Müqəddəs Quranın Mo'cizəvi Fəsahətinə Bir Baxış

Gəlin, Quran cümlələrində söz sırasının nə qədər güclü ola biləcəyini göstərən cəmi bir-iki nümunəyə nəzər salaq. Məsələn, bu ayəni götürək: وَلَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذَابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يَا وَيْلَنَٓا اِنَّا كُنَّا ظَالِم۪ينَ (Əgər Rəbbinin əzabından bir nəfəs onlara toxunsa, o zaman: "Vay halımıza! Doğrudan da, biz zalım idik!"– deyərlər). Bu cümlənin etdiyi şey, cəzanın *mümkün olan ən kiçik miqdarına* diqqət yetirməklə onun nə qədər dəhşətli olduğunu vurğulamaqdır. İfadənin hər bir hissəsi bu kiçiklik ideyasını göstərir və onu gücləndirir. "Əgər" sözləri bir şübhə elementi təqdim edir ki, bu da bir şeyin ehtimal olunmaz və ya kiçik olduğuna işarə edir. "Toxunsa" feili yüngül, incə bir təmas deməkdir – yenə də kiçik bir miqdar. "Bir nəfəs" sadəcə tək bir nəfəsdir və qrammatik olaraq təklikdədir, bunun bir dəfəlik bir hadisə olduğunu göstərir. Qrammatik quruluş (*tənvin*) onu qeyri-müəyyən edir, o qədər kiçik olduğunu vurğulayır ki, demək olar ki, görünməzdir. "-dan" sözü onun sadəcə bir hissə və ya parça olduğunu göstərir, çatışmazlığa işarə edir. Hətta buradakı "əzab" sözü də cəza üçün daha sərt terminlərlə müqayisədə daha yüngül bir formasını nəzərdə tutur. Və "İntiqam alan" kimi adlar əvəzinə mərhəmət daşıyan "Rəbb" (Saxlayan) adının istifadəsi daha da yumşaldır və bu kiçiklik mövzusuna işarə edir. Əsas məqam budur: əgər hətta bu kiçik, işarə edilmiş cəza miqdarı belə güclü təsirə malikdirsə, ilahi cəzanın tam həqiqətinin nə qədər dəhşətli olmalı olduğunu təsəvvür et. Cümlənin hər kiçik hissəsinin birlikdə necə işləməsi heyranedicidir, hər söz əsas məqsədi dəstəkləyir. Bu, Quranın sözlərindəki dərinliyə ancaq kiçik bir baxışdır. Allah (cc) hamımızı hətta ən cüzi cəzadan belə qorusun. O, bizi Öz rizasına və Cənnətinə yönəltsin. Amin.