمتر لە دانپێدانانە تەواوەکەی کەسێک کە گۆڕانەوەی دین دەکات؟