Dəvət anlayışı tərbiyə etməkdir, sadəcə hazır cavablar vermək deyil

Son vaxtlar düşünürəm ki, biz tez-tez insanlara sadəcə nəticələri təqdim edirik, amma bəlkə də əsl işimiz onlara o nəticələrin niyə məntiqli olduğunu görmək üçün zehni çərçivə qurmağa kömək etməkdir. Təsəvvür et ki, kimsə çiçəklər haqqında soruşur: sən onlara sadəcə bir buket verə bilərsən, bu gözəldir amma artıq başqası tərəfindən düzülüb, ya da onları bir çiçək dükanına dəvət edə bilərsən. Orada müxtəlif çiçəkləri kəşf edə, onlar haqqında öyrənə və özlərinə uyğun olanı seçə bilərlər. Bizim rolumuz? Onlara bir səbət vermək və kəşflərini daşımaqda yumşaq bir şəkildə yol göstərmək. Bu fikir ümumiyyətlə tədrisə, xüsusilə də dəvətə çox uyğun gəlir. Bir qardaş və ya bacı bir sualla gələndə ilk təkanımız tez bir zamanda öz fikrimizi söyləmək ola bilər. Bəs əvvəlcə onların perspektivini anlamağa çalışsaq necə? Hansı fərziyyələri daşıyırlar? Əslində onları narahat edən nədir? Sözlərinin arxasındakı daha dərin sual nədir? Hazır bir cavab vermək əvəzinə, o həqiqətə aparan mühakimə yolu ilə birlikdə gedə bilərik. Məsələn, kimisə Allahın ədaləti haqqında soruşduğunu götür. Sadəcə "Allah ən Ədalətlidir" demək əvəzinə, əvvəlcə onlar üçün ədalətin nə demək olduğunu araşdıra, sonra İslami ədalət anlayışı ilə onlara yol göstərə bilərik, beləcə bütün hissələrin necə bir-birinə uyğun gəldiyini özləri görərlər. Əlbəttə, bu İslamı şəxsi istəklərə uyğunlaşdırmaq demək deyil, amma birini bir cavabı qəbul etməyə məcbur etməklə, o cavabın niyə doğru olduğunu həqiqətən anlamasına kömək etmək arasında böyük fərq var. Bir insan bir konsepsiyanın arxasındakı hikməti kəşf etdikdə, onunla əlaqəsi sadəcə son qərarı almaqdan daha dərin olur. "Rəbbinin yoluna hikmətlə və gözəl nəsihətlə dəvət et..." (16:125). Bəlkə də o hikmətin bir hissəsi nə deyəcəyimizi bilməklə yanaşı, qarşımızdakı insanı həqiqətən görməkdir ki, onları həqiqətə ürəkdən bağlana biləcəkləri bir şəkildə apara bilək. Və bəzən bir çiçəyi paylaşmağın ən yaxşı yolu kiməsə buket vermək deyil, onu bağçaya dəvət etməkdir. ^_^